دوشنبه 17 ذیقعده 1447
۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۵
4 می 2026

(۶۴۲) سوال: حفظ قرآن و حضور در درس‌های روزانه

(۶۴۲) سوال: چگونه شخص می‌تواند هم قرآن را حفظ کند و هم در درس‌های علمی که روزانه برگزار می‌شوند، حضور یابد؟ چون انجام دادن هر دو به اضافه‌ی اینکه باید به کارهای شخصی و کارهای خانواده هم برسد، برای شخص مشکل است.

جواب:

این به توانایی انسان بر می‌گردد و مردم در این زمینه با هم متفاوتند؛ برخی می‌توانند همه‌ی این کارها را با هم انجام دهند و عده‌ای هم نمی‌توانند بیشتر از یک کار انجام دهند. عده‌ی دیگری می‌توانند دو یا سه کار را با هم انجام دهند. به هر حال هر کس باید نگاه کند و ببیند که اگر انجام چند کار، برایش مشکل است، اولویت را در حفظ قرآن قرار داده و حضور در دروس روزانه را در اولویت بعدی قرار دهد. ولی اگر درسی مهم بود و باید به آن عنایت ویژه می‌داشت، تلاش کند تا در آن درس حضور یابد و آن را از دست ندهد.

اما در مورد نیازهای خانواده؛ اگر کسی نباشد که آن را انجام دهد، انجام آن از جمله اعمال صالحی است که موجب تقرب به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌شود. زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به سعد بن ابی وقاص رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ فرمودند: یعنی: «بدان که هر چه را تنها در راه رضای الله انفاق کنی، در برابر آن پاداش خواهی گرفت، حتی در برابر غذایی که در دهان همسرت می‌گذاری».[۱] گر چه غذایی را که برای همسر و فرزندانش مهیا می‌کند، مهیا کردنش او واجب است؛ زیرا نفقه‌ی همسر واجب است. اما با این حال، برای شخص اجر و پاداش نوشته می‌شود. پس اگر انسان در برآوردن نیازهای خانواده‌اش تلاش کند، به این نیت که اجر وثوابش نزد الله تعالی محفوظ است، الله تعالی نیز به او اجر و ثواب می‌دهد.

***

[۱] روایت بخاری در صحیح، کتاب الإیمان، باب ما جاء أن الأعمال بالنیة، حدیث شماره (۵۶)، و روایت مسلم، کتاب الوصیة، باب الوصیة بالثلث، حدیث شماره (۱۶۲۸)، از سعد بن ابی وقاص رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ با این لفظ: «وَاعلم أنَّكَ لَنْ تُنْفِقَ نَفَقَةً تَبْتَغِي بِهَا وَجهَ اللَّه إلاَّ أُجِرْتَ بها حَتَّى ما تَجْعلُ في في امرأَتِكَ».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: فضيلة الشيخ كيف يستطيع الشخص أن يُوَفِّقَ بين حفظ كتاب الله وبين حضور الدروس العلمية اليومية؟ لأنه يصعب عليه أن يوازن بينها وأن يوفق بينها، إلى جانب أعماله وأعمال الأهل؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: هذا يعود إلى قدرة الإنسان الذاتية، والناس يختلفون: فمن الناس من يستطيع أن يقوم بهذه الأعمال، ومنهم من لا يستطيع أن يقوم إلا بعمل واحد، ومنهم من يستطيع أن يقوم بعملين أو ثلاثة.
على كل حال ينظر الإنسان إلى نفسه، فإذا تزاحمت عليه فإن القيام بحفظ كتاب الله -عز وجل- أولى من حضور الدروس، ولكن إذا كان أحد الدروس مهما وجديرًا بالعناية به فليحاول أن يحضره حتى لا يفوته.
أما حاجة الأهل: إذا لم يكن أحد يقضيها فإن قضاءها من الأعمال الصالحة المقربة إلى الله عز وجل، فإن النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم- قال السعد بن أبي وقاص رضي الله عنه: «واعلم أنك لن تُنفق نفقةً تبتغي بها وجه الله إلا أجرت عليها، حتى ما تجعله في في امرأتك»، أي: في فمها، مع أن ما يجعله في فم امرأته من الواجب عليه، إذ إن نفقة الزوجة واجبة، ومع ذلك كان له بها أجر، فإذا قام الإنسان على أهل بيته محتسبا أجره عند الله -عز وجل- آجره الله على ذلك.

مطالب مرتبط:

(۷۰۴) کمک درسی به دانشجویان و دانش آموزان

(۷۰۴) سوال: آیا کمک کردن به دانش آموزان در حل تکالیف یا مساعدت و کمک به دانشجویان در تحقیقاتی که دارند، فقط برای اینکه در کارشان به آنها کمکی شده باشد و همچنین برای تشجیع و ترغیبشان و گاهی نیز به خاطر ضیق وقت، تعاون بر نیکی و تقوا به حساب می‌آید؟ جواب: این به […]

ادامه مطلب …

(۶۶۳) کتاب‌هایی در زمینه‌ی فقه و عبادات

(۶۶۳) سوال: از مهم‌ترین کتاب‌هایی که در زمینه‌ی فقه و عبادات نوتشه شده را ذکر بفرمایید. جواب: بهتر این است کتاب‌های حدیثی که توسط علما در این زمینه نوشته شده را مطالعه کنید. کتاب‌هایی مثل (بلوغ المرام) و ( منتقی الأخبار) و امثال اینها. سپس کتاب‌هایی را مطالعه کنید که هم شامل فقه هستند و […]

ادامه مطلب …

(۶۵۰) سوال: کتاب‌های مفید بعد از قرآن

(۶۵۰) سوال: لطفا بعد از قرآن، کتاب‌های شرعی و مفیدی به من معرفی کنید که روایات آنها از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به صحت رسیده‌اند. جواب: کتاب‌هایی که یک دانشجو می‌تواند از آنها مستفید شود، بستگی به شرایط دانشجو دارد: اگر کسی است که می‌خواهد در یکی از رشته‌های علمی متمکن و متبحّر شود، خواندن کتاب‌های […]

ادامه مطلب …

(۶۷۱) کدام یک از این دو کتاب بهتر است؟

(۶۷۱) سوال: الحمدلله کتاب‌های دینی زیادی دارم. از جمله کتاب (ریاض الصالحین) و کتاب (فقه السنة) نوشته‌ی سید سابق که سه جلد است. همچنین اوقات فراغت زیادی دارم که می‌خواهم آن را صرف کار مفید کنم و تصمیم گرفتم در مسائل دینی مطالعه کنم. به نظر شما با کدام یک از این دو کتاب شروع […]

ادامه مطلب …

(۷۱۰) اطاعت از مادر برای دختر

(۷۱۰) سوال: دختری می‌خواهد به کلاس حفظ قرآن برود. اما مادرش به او اجازه نمی‌دهد. آیا باید از مادرش اطاعت کند یا به کلاس حفظ برود؟ کدام بهتر است؟ جواب: اطاعت از مادر بهتر است. خصوصا که وقتی دختر از خانه خارج شود، باید مسیری را بپیماید و از آنجا که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در […]

ادامه مطلب …

(۷۱۴) حضور زن حائض در مسجد برای استماع سخنرانی

(۷۱۴) سوال: آیا برای زنی که در عادت ماهانه به سر می‌برد جایز است برای گوش دادن به سخنرانی‌های سودمند در مسجد حاضر شود؟ البته در صورتی که مطمئن است جایی را کثیف نمی‌کند و برای کم شدن ناپاکی، وضو هم می‌گیرد؟ نیز با توجه به اینکه مدت زمان عادت ماهانه در بین زنان متفاوت […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه