چهارشنبه 2 محرم 1448
۲۷ خرداد ۱۴۰۵
17 ژوئن 2026

(۲۷۸۱) حکم ترک نماز جمعه به دلیل اجبار و عدم اختیار شخص

(۲۷۸۱) سوال: از وقتی که وارد عربستان شده‌‌ام نتوانستم نماز جمعه را بخوانم و با ارده‌‌ی خودم نبوده بلکه با اراده‌‌ی دیگری بوده است. مکان کارم نیز دور است و مساجدی در آن جا نیست. اما هر کسی که از خود اراده و اختیار دارد نماز می‌‌خواند ولی من نماز جمعه را نمی‌‌خوانم، آیا گناه آن بر من است یا بر کسی دیگر؟ لطفا پاسخ دهید.

جواب:

در شریعت اسلام قاعده‌‌ی عمومی و سودمندی وجود دارد که تعدادی از آیات قرآن بر آن دلالت دارد. از جمله‌‌ی آن‌‌ها فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا ۚ }[بقره: ۲۸۶](الله هیچ کس را جز به اندازه‌‌ی توانش تکلیف نمی‌‌کند) و فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ}[تغابن: ۱۶](پس تا (جایی که) می‌توانید از الله بترسید) همچنین فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : { وَمَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ}[حج: ۷۸](و در دین برای شما هیچ سختی (و تنگنایی) قرار نداد).

لذا اگر مکانت از مساجد دور است و اطرافت مسجدی نیست که بتوانی در آن نماز جمعه بخوانی در این صورت نماز جمعه بر تو واجب نیست. زیرا به خاطر دوری و سختی در صورت ترک آن معذور هستی و اگر بر تو نماز جمعه واجب نیست، نه بر تو و نه بر دیگران گناهی وجود ندارد. به دلیل فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَىٰ}[انعام: ۱۶۴](و هیچ کس بار (گناه) دیگری را به دوش نمی‌‌کشد) الحمدلله به خاطر آسانی که در این دین قرار داده. لذا تو اطمینان داشته باش که در این حالت بر تو گناهی نیست.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: منذ دخلت المملكة لم أستطع أن أصلي صلاة الجمعة، وذلك ليس في إرادتي ولكن في إرادة غيري ومكان عملي بعيد ليس به مساجد، ولكن من له الإرادة يصلي وأنا لم أصل صلاة الجمعة، فهل الوزر أو الذنب عَلَيَّ أم على غيري؟ نرجو من فضيلتكم الإفادة؟

فأجاب رحمه الله تعالى: إن في الشريعة الإسلامية قاعدة هامة نافعة دلت عليها عدة آيات من كتاب الله منها قوله تعالى: ﴿ لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا ﴾ [البقرة: ٢٨٦]، وقوله تعالى: ﴿ فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ ﴾ [التغابن: ١٦]، وقوله تعالى: ﴿ وَمَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ ﴾ [الحج: ۷۸].

فإذا كان مكانك بعيدا عن المساجد ، وليس حولك مسجد يمكنك أن تؤدي صلاة الجمعة فيه، فإنه ليس عليك جمعة في هذه الحال؛ لأنك معذور بتركها من أجل البعد والمشقة، وإذا كان ليس عليك جمعة فليس عليك إثم ولا على الآخرين إثم؛ لقول الله تعالى: ﴿ وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَىٰ ﴾ [الأنعام: ١٦٤] فاحمد الله تعالى على تيسيره وعلى تسهيله لهذا الدين الذي تعبدنا به -سبحانه وتعالى-، ولتكن مطمئناً؛ لأنه لا إثم عليك في هذه الحالة.

مطالب مرتبط:

(۲۷۴۳) حکم حدیث «یهادى بین الرجلین» درباره‌ی حضور بیمار در نماز جماعت

این دلالت بر حرص صحابه بر نماز جماعت دارد، تا جاییکه از آن‌‌ها کسانی بودند که هر چند عذر داشتند اما برای درک نمودن فضیلت آن خود را به سختی و با تلاش فراوان می‌‌رساندند و از جمله حرص آن‌‌ها بر نماز جماعت این بود که آن را در حالت بیماری رها نمی‌‌کردند تا جاییکه یکی از آن‌‌ها بین دو نفر از سمت راست و چپ تکیه می‌‌داد.

ادامه مطلب …

(۲۷۵۷) حکم مسئولیت والدین در قبال ترک جماعت فرزندان بالغ در نماز صبح

بر تو به خاطر عدم حضور آن‌‌ها در نماز گناهی نیست، مادامی که آن‌‌ها را بیدار می‌‌کنی ولی آن‌‌ها می‌‌خوابند؛ زیرا تو واجبی که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بر تو واجب گردانیده را انجام دادی و آن‌‌ هم بیدار کردن کسانی که خواب هستند است....

ادامه مطلب …

(۲۷۵۵) حکم تقدیم حضور در جماعت نماز صبح بر بیدار کردن فرزندان

اما اگر فرزندان دخترباشند که نماز جماعت برای آن‌‌ها الزامی نیست، اشکالی ندارد چرا که وقت وسیع است، اما اگر پسر باشند که بر او واجب است که قبل از اذان صبح بیدار شود و هر چقدر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بخواهد، نماز بخواند و هنگامی که اذان صبح داده شد، برای بیدار کردن آن‌‌ها بشتابد...

ادامه مطلب …

(۲۷۴۱) حکم نماز در خارج از مسجد هنگام گرما مثل نماز مغرب، چیست؟

اگر منظور این است که در خانه­اش نماز بخواند، جایز نیست و کسی که به آن­ها فتوا داده که جایز است که در خانه­اش نماز بخواند، در فتوایش تجدید نظر کند؛ زیرا گرما عام و همه جا است، چه انسان در خانه­اش نماز بخواند و چه اینکه در مسجد نماز بخواند، نهایت آنچه هست این است که اگر در خانه­اش نماز بخواند و کلر در خانه­اش باشد از گرمای شدید مسیر در امان ماند؛ ..

ادامه مطلب …

(۲۷۲۹) حكم وجوب یا سنت بودن نماز جماعت

قول به اینکه نماز جماعت سنت است که هر وقت انسان خواست آن را بخواند و هر وقت خواست آن را ترک کند، قول ضعیف و مخالف قرآن و سنت است....

ادامه مطلب …

(۲۷۶۵) حکم خواندن نماز جماعت در منزل با فرزندان به‌سبب دُوری منزل از مسجد

برای انسان جایز است در صورتی که برایش سخت است که پیاده به مسجد بیاید، با ماشین بیاید، اما اهل علم می‌‌گویند: این کار برای او واجب نیست مگر خاص برای نماز  جمعه، اما نمازهای دیگر اگر پیاده آمدن برای او سخت است، بر او لازم نیست...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه