سه‌شنبه 5 شوال 1447
۴ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

(۲۶۱۲) حکم مداومت بر سنت قبلیه‌‌ی عصر و عدم ترک آن چیست؟

(۲۶۱۲) سوال: حکم مداومت بر سنت قبلیه‌‌ی عصر و عدم ترک آن چیست؟

جواب:

رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: «بین کل أذانین صلاة، بین کل أذانین صلاة، بین کل أذانین صلاة» ثم قال فی الثالثة: «لمن شاء»[۱](بین هر اذان و اقامه‌‌ای نماز است، بین هر اذان و اقامه‌‌ای نماز است، بین هر اذان و اقامه‌‌ای نماز است) سپس در مرتبه‌‌ی سوم فرمود: (برای کسی که می‌‌خواهد) راوی می‌‌گوید: دوست نداشت که مردم آن را سنت راتبه قرار دهند.

لذا این دلالت می‌‌دهد بر اینکه برای انسان شایسته است که قبل از نماز عصر دو رکعت بخواند، اما آن را سنت راتبه قرار ندهد، به این معنا که: برخی اوقات آن را نخواند، اما اگر بعد از اذان وارد مسجد شد، باید نماز بخواند هر چند که هر روز باشد، هر زمانی که وارد مسجد شد، قبل از اینکه بنشیند، دو رکعت بخواند، هر وقتی از شبانه روز که وارد مسجد شد حتی اگر بعد از عصر و بعد از نماز صبح باشد، زیرا نهی در اوقات نهی برای کسی است که می‌‌خواهد بدو سبب سنت بخواند.

اما کسی که می‌‌‌‌خواهد به خاطر سببی سنت بخواند، هرگاه و در هر وقت از شبانه روز که سبب یافت شد سنت می‌‌خواند، مگر کسی که به مسجد الحرام به قصد طواف وارد شود که طواف از سنت تحیه‌‌ی مسجد، کفایت می‌‌کند، زیرا که طواف می‌‌کند سپس پشت مقام نماز می‌‌خواند یا نمی‌‌خواند و اما کسی که داخل مسجد الحرام برای نماز یا گوش دادن درس شد، در این صورت همانند دیگر مساجد دو رکعت سنت می‌‌خواند.

و اطلاق کسی که می‌‌گوید تحیه‌‌ی مسجد الحرام طواف است در ست نیست، لذا گفته می‌‌شود: مسجد الحرام مانند دیگر مساجد است اگر به نیت نماز وارد آن شوی، یعنی: اگر می‌‌خواهی نماز بخوانی یا به ذکر گوش دهی یا شبیه این‌‌ها، دو رکعت بخوان و ننشین تا اینکه دو رکعت بخوانی، اما اگر به قصد طواف داخل شدی، طواف از خواندن دو رکعت کفایت می‌‌کند.

سؤال: شیخ بزرگوار! حدیث: «رحم الله امرأ صلی قبل العصر أربعا»[۲](الله رحمت کند کسی را که قبل از نماز عصر چهار رکعت بخواند) چگونه است؟

جواب: این سنت راتبه نیست بلکه سنت مطلق است.


[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما حكم المداومة على سُنَّة العصر القبلية وعدم تركها؟

فأجاب رحمه الله تعالى: قال النبي صلى الله عليه وعلى آله وسلم-: «بين كل أذانين صلاة، بين كل أذانين صلاة، بين كل أذانين صلاة»، ثم قال في الثالثة: «لمن شاء» ، وقال الراوي: كراهية أن يتخذها الناس سنة.

فهذا يدل على أنه ينبغي للإنسان أن يصلي قبل العصر ركعتين، لكن لا يتخذها سُنَّة راتبة، بمعنى أنه يغفلها بعض الأحيان، لكنه إذا دخل المسجد بعد الأذان فهو مأمور بأن يصلي ولو كل يوم، كلما دخل المسجد فليصل ركعتين قبل أن يجلس في أي وقت دخل المسجد من ليل أو نهار، حتى بعد العصر وبعد الفجر؛ لأن النهي في أوقات النهي لمن أراد أن يتطوع بلا سبب.

وأما من تطوع لسبب فإنه يجوز أن يتطوع متى وجد هذا السبب، في أي ساعة من ليل أو نهار، إلا من دخل المسجد الحرام لقصد الطواف، فإن الطواف يُغني عن تحية المسجد؛ لأنه سوف يطوف ثم يصلي ركعتين خلف المقام أو لا يصلي، وأما من دخل المسجد الحرام للصلاة أو لاستماع درس فإنه يصلي ركعتين مثل أي مسجد آخر.

وإطلاق من أطلق بأن المسجد الحرام تحيته الطواف ليس بصحيح، فيقال: المسجد الحرام كغيره من المساجد إذا دخلته بنية الصلاة، يعني: تريد أن تصلي، أو تستمع إلى ذكر، أو ما أشبه ذلك فصَلِّ ركعتين، لا تجلس حتى تصلي ركعتين، وإن دخلته للطواف فالطواف يغني عن الركعتين.

يقول السائل: فضيلة الشيخ: وحديث «رحم الله امْرَأَ صَلَّى قبل العصر أربعا»؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: هذا ليس براتبة، هذا نَفْلُ مُطلَق.

مطالب مرتبط:

(۲۵۸۷) دو رکعت سنت قبلیه‌‌ی صبح را کجا بخوانیم، در خانه یا در مسجد؟

بدان که در غیر از نمازهای فرض بهتر این است که انسان در خانه‌‌اش نماز بخواند، بنابر فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ...

ادامه مطلب …

(۲۶۲۲) برخی از نمازگزاران را ملاحظه می‌‌کنم که سنت را در مکانی غیر از مکان نماز فرض می‌‌خوانند، آیا این کار سنت است؟

بله! این کار اصلی در سنت دارد...

ادامه مطلب …

(۲۵۷۳) سنت‌‌های راتبه‌‌ی روزانه رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم کدام هستند؟

سنت‌‌های راتبه دوازده رکعت هستند، چهار رکعت قبل از ظهر و بعد از اذان با دو سلام، دو رکعت بعد از آن، دو رکعت بعد از مغرب، دو رکعت بعد از عشا و دو رکعت قبل از نماز صبح و این دو رکعت از همه پر فضیلت‌‌تر است ...

ادامه مطلب …

(۲۵۸۲) حکم قضای رکعت فوت‌شده‌ی نماز صبح و ادای سنت پس از فجر

برای انسان جایز است که هرگاه سنت فجر قبل از نماز از وی فوت شد، آن را بعد از نماز قضا کند...

ادامه مطلب …

(۲۵۸۶) آیا بین طلوع فجر دوم و نماز صبح غیر از دو رکعت سنت فجر نمازی وجود دارد؟

صحیح این است که کسی که بین طلوع فجر و نماز صبح سنتی را غیر از سنت صبح بخواند، گناه‌‌کار نمی‌‌شود، زیراوقت نهی بعد از نماز صبح است....

ادامه مطلب …

(۲۶۳۰) حکم خواندن نماز سنت به‌صورت نشسته برای فرد سالم

بله، خواندن نماز سنت به صورت ایستاده بهتر است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه