چهارشنبه 8 جمادی‌الثانی 1448
۲۶ آبان ۱۴۰۵
18 نوامبر 2026

(۲۹۷۸) حکم شریعت در مورد نماز مسافر چیست؟

(۲۹۷۸) سوال: حکم شریعت در مورد نماز مسافر چیست؟ از این جهت که من روزانه به محل کارم می‌‌روم و محل کارم تقریبا هشتاد و پنج کیلومتر از محل اقامتم فاصله دارد و کارم از صبح تا پایان نماز عشاء ادامه دارد آیا حق دارم که بین نماز ظهر و عصر و بین نماز مغرب و عشائ جمع ببندم؟ آیا نمازم درست است؟

جواب:

الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {وَإِذَا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَن تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلَاةِ}[نساء: ۱۰۱](و چون در زمین سفر کنید گناهی بر شما نیست که نماز را کوتاه (= قصر) کنید) و در حدیث صحیحی از انس بن مالک رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ روایت شده که می‌‌گوید: «کان رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم إذا خرج مسیرة ثلاثة أمیال، أو ثلاثة فراسخ صلی رکعتین»[۱](رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هنگامی که به اندازه‌‌ی سه میل یا سه فرسخ از شهر خارج می‌‌شدند دو رکعت می‌‌خواندند).

تو در کاری که روزانه به آنجا می‌‌روی و هشتاد و پنج کیلومتر با محل اقامتت فاصله دارد سپس نزد خانواده‌‌ات بازمی‌‌گرد و شب را آنجا سپری می‌‌کنی برخی از علما نظرشان بر این است که تو مسافر هستی و این‌‌ها کسانی هستند که سفر را با مسافت مشخص می‌‌کنند زیرا مسافت سفر هشتاد و سه کیلومتر و سیصد و ده و اندی متر است و تو بیش از این مسافت می‌‌روی لذا می‌‌توانی نماز را قصر کنی هر چند که به محل اقامتت برمی‌‌گردی و شب را آنجا سپری می‌‌کنی.

اما کسانی که نظرشان این است که سفر چیزی است که سفر نامیده می‌‌شود ظاهرا محل کارت که به آن اشاره نمودی که از آن برمی‌‌گردی و شب را نزد خانواده‌‌ات سپری می‌‌کنی سفر نامیده نمی‌‌شود در این صورت قصر و جمع نمی‌‌خوانی و واجب است هر نماز را در وقت آن بخوانی و جمع نبندی و اگر قصر و جمع نمودی إن شاء الله اشکالی ندارد.


[۱] مسلم: کتاب صلاة المسافرین و قصرها، باب صلاة المسافرین و قصرها، شماره­ی (۶۹۱).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما حكم الشرع في صلاة المسافر؟ حيث إنني يوميًا أذهب إلى مكان العمل والعمل يبعد عن محل الإقامة حوالي خمسة وثمانين كيلو مترا، والعمل يبدأ من الصبح وحتى نهاية صلاة العشاء، فهل لي الحق أن أجمع الظهر مع العصر والمغرب مع العشاء؟ وهل صلاتي صحيحة؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: يقول الله -سبحانه وتعالى-: ﴿ وَإِذَا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَن تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلَاةِ ﴾ [النساء: ١٠١]، وفي الصحيح من حديث أنس بن مالك رضي الله عنه قال: «كان رسول الله صلى الله عليه وسلم إذا خرج مسيرة ثلاثة أميال، أو ثلاثة فراسخ صَلَّى ركعتين».

وأنت في عملك الذي تذهب إليه يوميًا، ويبعد عن محل إقامتك خمسةً وثمانين كيلو، ثم ترجع وتبيت عند أهلك، يرى بعض العلماء أنك مسافر، وهؤلاء هم الذين يحددون السفر بالمسافة؛ لأن مسافة القصر ثلاثة وثمانون كيلو وثلاثمئة وبضعة عشر مترًا، وأنت قد تجاوزت هذه المسافة، فلك أن تقصر الصلاة ولو رجعت إلى محل إقامتك وبت فيه.

وأما من يرى أن السفر ما يسمى سفرًا: فإن الظاهر أن محل عملك الذي أشرت إليه، والذي ترجع منه ويؤويك المبيت عند أهلك، الذي يظهر أن هذا لا يسمى سَفَرًا، وحينئذ لا تقصر ولا تجمع. والذي أرى لك في هذه الحال أن تُتِم ولا تَقْصُرَ ، وأن تؤدي كل صلاة في وقتها ولا تجمع، وإن فعلت فقصرت وجمعت فلا حرج عليك إن شاء الله.

مطالب مرتبط:

(۲۹۷۹) حکم اقامت طولانی معلم مهاجر و تأثیر آن بر قصر یا اتمام نماز

آنچه نزد من ترجیح پیدا می‌‌کند بر حسب نیت او است در صورتی که نیت اقامت مطلق را در کشوری که به آن سفر نموده را دارد مقیم است و احکام سفر در حق او قطع می‌‌شود و جایز نیست قصر بخواند....

ادامه مطلب …

(۲۹۶۱) آیا پیش از ترک اقامتگاه می‌توان نمازها را با هم و کوتاه‌تر خواند؟

برای مسافر جایز نیست قصر نمودن مگر اینکه از شهرش خارج شود بنابراین مادامی که در شهرش است هر چند قصد سر داشته و کالاهایش را حمل نموده جایز نیست که قصر کند تا زمانی که شهر خارج شود....

ادامه مطلب …

(۲۹۷۶) حکم استمرار قصر نماز برای شاغلانِ دائم‌السفر

مادامی که مسافر هستی -هر چند که مدت سفر و منتقل شدنت بین شهرها طولانی باشد- جایز است نمازها را قصر کنی بلکه در حق تو مشروع است یا واجب  یا سنت بنابر اختلافی که در این زمینه بین اهل علم وجود دارد...

ادامه مطلب …

(۲۹۶۰) حکم اقتدای مسافر به امام مقیم در نماز چهار رکعتی

بر مسافر واجب است هنگامی که به مقیم اقتدا کرد نمازش را کامل کند فرقی ندارد که امام را از اول نماز درک کند یا اینکه فقط دو رکعت آخری را درک کند...

ادامه مطلب …

(۳۰۰۹) آیا نماز در کشتی قصر می‌‌شود؟

بله، مسافرت حدودی ندارد که با آن رخصت‌‌های آن پایان یابد لذا مادامی که انسان مسافر است رخصت‌‌های سفر در حق او ثابت است چه در ماشین، در هواپیما و یا در کشتی باشد....

ادامه مطلب …

(۲۹۶۸) حکم جمع بین مغرب و عشاء در سفر هنگام رسیدن به مقصد پیش از دخول وقت عشاء

بهتر است که در این حالت جمع نبندد زیرا گمان غالبش بر این بوده که قبل از وقت نماز دومی یا در اثنای آن به شهرش می‌‌رسد....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه