پنج‌شنبه 10 محرم 1448
۴ تیر ۱۴۰۵
25 ژوئن 2026

(۲۹۶۷) حکم جمع بین ظهر و عصر برای مسافر در حال بازگشت قبل از خروج وقت نماز

(۲۹۶۷) سوال: اگر مسافر باشم و قبل از اینکه برسم وقت نماز ظهر برسد و نیت نموده که نماز ظهر را با عصر جمع ببندم سپس قبل از اتمام وقت نماز ظهر به شهرم برسم آیا نماز ظهر را به محض رسیدنم بخوانم یا اینکه منتظر نماز عصر باشم؟

جواب:

می‌‌گوییم: اگر مسافر نیت جمع تأخیر نماید اما قبل از اتمام وقت نماز اولی به شهرش برسد سببی که موجب جمع است یعنی سفر، به پایان رسیده است در این صورت بر او واجب است نماز اولی را در وقتش بخواند و منتظر باشد تا اینکه وقت نماز دومی فرا برسد سپس آن را در وقتش بخواند همچنین قصر نمودن در این حالت برای او جایز نیست در مثالی که سؤال آمده اگر قبل از اتمام وقت نماز ظهر به شهرش برگشت بر او واجب است که نماز ظهر را چهار رکعت در وقت آن بخواند سپس منتظر بماند تا اینکه وقت نماز عصر برسد و آن را چهار رکعت بخواند به دلیل از بین رفتن سببی که جمع را مباح می‌‌کرد.

سؤال: شیخ بزرگوار! اگر شخص مسافر باشد و در سفر از چندین شهر عبور کند و در برخی از آن‌‌ها به مدت یک یا نصف روز توقف کند آیا در این حالت برای او جایز است که جمع بخواند؟

جواب: اگر انسان در شهری مسافر باشد بر او واجب است که در مسجد همراه مسلمانان نماز بخواند در این صورت نماز را کامل می‌‌خواند و جمع نمی‌‌بندد اما اگر در این صورت نماز از او فوت شد قصر می‌‌کند همچنین اگر می‌‌خواست به سفرش ادامه دهد قبل از اینکه وقت دومی برسد با نماز اولی جمع می‌‌بندد و ادامه می‌‌دهد.

سؤال: شیخ بزرگوار! اما در حکم مسافر است زیرا نیت اقامت در این شهر را نکرده است؟

جواب: بله، نماز جماعت از مسافر ساقط نمی‌‌شود به همین دلیل الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نماز جماعت را در حالت ترس واجب نموده و غالبا ترس در سفر وجود دارد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إذا كنت مسافرًا فَحَانَ وقت صلاة الظهر قبل أن أصل، ونويت أن أجمع صلاة الظهر مع العصر، ثم وصلت بلدي قبل انتهاء وقت صلاة الظهر، فهل أُصَلَّى الظهر فور وصولي؟ أم أنتظر صلاة العصر؟

فأجاب رحمه الله تعالى نقول: إذا نوى المسافر جمع التأخير، ولكنه وصل إلى بلده قبل أن يخرج وقت الصلاة الأولى، فإنه قد انتهى السبب الموجب للجمع وهو السفر، وحينئذ فيجب عليه أن يصلي الصلاة الأولى في وقتها، وينتظر حتى يأتي وقت الثانية ثم يصليها في وقتها، وكذلك لا يجوز له القصر في هذه الحال، ففي المثال الذي في السؤال: إذا قَدِمَ إلى بلده قبل انتهاء وقت صلاة الظهر فإنه يجب عليه أن يصلي الظهر في وقتها أربعًا، ثم ينتظر إلى أن يأتي وقت صلاة العصر فيصليها أربعًا، لزوال السبب المبيح.

يقول السائل: فضيلة الشيخ إذا كان الشخص مسافرًا، وربما مَرَّ في سفره بأكثر من بلد، ويقيم في بعضها يوما أو نصف يوم، في هذه الحالة هل يجوز له الجمع؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: إذا كان الإنسان في بلد وهو مسافر، فإنه يجب عليه أن يصلي في المسجد مع المسلمين، وحينئذ سيتم الصلاة، ولا يجمع، لكن لو فاتته الصلاة في هذه الحال فإنه يَقْصُرُ، وكذلك لو كان يريد أن يواصل السفر قبل أن يأتي وقت الثانية، فإنه يجمعها إلى الأُولى ويسافر.

يقول السائل: فضيلة الشيخ لكنه في حكم المسافر؛ لأنه لا ينوي الإقامة في هذه البلد؟

فأجاب رحمه الله تعالى: نعم المسافر لا تسقط عنه صلاة الجماعة، ولهذا أوجب الله الجماعة في حال الخوف والغالب أن الخوف يكون في السفر.

مطالب مرتبط:

(۲۹۵۹) آیا جایز است مسافر نماز را کامل بخواند؟

برخی نظرشان بر این است که قصر نمودن سنت مؤکده است و واجب نیست و در صورتی که انسان نماز را کامل بخواند در حالی که مسافر باشد کارش موافق سنت نیست اما نمازش باطل نمی‌‌شود و این قول صحیح‌‌ است...

ادامه مطلب …

(۲۹۸۰) اگر انسان برای تحصیل به خارج از کشور برود آیا می‌‌تواند نماز را قصر کند؟

برخی از علما می‌‌گویند: اگر مسافر قصد ماندن بیش از چهار روز را داشته باشد حکم سفر از او قطع می‌‌شود لذا نمی‌‌تواند از رخصت قصر و جمع همچنین مسح بر خف یا جوراب بیش از یک شبانه روز استفاده کند....

ادامه مطلب …

(۲۹۷۷) حکم قصر و جمع نماز برای راننده در مسافت‌های طولانی

راننده‌‌ای که بین شهرها در حال تردد است مسافر است و می‌‌تواند نمازهایش را قصر کند بلکه قصر نمودن در حق او سنت است ...

ادامه مطلب …

(۲۹۹۴) حکم قصر نماز در اقامت نامعین برای مأموریت‌های کاری دوره‌ای

هرگاه شهرت را ترک نمودی مسافر هستی و می‌‌توانی از تمام رخصت‌‌های سفر استفاده کنی اما اگر در شهری اقامت داری که نماز جماعت در آن برپا می‌‌شود بر تو واجب است که در نماز جماعت حاضر شوی...

ادامه مطلب …

(۲۹۹۲) حکم قصر نماز برای دانشجویان مقیم در کشوری دیگر

نظر ما در این مسأله این است که انسان مادامی که شهروند جایی نشده یا قصد اقامت دائمی در جایی ندارد مسافر است هر چند که مدت آن زیاد باشد زیرا آن جا را وطن خود قرار نداده است و قصد اقامت همیشگی در آن جا را ندارد...

ادامه مطلب …

(۳۰۱۰) ادای نماز در سفر هوایی: در هواپیما، هنگام فرود یا پس از آن؟

هرگاه وقت نماز فرا رسید و از جمله نمازهایی بود که با نماز بعدی جمع می‌‌شود در حالی که در هواپیما بودی آن را به تأخیر بینداز تا اینکه به فرودگاه برسی و پیاده شوی سپس جمع تأخیر بخوانی....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه