یکشنبه 28 جمادی‌الاول 1448
۱۷ آبان ۱۴۰۵
8 نوامبر 2026

(۳۲۳۹) حکم اهدای خون از مسلمان به کافر و عکس آن

(۳۲۳۹) سوال: حکم شرعی انتقال خون در حال درمان بیماری که در معرض مرگ است از طریق اهدای خون از مسلمان به کافر و عکس آن چیست؟

جواب:

اهدای خون با انتقال دادنش به بیمار: اگر بیمار ناچار به این کار بوده و از خون منتقل شده به وی بهره ببرد، حلال است زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ خون را در سوره‌‌ی مائده با این فرموده‌اش حرام نموده است: {حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَالدَّمُ وَلَحْمُ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ وَالْمُنْخَنِقَةُ وَالْمَوْقُوذَةُ وَالْمُتَرَدِّيَةُ وَالنَّطِيحَةُ وَمَا أَكَلَ السَّبُعُ إِلَّا مَا ذَكَّيْتُمْ وَمَا ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ} [المائـدة: ٣]: (گوشت مردار، خون، گوشت خوک، آنچه (هنگام ذبح) نام غیر الله بر آن برده شود، (حیوانات) خفه شده، با ضربه مرده، از بلندی افتاده، و به ضرب شاخ (حیوان دیگری) مرده، آنچه درندگان خورده باشند- مگر آنکه ذبح (شرعی) کرده باشید- و آنچه برای بت‌ها ذبح شده بر شما حرام شده است) تا این که فرمود: {فَمَنِ اضْطُرَّ فِي مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍ لِإِثْمٍ  فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ} [المائـدة: ٣]: (اما هر کس از گرسنگی درمانده شود و مایل به گناه نباشد، الله آمرزنده و مهربان است)؛ لذا اگر بیمار ناچار به درمان با انتقال خون شود اشکالی ندارد که خون بگیرد اما شخصی که خون اهدا می‌کند اگر گرفتن خون از وی آسیبی به او نمی‌رساند، گناهی بر او نیست و اگر کسی که خون به او اهدا می‌شود، مسلمان باشد این کار از جمله نیکوکاری به مسلمانان است و اگر مسلمان نباشد از جمله کسانی است که صدقه بر آنان جایز است؛ لذا اشکالی ندارد خون به وی اهدا شود به دلیل فرموده‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ: {لَا يَنْهَاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقَاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَلَمْ يُخْرِجُوكُمْ مِنْ دِيَارِكُمْ أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَتُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ  إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ} [المُمتَحنَةِ: ٨]: (الله شما را از نیکی‌کردن و رعایت عدالت نسبت به کسانی‌ که در دین با شما نجنگیده‌اند و شما را از دیارتان بیرون نکرده‌اند، نهی نمی‌کند، بی‌گمان الله عدالت پیشگان را دوست دارد) اما اگر از جمله گروهی باشد که به مسلمانان آزار رسانده، آنان را از شهر و دیارشان بیرون رانده و با آنان می‌جنگند، هیچ چیزی از جمله خون و غیره به آنان اهدا نمی‌شود.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما الحكم الشرعي في نقل الدم في حالة إسعاف مصاب مُهَدَّد بالموت عن طريق التبرع من مسلم لكافر أو العكس؟

فأجاب رحمه الله تعالى: التبرع بالدم بنقله إلى مصاب: إذا كان هذا المصاب مضطرًا، وكان ينتفع من هذا الدم الذي يُنْقَلُ إليه، فإن الدَّمَ حينئذ يحل له؛ لأن الله حَرَّمَ الدَّمَ في سورة المائدة بقوله – تعالى -: ﴿ حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَالدَّمُ وَلَحْمُ الْخِنزيرِ وَمَا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ، وَالْمُنْخَنِقَةُ وَالْمَوْقُوذَةُ وَالْمُتَرَدِيَةُ وَالنَّطِيحَةُ وَمَا أَكَلَ السَّبُعُ إِلَّا مَا ذَكَيْتُمْ وَمَا ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ ﴾ [المائدة: ٣] إلى أن قال: ﴿ فَمَنِ أَضْطَرَ فِي مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍ لِإِثْمِ فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ ﴾ [المائدة: ٣]. فإذا اضطر المريض إلى حقن الدم به فإنه لا بأس أن يحقن به، أما بالنسبة للمتبرع فإذا كان لا يضره أخذ الدم منه فلا حرج عليه أن يتبرع، فإذا كان الْمُتَبَرَّعُ له مسلما فإن هذا من الإحسان إلى المسلمين، وإذا كان غير مسلم وهو ممن تجوز الصدقة عليه فإنه لا بأس أن يُتبرع له؛ لقوله تعالى: ﴿ لَا يَنْهَاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقَتِلُوكُمْ في الدِّينِ وَلَوْ يُخرِجُوكُم مِّن دِيَرِكُمْ أَن تَبَرُوهُمْ وَتُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ ﴾[الممتحنة: ۸]. وأما إن كان من قوم يؤذون المسلمين ويخرجونهم من ديارهم ويقاتلونهم فإنه لا يتبرع له بدم ولا غيره.

مطالب مرتبط:

(۳۲۴۷) آیا کتمان کردن بیماری صدقه است؟

کتمان کردن بیماری بهتر از اعلان کردن آن است اما اگر آن را اعلان کرده و از آن خبر دهد که از باب شکایت نباشد اشکالی ندارد ....

ادامه مطلب …

(۳۲۵۳) حکم شرعی استفاده از آب چاه‌ها و چشمه‌ها برای شفای بیماری‌ها

نظر ما در این مسئله این است که اگر از نظر حسی ثابت شود که این آب در از بین بردن بیماری‌ها تأثیر دارد، اشکالی ندارد به آنجا رفته و با آن مداوا کنند زیرا طبابت و پزشکی دو نوع است:....

ادامه مطلب …

(۳۲۵۴) نحوه صحیح قرار دادن شخص در حال مرگ از نظر جهت سر و پاها

فقها رَحِمَهُمُ‌الله گفته‌اند؛ قرار دادن شخص در حال احتضار به سوی قبله سنت است اما من پیرامون این مسئله سنت خاصی نمی‌دانم....

ادامه مطلب …

(۳۲۲۵) حکم شرعی جراحی برای حذف انگشت اضافه در نوزاد

اشکالی در قطع این انگشت اضافه وجود ندارد؛ زیرا این از باب از بین بردن عیوب است....

ادامه مطلب …

(۳۲۳۵) حکم استفاده از بی‌حسی و تسهیل درد زایمان

اگر برای زنی زایمان بسیار سخت است و استفاده از داروهای مباح به او در این کار کمک می‌کنند، اشکالی ندارد و این از باب بهره‌مندی از نعمات الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است...

ادامه مطلب …

(۳۲۳۸) حکم نگهداری استخوان‌ها برای تحقیقات پزشکی

کالبد انسان: اگر  انسانی محترمی است، مانند: مسلمان، اهل ذمّه، هم‌پیمانان مسلمانان و کسانی که از جانب مسلمانان به آنان امنیت داده شده، جایز نیست آن را مُثله کرده و استخوانش را نگهداری کند اما اگر انسان غیر محترمی باشد جای تأمل دارد و برای صدور فتوای همگانی که مسلمانان از آن بهره‌مند شوند، نیازمند تحقیق و مراجعه است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه