جمعه 26 جمادی‌الاول 1448
۱۴ آبان ۱۴۰۵
6 نوامبر 2026

(۱۶۱۸) آیا تفاوتی بین تیممی که به جای وضو گرفته می‌شود و تیممی که به جای غسل گرفته می‌شود، وجود دارد؟

(۱۶۱۸) سوال: آیا تفاوتی بین تیممی که به جای وضو گرفته می‌شود و تیممی که به جای غسل گرفته می‌شود، وجود دارد؟

جواب:

خیر، تفاوتی ندارد. هرگاه فردی برای رفع جنابت تیمم نمود، آن جنابت برطرف شده است و نیاز به تکرار تیمم برای هر نماز نیست مگر این ‌که دوباره جنب شود که باید برای رفع این جنابت آخری، دوباره تیمم نماید یا اگر آب پیدا کرد، هر چند که جنب نشده باشد، واجب است که غسل انجام دهد؛ زیرا چنان که پیشتر نیز بیان کردیم از بین رفتن سبب مباح کننده‌ی تیمم، آن تیمم را باطل می‌کند.

اگر تیمم وی به جای وضو باشد، همچنان با طهارت است تا این ‌که یکی از باطل‌کننده‌های وضو رخ دهد که در این صورت واجب است که تيمم وضو را تکرار کند. بنابراین میان این‌ دو تفاوتی نیست لذا اگر برای رفع جنابت، تیمم کرد فقط در صورتی دوباره تیمم می‌کند که واجب کننده‌ی تیمم (حدث اصغر و بی‌وضویی) رخ دهد.

اگر منظور سؤال کننده این است که: آیا روش تیمم برای رفع جنابت مثل تیمم به جای وضو است؟ روش این دو تیمم، تفاوتی ندارد زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ مِنْهُ} [المائدة: ۶] : (اگر جنب بودید، غسل کنید و اگر بیمار یا در سفر بودید یا قضای حاجت نمودید یا با همسرانتان همبستری کردید سپس آب نیافتید، با زمین پاک و پاکیزه‌ تیمم کنید و با آن، صورت و دست‌هایتان را مسح کنید). بنابراین هر دو تیمم، یکسان هستند و تفاوتی ندارند زیرا تيمم، فرع است و اصل نیست که دارای ملحقات باشد بلکه فرعی از یک طهارت مستقل است. همچنین هدف از آن، ابراز بندگی و عبادت برای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌باشد و همین برای تیمم برای رفع جنابت و بی‌وضویی کافی است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل هناك فارق بين التيمم بدل الوضوء، والتيمم بدل الغسل؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: ليس بينهما ،فرق فإذا تيمم عن جنابة بقي على طهارته هذه من الجنابة، ولا يعيد التيمم لكل صلاة، بل لا يعيده إلا إذا أجنب مرة ثانية، فيعيد التيمم عن هذه الجنابة الأخيرة، أو إذا وجد الماء فإنه يجب عليه أن يغتسل، وإن لم تتجدَّدِ الجنابة؛ لأنه كما أسلفنا زوال المبيح للتيمم يوجب انتقاضه.

وأما إذا تيمم عن الوضوء فهو أيضًا باق على طهارته حتى يوجد ناقض من نواقض الوضوء، فإذا وجد ناقض من نواقض الوضوء وَجَب عليه أن يتيمم عن الوضوء. وعلى هذا فلا فرق بينهما؛ إذا تيمم عن جنابة لا يُعيد التيمم لها إلا بوجود سبب وجوبه، وإذا تيمم للوضوء لا يعيد التيمم له إلا بوجود سبب وجوبه، وهو الحدث الأصغر.

وإذا كان السائل يقصد: هل التيمم عن الجنابة مثل التيمم للوضوء؟ فإن التيمم كيفيته عن الجنابة وعن الوضوء ،واحدة ولا فرق بينهما، لأن الله -سبحانه وتعالى- يقول: ﴿ وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ مِنْهُ ﴾ [المائدة: 6]. فلا فرق بين هذا وهذا كله على حد سواء؛ وذلك لأن التيمم فرع، وليس بأصل حتى يُلحق به، بل هو فرع طهارة مستقلة، ثم إن المقصود منه إظهار التعبد الله -سبحانه وتعالى-، وهذا كافٍ في التيمم عن الجنابة، وعن الحدث الأصغر.

مطالب مرتبط:

(۱۶۳۸) حکم طهارت و عبادات چوپان دور از آب

اگر بر اثر جنابت، غسل بر وی واجب شد نیز در صورت عدم دسترسی به آب، تیمم می‌کند و جنابتش با انجام تیمم، به طور موقت برطرف می‌شود تا این ‌که آب فراهم شود. هرگاه آب فراهم شد، واجب است که غسل نماید....

ادامه مطلب …

(۱۶۳۱) حکم تیمم در صورت وجود آب برای غیر نیازهای انسانی

در صورت وجود آب و کافی بودن آن، تیمم باطل است و نماز خواندن با آن، جایز نیست. بنابراین این افرادی که تیمم می‌کنند و تانکر آب به همراه دارند، جایز نیست که با این تیمم، نماز بخوانند...

ادامه مطلب …

(۱۶۱۷) آیا تیمم کردن به نیت رفع جنابت یا به جای غسل از عادت ماهیانه همانند تیممی است که به جای وضو انجام می‌شود؟

حدث اصغر و حدث اکبر در تیمم فرقی ندارد لذا تيمم به جای غسل حيض یا برای رفع جنابت همانند تيمم به جای وضو است که بعد از ادرار، مدفوع و باد شکم انجام می‌شود...

ادامه مطلب …

(۱۶۲۰) آیا برای تیمم با خاک، نیاز است که آن خاک، غبار داشته باشد؟

براساس دیدگاه راجح و برگزیده، برای تیمم نیاز نیست که خاک، دارای غبار باشد...

ادامه مطلب …

(۱۶۲۵) حکم تیمم با زدنِ دست بر فرشی که غبار دارد چیست؟

تيمم بر فرشی که غبار دارد، جایز است اما تیمم بر فرشی که غبار نداشته باشد، جایز نیست زیرا از جنس زمین نمی‌باشد و متصل به آن نیست ...

ادامه مطلب …

(۱۶۴۲) حکم استمرار تیمم برای بیمار با منع پزشکی از استعمال آب

اگر امکان‌پذیر نباشد و شستن و مسح کردن برای چشمش ضرر داشته باشد: هر مقدار از صورتش که به او زیان نمی‌رساند را می‌شوید و به جای بقیه تیمم می‌کند...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه