دوشنبه 13 صفر 1448
۴ مرداد ۱۴۰۵
27 جولای 2026

(۶۳۰) کسی که فکرش پریشان است، چگونه طلب علم کند

(۶۳۰) سوال: شخصی دوست دارد علم دینی را بیاموزد. اما ذهنش خیلی پریشان است و به فکر فرو رفته و آن را فراموش می‌کند. به راحتی نمی‌تواند چیزی را حفظ کند مگر اینکه وقت زیادی را صرف آن نماید. با توجه به اینکه او وقت خود را صرف امور سودمندی مثل گوش دادن به نوارهای دینی و رادیو قرآن و سخنرانی می‌کند، چه نصیحتی به او می‌کنید؟ با چه کتابی شروع کند؟

جواب:

نباید از رحمت الله نا امید شود و در طلب علم، پافشاری کند. حواس پرتی‌اش را چه بسا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از او دور کند.

همچنین او را نصیحت می‌کنم که:

اول: از قرآن شروع کند: آن را حفظ کرده، سپس در آن تدبر نماید تا معانیش را بفهمد و سپس به آن عمل کند.

دوم: پس از قرآن، احادیث صحیحی که از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده را یاد بگیرد. کتاب‌هایی مانند (عمدة الأحکام) تألیف حافظ عبدالغنی مقدسی و کتاب‌های حدیثی که بین مردم مشهور و متداول هستند. سپس سراغ (کتاب التوحید) تألیف شیخ الاسلام محمد بن عبدالوهاب و سپس (العقیدة الواسطیة) تألیف شیخ الاسلام ابن تیمیه برود. اولین کتاب، یعنی کتاب توحید در مورد امور و مسائل متعلق عبادات است. دومین کتاب، یعنی عقیده‌ی واسطیه، در مورد مسائل متعلق به اسماء و صفات الله تعالی و ایمان به آخرت و غیره است. سپس مذهب فقهی مردم منطقه‌شان را فرا بگیرد و برای این کار، عالمی را انتخاب کند که علم و تقوایش بیشتر باشد. چون هستند کسانی که علمشان زیاد، اما تقوایشان ضعیف است. برخی نیز از نظر تقوی، قوی اما از نظر علم ضعیف هستند. باید در حد توانش تلاش کند شیخی را انتخاب نماید که از نظر علم و تقوا قوی باشد.

سائل می‌گوید: جناب شیخ، شما در مورد فضیلت آگاهی در دین سخن گفتید. چگونه یک جوان، در دینش فقیه و عالم شود و علم شرعی قابل اطمینان را کسب نماید؟

جواب: از علمایی که در علم و امانتشان مورد وثوق هستند، کسب علم کند. ملازم و هم رکاب آنها شده و به آنها اقتدا نماید و توجهی به راست وچپ نکند، تا زمانی که بزرگ شده و به درجه‌ای از علم برسد که خودش بتواند نصوص را فهمیده و نصوص مجمل را بر مبیَّن و مطلق را بر مقید حمل کند. آن وقت است که خودش می‌تواند بر حسب علمی که الله تعالی به او داده، در ادله نگریسته و آنها را بررسی نماید.

***

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل من السودان: إنسان يرغب في طلب العلم الشرعي، ولكنه كثير الشرود والفكر والتفكير والنسيان، ولا يحفظ بسهولة إلا بعد فترة طويلة من الوقت مع العلم بأنه يقضي وقته في الأشياء النافعة مثل: الاستماع إلى الأشرطة الشرعية وإذاعة القرآن الكريم، والمحاضرات، فبماذا توجهون مثل هذا مأجورين؟ وبأي كتاب يبدأ؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: أقول للسائل: لا ييأس من رحمة الله، وليُثَابِر على طلب العلم، والشرود الذي يحصل له قد يرده الله -عز وجل-.

وأنصحه أولا أن يبدأ بكتاب الله -عز وجل-: يحفظه، ثم يتدبره ليعرف معانيه، ثم يعمل به.

ثانيا: بما صح عن النبي صلى الله عليه وعلى آله وسلم من الأحاديث، كـ (عمدة الأحكام) للحافظ عبد الغني المقدسي، وكتب الحديث مشهورة متداولة بأيدي الناس، ثم (كتاب التوحيد لشيخ الإسلام محمد بن عبد الوهاب رحمه الله، ثم (العقيدة الواسطية) لشيخ الإسلام ابن تيمية رحمه الله، الأول: كتاب التوحيد فيما يتعلق بالعبادة، والثاني: فيما يتعلق بأسماء الله وصفاته، والإيمان باليوم الآخر وغير ذلك، ثم بما عليه أهل بلده من الفقه وليختر من العلماء من كان أوسع علما وأتقى الله -عز وجل-، لأن من الناس من هو واسع العلم لكنه ضعيف التقوى، ومنهم من هو قوي التقوى ضعيف العلم، ليختر كثير العلم قوي التقوى بقدر المستطاع.

يقول السائل : فضيلة الشيخ تحدثتم مأجورين عن فضل التفقه في الدين، فكيف يتفقه الشاب في دينه ويطلب العلم الشرعي الموثوق؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: نعم يتفقه في دينه على أيدي العلماء الموثوقين علما وأمانة، فليلزم هؤلاء وليستمسك بِغَرْزِهِمْ وَلِيَقْتَدِ بِهِمْ، ولا يلتفت يمينًا وشمالا، حتى إذا كبر وبلغ درجةً من العلم يمكنه أن يفهم النصوص بنفسه، ويحمل مجملها على مبينها، ومطلَقَها على مُقَيَّدِهَا وما أشبه ذلك، حينئذ يتصرف هو بنفسه في الأدلة على حسب ما آتاه الله من العلم.

مطالب مرتبط:

(۶۸۹) عدم مطالعه‌ی کتابهای مورد تملّک

(۶۸۹) سوال: من تعداد زیادی کتاب‌های فقه و تفسیر دارم. اما بعضی یا بهتر بگویم، بیشتر آنها را نخوانده‌ام. آیا اگر از آنها استفاده نکنم، گنهکار می‌شوم؟ با آنها چکار کنم؟ با توجه به اینکه عزم کرده‌ام ان شاءالله هر گاه فراغتی پیش آید، مطالعه داشته باشم. نیز وقتی کسی کتابی را بخواهد امانت بگیرد، […]

ادامه مطلب …

(۶۶۹) دو کتاب (حادی الأرواح) و (الروح) ابن قیم

(۶۶۹) سوال: نظر شما در مورد دو کتاب (حادی الارواح) و (الروح) تالیف ابن قیم چیست؟ جواب: هر دو کتاب ابن قیم، یعنی (حادی الأرواح) و (الروح) کتاب‌های سودمندی هستند و خیر زیادی در آنها نهفته است. گر چه هر دو کتاب خالی از اشکالاتی که ما را در صحتشان متردد می‌کنند، نیستند، اما بدون […]

ادامه مطلب …

(۶۵۶) سوال: کدام یک از کتب تفسیر را بخوانم؟

(۶۵۶) سوال: از میان کتاب‌های تفسیر، کدام کتاب‌ها را مطالعه کنیم؟ جواب: کتاب‌های تفسیر زیادند و علما هر کدام قرآن را از جانبی تفسیر کرده‌اند؛ برخی به جنبه‌ی معانی قرآن پرداخته و کاری به إعراب و بلاغت و امثال آن ندارند. برخی دیگر جنبه‌ی مسائل إعرابی و بلاغت و امثال آنها بر تفسیرشان غالب است. […]

ادامه مطلب …

(۷۰۷) دعوت به سوی الله توسط زنان

(۷۰۷) سوال: یک زن چگونه می‌تواند مردم را به دین الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ دعوت دهد؟ چه چیزهایی به او در این راه کمک می‌کنند؟ برای شروع در طلب علم شرعی، چه کتاب‌هایی را مطالعه نماید؟ جواب: اولا زن نیز در صورتی که نسبت به شریعت علم داشته باشد، کاملا مثل مرد، دعوتگر به حساب می‌آید. در […]

ادامه مطلب …

(۷۲۰) کشتن حیوانات برای مومیایی و کالبدشکافی

(۷۲۰) سوال: من دانشجوی دانشگاه هستم. روزی درس مومیایی کردن حیوانات داشتیم. ما این کار را برای تجربه بر روی برخی حیوانات انجام دادیم. حیواناتی مثل خرگوش و گرگ و کبوتر و غیره. آنها را زنده به کلاس می‌آوردیم و سپس آنها را می‌کشتیم. اینجا مشکل دومی نیز وجود دارد. ما آنها را به یکی […]

ادامه مطلب …

(۷۱۰) اطاعت از مادر برای دختر

(۷۱۰) سوال: دختری می‌خواهد به کلاس حفظ قرآن برود. اما مادرش به او اجازه نمی‌دهد. آیا باید از مادرش اطاعت کند یا به کلاس حفظ برود؟ کدام بهتر است؟ جواب: اطاعت از مادر بهتر است. خصوصا که وقتی دختر از خانه خارج شود، باید مسیری را بپیماید و از آنجا که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه