(۲۹۵۵) آیا رخصت‌های سفر برای مسافرت‌های راحت امروز هم جاری است؟

(۲۹۵۵) سوال: از اموری که فهم آن بر مسلمان دشوار است اموری فقهی متعلق به سفر است زیرا برخی نظرشان بر این است که مسافرت در این دوره با روزهای که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در آن بود متفاوت است چون می‌‌گویند سختی در سفری که به قصد زیارت خانواده یا خویشاوندان به شهری می‌‌رود که همه چیز برای او فراهم است همان‌‌طور که وسایل نقلیه امروزه بسیار راحت است و خستگی و سختی در آن نیست به همین دلیل دوست داریم که شیخ بزرگوار در مورد اینکه آیا برای مسافری که سفرش به قصد زیارت، گردش، درس و مثل این‌‌ها است رخصت‌‌های سفر وجود دارد؟

جواب:

رخصت‌‌هایی که برای سفر ثابت شده به صورت اطلاق آمده و قید مشقت در آن نیست الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {وَإِذَا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَن تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلَاةِ إِنْ خِفْتُمْ أَن يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا ۚ إِنَّ الْكَافِرِينَ كَانُوا لَكُمْ عَدُوًّا مُّبِينًا}[نساء: ۱۰۱](و چون در زمین سفر کنید گناهی بر شما نیست که نماز را کوتاه (= قصر) کنید، اگر ترسید که کافران به شما زیانی برسانند زیرا کافران برای شما دشمن آشکاری هستند) و این قید یعنی فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {إِنْ خِفْتُمْ أَن يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا ۚ} ثابت شده که این قید نسخ شده است و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به بندگانش صدقه داده لذا قصر را به طور مطلق بر آن‌‌ها مباح کرده است و آخرین سفری که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم داشتند حجة الوداع بود که ثابت شده که قصر می‌‌خواند در حالی که در امنیت کامل بود بنابراین رخصتی که وارد شده عام و بدون قید است و مادامی که حقیقت سفر وجود داشته باشد فرقی ندارد چه مشقت باشد و چه نباشد لذا هرگاه انسان مسافر باشد برای او جایز است که از تمام رخصت‌‌های سفر استفاده کند از جمله عدم روزه در رمضان، قصر نمازهای چهار رکعتی و مسح بر خف و جوراب به مدت سه شبانه روز حتی اگر انسان برای زیارت خویشاوندان، دامادهایش یا دوستانش برود و در شهری که آن‌‌ها در آن هستند باقی بماند مادامی که در آن شهر است قصر می‌‌کند.

اما اگر انسان مرد باشد بر او واجب است که در نماز جماعت در مساجد حضور داشته باشد اگر فرض شود که از او فوت شود یا اینکه اطراف آن‌‌ها مسجد نباشد در این صورت دو رکعت می‌‌خواند اما زنان دو رکعت می‌‌خوانند زیرا از اهل نماز جماعت نیستند.

تعداد بازدید: 38

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة من الأمور التي يصعب على المسلم فهمها الأمور الفقهية المتعلقة بالسفر، إذ إن البعض يرى اختلاف السفر في هذه الأيام عن الأيام التي كان يعيشها الرسول صلى الله عليه وسلم، فيرى البعض أنه لا مشقة في السفر إن كان بقصد زيارة الأهل أو الأقارب في مدينة يتوفر فيها ما يتوفر في المدينة التي يسكن بها المسافر، كما أن وسائل النقل في الأيام الحالية وسائل مريحة لا نصب فيها ولا تعب، لذا نَوَدُّ من فضيلة الشيخ أن نتعرف هل للمسافر سفر زيارة، أو سياحة، أو دراسة، أو نحو ذلك الترخص برخص السفر أم لا؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: إن الرُّخَصَ التي ثبتت في السفر جاءت على سبيل الإطلاق بدون قيد المشقة، قال الله -عز وجل-: ﴿ وَإِذَا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَن تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلَاةِ إِنْ خِفْتُمْ أَن يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا ۚ إِنَّ الْكَافِرِينَ كَانُوا لَكُمْ عَدُوًّا مُّبِينًا ﴾ [النساء: ١٠١] قد ثبت أنه قَيْدٌ نُسِخَ، وتصدق الله على عباده فأباح لهم القصر مطلقا، وكان آخر سفرة سافرها النبي صلى الله عليه وسلم سفره الحجة الوداع، وقد ثبت أنه صلى الله عليه وسلم كان يقصر وهو آمن ما يكون، وبناء على ذلك فإن هذه الرخصة التي وردت عامة بدون قيد ثابتة، سواء وجدت المشقة أم لم توجد، ما دامت حقيقة السفر قد وجدت، فمتى كان الإنسان مسافرًا فإنه يحل له أن يترخص برخص السفر كلها، من الفطر في رمضان، وقصر الصلاة الرباعية، والمسح على الخفين والجوارب ثلاثة أيام بلياليها، حتى وإن كان الإنسان مسافرًا إلى زيارة أقاربه، أو أصهاره، أو أصحابه، وبقي في البلد التي هم فيها، فإنه يَقْصُرُ ما دام في هذه البلد.

لكن إذا كان الإنسان رجلًا فإنه يجب عليه أن يحضر صلاة الجماعة في المساجد، فإن قُدرَ أن فاتت أو كان ليس حولهم مسجد قريب، فإنه يصلي ركعتين، أما النساء فإنهن يصلين ركعتين؛ لأنهن لسن من أهل الجماعة.