جمعه 10 جمادی‌الثانی 1448
۲۸ آبان ۱۴۰۵
20 نوامبر 2026

(۲۹۶۷) حکم جمع بین ظهر و عصر برای مسافر در حال بازگشت قبل از خروج وقت نماز

(۲۹۶۷) سوال: اگر مسافر باشم و قبل از اینکه برسم وقت نماز ظهر برسد و نیت نموده که نماز ظهر را با عصر جمع ببندم سپس قبل از اتمام وقت نماز ظهر به شهرم برسم آیا نماز ظهر را به محض رسیدنم بخوانم یا اینکه منتظر نماز عصر باشم؟

جواب:

می‌‌گوییم: اگر مسافر نیت جمع تأخیر نماید اما قبل از اتمام وقت نماز اولی به شهرش برسد سببی که موجب جمع است یعنی سفر، به پایان رسیده است در این صورت بر او واجب است نماز اولی را در وقتش بخواند و منتظر باشد تا اینکه وقت نماز دومی فرا برسد سپس آن را در وقتش بخواند همچنین قصر نمودن در این حالت برای او جایز نیست در مثالی که سؤال آمده اگر قبل از اتمام وقت نماز ظهر به شهرش برگشت بر او واجب است که نماز ظهر را چهار رکعت در وقت آن بخواند سپس منتظر بماند تا اینکه وقت نماز عصر برسد و آن را چهار رکعت بخواند به دلیل از بین رفتن سببی که جمع را مباح می‌‌کرد.

سؤال: شیخ بزرگوار! اگر شخص مسافر باشد و در سفر از چندین شهر عبور کند و در برخی از آن‌‌ها به مدت یک یا نصف روز توقف کند آیا در این حالت برای او جایز است که جمع بخواند؟

جواب: اگر انسان در شهری مسافر باشد بر او واجب است که در مسجد همراه مسلمانان نماز بخواند در این صورت نماز را کامل می‌‌خواند و جمع نمی‌‌بندد اما اگر در این صورت نماز از او فوت شد قصر می‌‌کند همچنین اگر می‌‌خواست به سفرش ادامه دهد قبل از اینکه وقت دومی برسد با نماز اولی جمع می‌‌بندد و ادامه می‌‌دهد.

سؤال: شیخ بزرگوار! اما در حکم مسافر است زیرا نیت اقامت در این شهر را نکرده است؟

جواب: بله، نماز جماعت از مسافر ساقط نمی‌‌شود به همین دلیل الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نماز جماعت را در حالت ترس واجب نموده و غالبا ترس در سفر وجود دارد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إذا كنت مسافرًا فَحَانَ وقت صلاة الظهر قبل أن أصل، ونويت أن أجمع صلاة الظهر مع العصر، ثم وصلت بلدي قبل انتهاء وقت صلاة الظهر، فهل أُصَلَّى الظهر فور وصولي؟ أم أنتظر صلاة العصر؟

فأجاب رحمه الله تعالى نقول: إذا نوى المسافر جمع التأخير، ولكنه وصل إلى بلده قبل أن يخرج وقت الصلاة الأولى، فإنه قد انتهى السبب الموجب للجمع وهو السفر، وحينئذ فيجب عليه أن يصلي الصلاة الأولى في وقتها، وينتظر حتى يأتي وقت الثانية ثم يصليها في وقتها، وكذلك لا يجوز له القصر في هذه الحال، ففي المثال الذي في السؤال: إذا قَدِمَ إلى بلده قبل انتهاء وقت صلاة الظهر فإنه يجب عليه أن يصلي الظهر في وقتها أربعًا، ثم ينتظر إلى أن يأتي وقت صلاة العصر فيصليها أربعًا، لزوال السبب المبيح.

يقول السائل: فضيلة الشيخ إذا كان الشخص مسافرًا، وربما مَرَّ في سفره بأكثر من بلد، ويقيم في بعضها يوما أو نصف يوم، في هذه الحالة هل يجوز له الجمع؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: إذا كان الإنسان في بلد وهو مسافر، فإنه يجب عليه أن يصلي في المسجد مع المسلمين، وحينئذ سيتم الصلاة، ولا يجمع، لكن لو فاتته الصلاة في هذه الحال فإنه يَقْصُرُ، وكذلك لو كان يريد أن يواصل السفر قبل أن يأتي وقت الثانية، فإنه يجمعها إلى الأُولى ويسافر.

يقول السائل: فضيلة الشيخ لكنه في حكم المسافر؛ لأنه لا ينوي الإقامة في هذه البلد؟

فأجاب رحمه الله تعالى: نعم المسافر لا تسقط عنه صلاة الجماعة، ولهذا أوجب الله الجماعة في حال الخوف والغالب أن الخوف يكون في السفر.

مطالب مرتبط:

(۲۹۸۰) اگر انسان برای تحصیل به خارج از کشور برود آیا می‌‌تواند نماز را قصر کند؟

برخی از علما می‌‌گویند: اگر مسافر قصد ماندن بیش از چهار روز را داشته باشد حکم سفر از او قطع می‌‌شود لذا نمی‌‌تواند از رخصت قصر و جمع همچنین مسح بر خف یا جوراب بیش از یک شبانه روز استفاده کند....

ادامه مطلب …

(۲۹۷۶) حکم استمرار قصر نماز برای شاغلانِ دائم‌السفر

مادامی که مسافر هستی -هر چند که مدت سفر و منتقل شدنت بین شهرها طولانی باشد- جایز است نمازها را قصر کنی بلکه در حق تو مشروع است یا واجب  یا سنت بنابر اختلافی که در این زمینه بین اهل علم وجود دارد...

ادامه مطلب …

(۲۹۶۲) معنای حدیث قصر نماز پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در سفر تا زمان بازگشت

رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در مکه قصر می‌‌‌‌کرد با این وجود که در آن جا ازدواج کرده بود و بیشتر فرزندانش در مکه به دنیا آمدند....

ادامه مطلب …

(۲۹۸۱) آیا قصر نمودن نماز برای کسی که در خارج از وطنش بیش از یک ماه بماند جایز است؟

کسی که در مکانی اقامت داشته باشد که در آن جا نماز جماعت برگزار می‌‌شود واجب است همراه جماعت نماز بخواند زیرا نماز جماعت از مسافر ساقط نمی‌‌شود بلکه به آن امر شده است...

ادامه مطلب …

(۲۹۵۵) آیا رخصت‌های سفر برای مسافرت‌های راحت امروز هم جاری است؟

رخصت‌‌هایی که برای سفر ثابت شده به صورت اطلاق آمده و قید مشقت در آن نیست...

ادامه مطلب …

(۲۹۷۲) آیا رخصت سفر از آستانه خانه شروع می‌شود؟

رخصت‌‌های سفر جایز نیست مگر در صورتی که انسان از شهرش خارج شود اما مادامی که در شهرش است مسافر نیست زیرا سفر با تصمیم گرفتن آن حاصل نمی‌‌شود مگر زمانی محقق شود و به سفر برود حتی اگر حرکت کند مادامی که در شهر است نماز را قصر نمی‌‌کند...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه