دوشنبه 24 ربیع‌الثانی 1448
۱۲ مهر ۱۴۰۵
5 اکتبر 2026

(۲۹۶۷) حکم جمع بین ظهر و عصر برای مسافر در حال بازگشت قبل از خروج وقت نماز

(۲۹۶۷) سوال: اگر مسافر باشم و قبل از اینکه برسم وقت نماز ظهر برسد و نیت نموده که نماز ظهر را با عصر جمع ببندم سپس قبل از اتمام وقت نماز ظهر به شهرم برسم آیا نماز ظهر را به محض رسیدنم بخوانم یا اینکه منتظر نماز عصر باشم؟

جواب:

می‌‌گوییم: اگر مسافر نیت جمع تأخیر نماید اما قبل از اتمام وقت نماز اولی به شهرش برسد سببی که موجب جمع است یعنی سفر، به پایان رسیده است در این صورت بر او واجب است نماز اولی را در وقتش بخواند و منتظر باشد تا اینکه وقت نماز دومی فرا برسد سپس آن را در وقتش بخواند همچنین قصر نمودن در این حالت برای او جایز نیست در مثالی که سؤال آمده اگر قبل از اتمام وقت نماز ظهر به شهرش برگشت بر او واجب است که نماز ظهر را چهار رکعت در وقت آن بخواند سپس منتظر بماند تا اینکه وقت نماز عصر برسد و آن را چهار رکعت بخواند به دلیل از بین رفتن سببی که جمع را مباح می‌‌کرد.

سؤال: شیخ بزرگوار! اگر شخص مسافر باشد و در سفر از چندین شهر عبور کند و در برخی از آن‌‌ها به مدت یک یا نصف روز توقف کند آیا در این حالت برای او جایز است که جمع بخواند؟

جواب: اگر انسان در شهری مسافر باشد بر او واجب است که در مسجد همراه مسلمانان نماز بخواند در این صورت نماز را کامل می‌‌خواند و جمع نمی‌‌بندد اما اگر در این صورت نماز از او فوت شد قصر می‌‌کند همچنین اگر می‌‌خواست به سفرش ادامه دهد قبل از اینکه وقت دومی برسد با نماز اولی جمع می‌‌بندد و ادامه می‌‌دهد.

سؤال: شیخ بزرگوار! اما در حکم مسافر است زیرا نیت اقامت در این شهر را نکرده است؟

جواب: بله، نماز جماعت از مسافر ساقط نمی‌‌شود به همین دلیل الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نماز جماعت را در حالت ترس واجب نموده و غالبا ترس در سفر وجود دارد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إذا كنت مسافرًا فَحَانَ وقت صلاة الظهر قبل أن أصل، ونويت أن أجمع صلاة الظهر مع العصر، ثم وصلت بلدي قبل انتهاء وقت صلاة الظهر، فهل أُصَلَّى الظهر فور وصولي؟ أم أنتظر صلاة العصر؟

فأجاب رحمه الله تعالى نقول: إذا نوى المسافر جمع التأخير، ولكنه وصل إلى بلده قبل أن يخرج وقت الصلاة الأولى، فإنه قد انتهى السبب الموجب للجمع وهو السفر، وحينئذ فيجب عليه أن يصلي الصلاة الأولى في وقتها، وينتظر حتى يأتي وقت الثانية ثم يصليها في وقتها، وكذلك لا يجوز له القصر في هذه الحال، ففي المثال الذي في السؤال: إذا قَدِمَ إلى بلده قبل انتهاء وقت صلاة الظهر فإنه يجب عليه أن يصلي الظهر في وقتها أربعًا، ثم ينتظر إلى أن يأتي وقت صلاة العصر فيصليها أربعًا، لزوال السبب المبيح.

يقول السائل: فضيلة الشيخ إذا كان الشخص مسافرًا، وربما مَرَّ في سفره بأكثر من بلد، ويقيم في بعضها يوما أو نصف يوم، في هذه الحالة هل يجوز له الجمع؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: إذا كان الإنسان في بلد وهو مسافر، فإنه يجب عليه أن يصلي في المسجد مع المسلمين، وحينئذ سيتم الصلاة، ولا يجمع، لكن لو فاتته الصلاة في هذه الحال فإنه يَقْصُرُ، وكذلك لو كان يريد أن يواصل السفر قبل أن يأتي وقت الثانية، فإنه يجمعها إلى الأُولى ويسافر.

يقول السائل: فضيلة الشيخ لكنه في حكم المسافر؛ لأنه لا ينوي الإقامة في هذه البلد؟

فأجاب رحمه الله تعالى: نعم المسافر لا تسقط عنه صلاة الجماعة، ولهذا أوجب الله الجماعة في حال الخوف والغالب أن الخوف يكون في السفر.

مطالب مرتبط:

(۲۹۸۹) مدت جواز قصر نماز برای مسافر در اقامت‌های میان‌مدت

اختلاف در این مسأله زیاد است تا جایی که اهل علم بیش از بیست قول ذکر کرده‌‌اند اما نص صریح و صحیحی برای تعیین مدت به عدد خاصی وجود ندارد...

ادامه مطلب …

(۲۹۷۴) آیا برای کسی که نیت سفر نموده جایز است از قبل از ترک نمودن آبادی از رخصت‌‌های سفر استفاده کند؟

از رخصت‌‌های سفر استفاده نمی‌‌کند مگر زمانی که از شهر خارج شده هر چند که نزدیک باشد حتی اگر بین او و بین محدوده‌‌ی شهر فاصله‌‌ی کمی باشد در این صورت قصر می‌‌کند و در رمضان روزه نمی‌‌گیرد....

ادامه مطلب …

(۲۹۹۳) تا کی می‌توانم در سفر، نماز را شکسته بخوانم؟

در صورتی قصد مدت مشخصی را نداشته باشد می‌‌تواند نماز را قصر بخواند و از رخصت‌‌‌‌های سفر هر چند که مدت طولانی شود استفاده کند مادامی که منتظر چیزی است که به خا طر آن سفر نموده است....

ادامه مطلب …

(۲۹۵۳) احکام قصر و جمع نماز مسافر هنگام اقامه جماعت با مقیمان

اگر کسی مسافر باشد و پشت سر امامی که نماز را کامل می‌‌خواند نماز بخواند بر او واجب است نمازش را کامل بخواند و فرقی ندارد که نماز را از اول یا آخر آن درک کرده باشد..

ادامه مطلب …

(۲۹۵۱) احکام قصر نماز در مسافر

نماز را در صورتی که نمازی از او فوت شود یا اینکه در مکان دوری از مساجد باشد که حضور برای او سخت است و می‌‌ترسد اگر مکانش برود کسی جایش را بگیرد و شبیه این‌‌ها از آنچه او را از حضور در نماز جماعت معذور می‌‌سازد قصر می‌‌کند ولی بدون عذر بر او حضور در جماعت واجب است....

ادامه مطلب …

(۳۰۰۱) حکم قصر نماز و افطار روزه در سفر کوتاه

کسی که از منطقه‌‌ی شرقی به بحرین برود مسافر است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه