شنبه 8 ربیع‌الثانی 1448
۲۸ شهریور ۱۴۰۵
19 سپتامبر 2026

(۶۴۸) سوال: کتاب‌های مفید در اصول دین و احکام

(۶۴۸) سوال: کتاب‌هایی که یک مسلمان برای یادگیری اصول دین به آنها نیاز دارد تا احکام شرعی صحیح را از خلال آنها بفهمد، کدامند؟ ضمن اینکه من در برنامه‌ی شما شنیدم که در کتاب‌های روایت شده با سند، برخی از مطالب غیر صحیح وجود دارد. خواهش می‌کنم مهم‌ترین و مفیدترین کتاب‌ها را به من معرفی نمایید.

جواب:

مهم‌ترین کتاب برای خواندن و فهمیدن، قرآن است. حصول این امر با خواندن تفاسیر قابل اعتما یا با آموختن از اهل علم امکان پذیر است. مرحله‌ی بعد، پند گرفتن از مواعظ و احکامی است که ذکرشان در قرآن به میان آمده است. الله تعالی فرموده: {كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ إِلَيْكَ مُبَارَكٌ لِيَدَّبَّرُوا آيَاتِهِ وَلِيَتَذَكَّرَ أُولُو الْأَلْبَابِ}. [ص: ۲۹]: (کتاب پر خير و برکتی است که آن را برای تو فرو فرستاده‌ايم تا در آياتش بينديشند و خردمندان پند گيرند).

بعد از آن سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است. از جمله کتاب‌هایی که در این زمینه تألیف شده، کتاب‌های (منتقی الاخبار) و (بلوغ المرام) است. این کتاب‌ها را بخوان و به شرح‌هایی که بر آنها داده شده مراجعه کن و اگر در آنها به مشکلی برخوردی، از علمایی که در دیانت و علمشان مورد اعتماد هستند، سوال کن.

سپس بر حسب توجیه و راهنمایی اهل علمی که نزد شما موجود هستند، کتاب‌های فقهی را مطالعه کن.

اگر انسان نیتش برای طلب علم صحیح باشد، الله تعالی راه را برای او آسان می‌کند. در حدیث صحیح از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آمده که فرمودند: «هرکس راهی را در پيش بگيرد که از آن راه علم را جستجو کند، الله راهی به سوی بهشت برای او آسان می‌گرداند».[۱]

***

[۱] صحیح مسلم: کتاب الذکر و الدعاء و التوبة و الإستغفار، باب فضل الإجتماع علی تلاوة القرآن، حدیث شماره (۲۶۹۹). سنن ترمذی: ابواب العلم عن رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ، باب فضل طلب العلم، حدیث شماره (۲۶۴۶). سنن ابن ماجه: المقدمة، باب فضل العلماء و الحثّ علی طلب العلم، حدیث شماره (۲۲۵)، از ابوهریره رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ با این لفظ: «مَنْ سَلَكَ طَرِيقًا يَلْتَمِسُ فِيهِ عِلْمًا سَهَّلَ اللهُ لَهُ طَرِيقًا إِلَى الْجَنَّةِ».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما هي الكتب التي تفقه المسلم في أصول دينه، وتوضح له الأحكام الشرعية الصحيحة؟ علما أنني سمعت في برنامجكم أن بعض الكتب غير مستندة إلى الصحة فيما تشتمل عليه، فأرجو إرشادي إلى أهم تلك الكتب الصحيحة ؟

فأجاب رحمه الله تعالى: أهم الكتب كتاب الله -عز وجل-، قراءته وتعلم معناه، إما من خلال التفاسير الموثوقة، وإما على أحد أهل العلم، ثم تتذكر ما في القرآن من مواعظ وأحكام، لقول الله -تعالى-: ﴿ كِتَبُ أَنزَلْتَهُ إِلَيْكَ مُبَرَكَ لِيَدَّبَّرُوا ءَايَتِهِ، وَلِيَتَذَكَرَ أُولُوا الْأَلْبَبِ ﴾ [ ص: ٢٩].

وبعد ذلك سنة الرسول -عليه الصلاة والسلام-، ومن الكتب المؤلفة فيها: كتاب (منتقى الأخبار) و كتاب (بلوغ المرام)، تدرسها وتراجع شروحهما، وتسأل عما أشكل عليك فيهما أهل العلم الموثوق بعلمهم ودينهم.

ثم ما تيسر لك من كتب الفقه على حسب توجيه أهل العلم في بلدك، سلك له وإذا حصل للإنسان نية صحيحة في طلب العلم فإن الله -تعالى- ييسر طريقه، وفي الحديث الصحيح عن النبي – عليه الصلاة والسلام-: «من طريقا يلتمس فيه علما، سهل الله له به طريقا إلى الجنة».

|||

مطالب مرتبط:

(۶۵۴) سوال: کتابهای مفید در علم حدیث

(۶۵۴) سوال: لطفا کتاب‌های مفیدی که در زمینه‌ی حدیث رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نوشته شده‌اند را به من معرفی کنید. جواب: کتاب‌های حدیث که مطالعه‌ی آنها توصیه می‌شود، کتاب‌های صحیح معتمد نزد اهل علم هستند. کتاب‌هایی مثل: صحیح بخاری و صحیح مسلم، یا کتاب‌هایی که احادیث صحیح را گرد آورده و درجه‌ی صحتشان را بیان می‌کنند، […]

ادامه مطلب …

(۶۷۲) کتاب (ریاض الصالحین)چگونه کتابیست؟

(۶۷۲) سوال: شخصی در مورد کتاب (ریاض الصالحین) پرسیده که چگونه کتابی است؟ جواب: قبل از پاسخ به این سوال، دوست دارم به سائل و دیگر مسلمانان موضوعی را متذکر شوم. مهم‌ترین کتابی که باید به آن عنایت ورزید، قرآن است. صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم ده آیه از قرآن را که حفظ می‌کردند، تا زمانی که آن […]

ادامه مطلب …

(۶۷۵) نظر شریعت در مورد کتاب‌های صوفیه

(۶۷۵) سوال: نزد ما بسیاری از کتاب‌های تصوف وجود دارد. نظر شرع در مورد این کتاب‌ها و در مورد تصوف چیست؟ جواب: نظرم در مورد تصوف و دیگر فرقه‌هایی که در اسلام بدعت وارد کرده‌اند، همان است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به امتشان فرمودند: «بر شما لازم است که روش من و روش خلفای برحق […]

ادامه مطلب …

(۷۱۵) حضور در زنگ دینی معلم غیر ملتزم

(۷۱۵) سوال: از یکی از کشورهای عربی سوال آمده: مدرسی که دروس دینی را در مدرسه به ما یاد می‌دهد، کسی است که ریشش را تیغ زده و انگشتر طلا به دست می‌کند و در برخی از امور کوتاهی دارد. آیا جایز است در کلاس این معلم شرکت کنم؟ جواب: جواب این سوال متشکل از […]

ادامه مطلب …

(۶۲۴) یاد گرفتن و عمل کردن به مسائل واجب

(۶۲۴) سوال: مسائلی که یاد گرفتن و عمل کردن به آنها واجب است، چیستند؟ جواب: بر انسان واجب است هر مساله‌ای مربوط به دین که به آن نیاز دارد را یاد بگیرد و این مسائل هم محصور نیستند. برای انسان واجب است که چگونگی وضو، نماز، روزه و حج را یاد بگیرد. در صورتی که […]

ادامه مطلب …

(۶۸۴) کتاب تنبیه الغافلین تالیف سمرقندی

(۶۸۴) سوال: در مورد کتاب «تنبیه الغافلین بأحادیث سید الأنبیاء والمرسلین» تألیف فقیه زاهد شیخ نصر الدین محمد بن ابراهیم سمرقندی رَحِمَهُ‌الله سوال دارم. آیا احادیثی که در آن آمده، صحیح هستند یا نه؟ جواب: در این کتاب نیز مثل دیگر کتاب‌های موعظه، احادیث صحیح و حسن و ضعیف و موضوع روایت شده و به […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه