سه‌شنبه 11 ربیع‌الثانی 1448
۳۱ شهریور ۱۴۰۵
22 سپتامبر 2026

(۱۶۱۸) آیا تفاوتی بین تیممی که به جای وضو گرفته می‌شود و تیممی که به جای غسل گرفته می‌شود، وجود دارد؟

(۱۶۱۸) سوال: آیا تفاوتی بین تیممی که به جای وضو گرفته می‌شود و تیممی که به جای غسل گرفته می‌شود، وجود دارد؟

جواب:

خیر، تفاوتی ندارد. هرگاه فردی برای رفع جنابت تیمم نمود، آن جنابت برطرف شده است و نیاز به تکرار تیمم برای هر نماز نیست مگر این ‌که دوباره جنب شود که باید برای رفع این جنابت آخری، دوباره تیمم نماید یا اگر آب پیدا کرد، هر چند که جنب نشده باشد، واجب است که غسل انجام دهد؛ زیرا چنان که پیشتر نیز بیان کردیم از بین رفتن سبب مباح کننده‌ی تیمم، آن تیمم را باطل می‌کند.

اگر تیمم وی به جای وضو باشد، همچنان با طهارت است تا این ‌که یکی از باطل‌کننده‌های وضو رخ دهد که در این صورت واجب است که تيمم وضو را تکرار کند. بنابراین میان این‌ دو تفاوتی نیست لذا اگر برای رفع جنابت، تیمم کرد فقط در صورتی دوباره تیمم می‌کند که واجب کننده‌ی تیمم (حدث اصغر و بی‌وضویی) رخ دهد.

اگر منظور سؤال کننده این است که: آیا روش تیمم برای رفع جنابت مثل تیمم به جای وضو است؟ روش این دو تیمم، تفاوتی ندارد زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ مِنْهُ} [المائدة: ۶] : (اگر جنب بودید، غسل کنید و اگر بیمار یا در سفر بودید یا قضای حاجت نمودید یا با همسرانتان همبستری کردید سپس آب نیافتید، با زمین پاک و پاکیزه‌ تیمم کنید و با آن، صورت و دست‌هایتان را مسح کنید). بنابراین هر دو تیمم، یکسان هستند و تفاوتی ندارند زیرا تيمم، فرع است و اصل نیست که دارای ملحقات باشد بلکه فرعی از یک طهارت مستقل است. همچنین هدف از آن، ابراز بندگی و عبادت برای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌باشد و همین برای تیمم برای رفع جنابت و بی‌وضویی کافی است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل هناك فارق بين التيمم بدل الوضوء، والتيمم بدل الغسل؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: ليس بينهما ،فرق فإذا تيمم عن جنابة بقي على طهارته هذه من الجنابة، ولا يعيد التيمم لكل صلاة، بل لا يعيده إلا إذا أجنب مرة ثانية، فيعيد التيمم عن هذه الجنابة الأخيرة، أو إذا وجد الماء فإنه يجب عليه أن يغتسل، وإن لم تتجدَّدِ الجنابة؛ لأنه كما أسلفنا زوال المبيح للتيمم يوجب انتقاضه.

وأما إذا تيمم عن الوضوء فهو أيضًا باق على طهارته حتى يوجد ناقض من نواقض الوضوء، فإذا وجد ناقض من نواقض الوضوء وَجَب عليه أن يتيمم عن الوضوء. وعلى هذا فلا فرق بينهما؛ إذا تيمم عن جنابة لا يُعيد التيمم لها إلا بوجود سبب وجوبه، وإذا تيمم للوضوء لا يعيد التيمم له إلا بوجود سبب وجوبه، وهو الحدث الأصغر.

وإذا كان السائل يقصد: هل التيمم عن الجنابة مثل التيمم للوضوء؟ فإن التيمم كيفيته عن الجنابة وعن الوضوء ،واحدة ولا فرق بينهما، لأن الله -سبحانه وتعالى- يقول: ﴿ وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ مِنْهُ [المائدة: 6]. فلا فرق بين هذا وهذا كله على حد سواء؛ وذلك لأن التيمم فرع، وليس بأصل حتى يُلحق به، بل هو فرع طهارة مستقلة، ثم إن المقصود منه إظهار التعبد الله -سبحانه وتعالى-، وهذا كافٍ في التيمم عن الجنابة، وعن الحدث الأصغر.

مطالب مرتبط:

(۱۶۳۶) حکم تیمم در حال کار چوپانی با محدودیت استفاده از آب برای وضو

اگر در اطرافتان آبی برای وضو یا غسل نداشته باشید، در این حالت می‌توانید تیمم کنید ...

ادامه مطلب …

(۱۶۱۳) آیا اگر نتوانستم وضو بگیرم، می‌توانم تیمم کنم؟

بله، اگر کسی نتواند وضو بگیرد، تیمم می‌کند..

ادامه مطلب …

(۱۶۱۰) تیمم با چه چیزهایی باطل می‌شود؟

چیزهایی که تیمم با آن باطل می‌شود: اگر تیمم برای رفع جنابت باشد، با هر چیزی که غسل را واجب می‌کند، باطل می‌شود و اگر به جای وضو باشد، با هر چیزی که وضو را واجب می‌کند، باطل می‌شود..

ادامه مطلب …

(۱۶۴۵) آیا ادای دو نماز فرض با یک تیمم، درست است؟

بله، می‌توان دو نماز فرض را با یک تیمم ادا نمود و تفاوتی ندارد که هر دو نماز در یک وقت ادا شود یا هر کدام در وقت خودش خوانده شود....

ادامه مطلب …

(۱۶۴۰) اگر در حین ادای نماز عید، وضویم باطل شد و زمان اندک بود و آبی نیز در آن مسجد نیافتم، آیا جایز است که تیمم کنم؟

جمهور علما بر این نظر هستند که تيمم در این حالت، جایز نیست زیرا یکی از شروط تيمم، عدم وجود آب می‌باشد...

ادامه مطلب …

(۱۶۲۷) اگر شخصی کسالت داشته باشد یا دیر از خواب بیدار شود و ترس آن داشته باشد که وقت نماز خارج شود، باید آب را گرم کند یا تیمم انجام دهد؟

واجب است که آب را گرم کند حتی اگر ترس از آن داشته باشد که وقت نماز خارج شود؛ زیرا کسی‌ که از خواب بر می‌خیزد، وقت نماز برای او از همان زمان بیدار شدن شروع می‌شود، نه از وقت دخول وقت نماز...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه