شنبه 29 ذیقعده 1447
۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵
16 می 2026

(۳۳۷۱) حکم از بین بردن قبر قدیمی و جابجایی آن

(۳۳۷۱) سوال: اقدام به ساختن مسکنی برای خود و خانواده‌ام در روستایی که ملک خودم و اجدادم است نمودم سپس کشف نمودم که در جوار این خانه قبری متعلق به یکی از بندگان الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ وجود دارد که آن را به طور کامل از مکانش از بین بردم. نظر به این که عمر این قبر بیش از دویست سال است. اکنون می‌پرسم: اگر خطا کرده‌ام برای کفاره‌ شدن آن، انجام چه کاری بر من واجب است؟ آیا گناهی بر من نوشته می‌شود یا خیر؟ نظر به این که قبر را در مکان دیگری غیر از از مکان اولیه‌اش قرار داده‌ام، نه در قبرستان عمومی بلکه در مکانی که خالی است. لطفاً مرا به آنچه اکنون بر من واجب است راهنمایی کنید.

جواب:

جواب این سوال بدین صورت است که اگر قبر خارج از خانه و ساختمان بود بهتر است آن را به حال خودش رها کنی زیرا صاحب قبر مالک آن است حتی اگر خاک و استخوان پوسیده باشد اما اگر این کار از تو سر زده واجب است به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ توبه کرده و از او مغفرت و آمرزش بخواهی. این که قبر را در محل دیگری قرار داده‌ای نیز اشتباه است زیرا این مکان، شاید ملک شخص دیگری باشد و اگر فرض شود ملک کسی نیست بالاخره خانه‌ها و آبادی به آن جا می‌رسد و باری دیگر منتقل می‌شود. نظر من بر این است که به دادگاهی که نزدتان وجود دارد مراجعه کنی یا از مکانی که اخیراً آن را در آن جا قرار داده‌ای وی را منتقل کنی یا آن را به حال خود رها کنی. همچنین لازم است در این موضوع به دادگاه مراجعه کنی تا قاضی به آنچه درست می‌بیند قضاوت کند.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: أقدمت على بناء مسكن لي ولعائلتي في أرض في قريتي هي ملكي وملك أجدادي، وقد اكتشفت أن بجوار هذا المسكن قبرًا لأحد عباد الله، وقد قمت بإزالته تماما من موقعه، علما بأن عمر هذا القبر يزيد على مائتي عام فهنا أسأل ماذا يجب علي أن أفعله كفَّارةً لما قمت به إن كنت أخطأت في ذلك؟ هل علي إثم أم أنه لا يلحقني شيء؟ علما بأنني قد وضعت القبر في مكان آخر غير موقعه الأول، وليس في المقبرة العامة بل في مكان خال، فأرشدوني إلى ما يجب علي فعله الآن.

فأجاب – رحمه الله تعالى-: الجواب على هذا السؤال: أنه إذا كان هذا القبر خارجا عن البناء والمسكن، فإن الأولى بك ألا تتعرض له؛ لأن صاحب القبر يملكه حتى يكون ترابًا ورميمًا. ولكن ما دام الأمر قد وقع منك فإن عليك أن تتوب إلى الله -عز وجل- وتستغفره. ثم إن وضعك إياه في غير المقبرة هذا أيضا خطأ، فإن هذا المكان الذي وضعته فيه قد يكون مملوكًا لإنسان، وإذا قُدِّرَ أنه ليس بمملوك فإنه ربما يصل إليه البنيان والعمران فيُنقل مرة ثانية، والذي أرى في هذا الأمر أن تُراجع المحكمة التي عندكم، أو تَنْقُله من المكان الذي وضعته فيه أخيرا، أو تبقيه على ما كان عليه، وعليك أن تراجع المحكمة حول هذا الموضوع؛ ليقضي القاضي بما يراه صوابا.

مطالب مرتبط:

(۳۳۳۵) حکم قرائت قرآن بر میت، قبل و بعد از دفن

قرائت بر میت بدعتی است که طبق آنچه می‌دانیم اصلی از سنت و عمل خلفای راشدین رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم ندارد و بعد از مرگ میت فقط برایش دعا می‌شود....

ادامه مطلب …

(۳۳۶۶) حکم عبور انسان‌ها و حیوانات از میان قبرستان

واجب بر آن‌ها که این قضیه را به والیان امر برای اتخاذ آنچه در حمایت و حفظ آن نیاز است خبر دهند و تا اینکه راه‌های کنار آن را هموار سازند تا مردم از آن مسیرها عبور نمایند...

ادامه مطلب …

(۳۳۶۵) حکم شرعی نشستن و عبور از روی قبرستان

جایز نیست که قبرستان مسلمانان به عنوان راهی قرار داده شود که مردم از آن عبور کنند و بر آن‌ها بنشینند؛ زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از نشستن بر روی قبر نهی نموده...

ادامه مطلب …

(۳۳۳۹) آیا بنا کردن قبر جایز است؟

نمی‌دانم مقصود از بنا کردن قبر، این است که انسان بنایی را انتخاب کند تا در آن دفن شود یا مقصودش بنا کردن روی قبر است؛ اگر مقصودش اولی است یعنی مکانی را برای دفن شدن انتخاب کند، سنت این است که قبر دارای لحد باشد ....

ادامه مطلب …

(۳۳۶۴) حکم وجود قبر ناشناس در زمین شخصی

بر شما واجب است که به یکی از دادگاه‌های شرعی در این امور مراجعه نمایید تا اینکه در این امر بنگرند سپس بر اساس آنچه الله می‌خواهد حکم نمایند....

ادامه مطلب …

(۳۳۷۸) حکم دفن میت جدید در قبری قدیمی پس از گذشت سال‌ها

برای شما ممکن است که با حفر کردن قبر، امتحان کنید پس اگر در آن جسد میت باقی بود قبر را به حالت اول آن بازگردانید و مکان دیگری را حفر کنید تا اینکه میت بعدی کسی در قبر، همراهش نباشد....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه