دوشنبه 27 رمضان 1447
۲۵ اسفند ۱۴۰۴
16 مارس 2026

(۶۸) خواندن قرآن بر آب

(۶۸) سوال: آیا در سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم خواندن قرآن بر آب برای این که مریض بنوشد یا خواندن آن بر روغن سپس مالیدن آن به بدن وارد شده است؟ آیا وارد شده است که قرآن در لیوانی که آیت الکرسی در آن نوشته شده خوانده شود سپس آب در آن ریخته شود و نوشیده شود؟ بسیاری از مردم این کار را انجام می‌دهند. شیخ بزرگوار! آیا این کار جایز است؟

جواب:

شیخ ابن عثیمین رَحِمَهُ‌الله جواب دادند: الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرمایند: {وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ مَا هُوَ شِفَاءٌ وَرَحْمَةٌ لِّلْمُؤْمِنِينَ} [اسراء: ۸۲] (قرآن که شفا و رحمت برای مؤمنان است را نازل می‌کنیم) این شفایی که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ آن را در قرآن کریم نازل نموده است، شامل شفاء از مریضی‌های قلبی و بدنی می‌شود؛ به همین دلیل، زمانی که ابو سعید و کسانی که در مأموریت جنگی که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آن‌ها را فرستاده بود همراهش بودند؛ به ابو سعید خبر دادند که از قومی از عرب خواسته‌اند آن‌ها را مهمان کنند اما آنان نپذیرفته‌اند؛ سپس سرور آن قوم گزیده شد و از گروه مسلمانان درخواست نمودند قاری‌ای بفرستند تا بر او بخواند و به آن‌ها گفتند: آیا از میان شما کسی رقیه می‌کند؟ گفتند: بله، ولی شما ما را مهمان نکردید، برایتان رقیه نمی‌کنیم مگر این که پاداش دهید؛ سپس تعدادی گوسفند را به عنوان پاداش تعیین کردند، بعد از آن قاری نزدشان رفت تا بر کسی که گزیده شده بخواند و سوره‌ی فاتحه را بر او خواند سپس بلند شد؛ ناگهان گویا شخص گزیده شده از بند آزاد شده است! یعنی: به سرعت و آسانی بلند شد، سپس پاداش را به آنان دادند ولی چیزی از آن نخوردند تا در این باره از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بپرسند. زمانی که در این موضوع از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم پرسیدند ایشان فرمود: «واضربوا لی معکم بسهم» : (سهمی از آن را  به من نیز بدهید) و به کسی که بر آن مرد خوانده بود، فرمود: «وما يدريك أنها رقیة؟» : (از کجا فهمیدی که رقیه است؟) یعنی از کجا دانستی که سوره‌ی فاتحه رقیه است؟

همچنین برخی آیات دیگری که مردم با آن رقیه می‌کنند و بر بیماران خوانده می‌شود نیز دارای فواید زیادی است و تجربه شده و معروف است. بنابراین اگر قاری بر مریض، سوره‌ی فاتحه و دیگر آیاتی که مناسب باشد را بخواند امری مشروع است و اشکالی ندارد.

نوشتن قرآن روی برگه‌ سپس قرار دادن آن در آب که سپس از آن نوشیده شود، نوشتن روی ظرف‌، سپس ریختن آب و تکان دادنش که سپس آن را بنوشد، یا این که در آب بدمد سپس بنوشد؛ در این موارد سنتی از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سراغ ندارم ولی از عمل سلف صالح وارد شده و تجربه شده است؛ که در این صورت می‌گوییم: اشکالی ندارد. -یعنی: اشکالی ندارد برای بیماران چنین کاری انجام شود تا بهره‌مند شوند – اما کسی که با دمیدن یا پاشیدن آب دهان در آب می‌خواند اگر می‌داند خودش دچار بیماری است که ترس می‌رود به مریضی که بر او خوانده می‌شود نیز سرایت کند شایسته است این کار را انجام ندهد.

***

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل ورد في سنة النبي الكريمﷺ قراءة القرآن للمريض في الماء ثم شربه ؟ أو قراءة القرآن في الزيت ثم الادهان به؟ أو قراءة القرآن في كأس مكتوب فيه آية الكرسي ووضع ماء فيه ثم شرب الماء؟ لأن كثيرًا من الناس يفعلون ذلك، هل هذا جائز يا فضيلة الشيخ أم لا؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: قال الله -عز وجل-: ﴿ وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْءَانِ مَا هُوَ شِفَاءٌ وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ ﴾ [الإسراء: ۸۲]، وهذا الشفاء الذي أنزله الله -عز وجل في هذا القرآن الكريم يشمل شفاء القلوب من أمراضها، وشفاء الا بدان من أمراضها أيضًا، و لهذا لما أخبر النبي صلى الله عليه وسلم أبو سعيد أو غيره ممن معه في السرية التي بعثها رسول الله ، فاستضافوا قوما من العرب فلم يضيفوهم، ثم إن سيد هؤلاء القوم لُدِغَ، فطلبوا له قارئًا يقرأ من السرية التي بعثها رسول الله صلى الله عليه وسلم، فجاؤوا إليهم وقالوا: هل منكم من راق؟ -يعني: من قارئ- قالوا: نعم، ولكنكم لم تضيفونا ، فلا نرقي لكم إلا بجعل، فجعلوا لهم شيئًا من الغنم، ثم ذهب قارى منهم يقرأ على هذا اللديغ، فقرأ عليه بفاتحة الكتاب، فقام كأنها نشط من عقال، -يعني: قام بسرعة طيبًا بريئًا-، ثم أعطوهم الجعل، ولكنهم توقفوا حتى يسألوا رسول الله صلى الله عليه وسلم ، فلما سألوا رسول الله صلى الله عليه وسلم عن هذا قال: «واضربوا لي معكم بسهم، وقال للقارئ «وما يدريك أنها رقية؟» يعني: ما يعلمك أنها -أي: الفاتحة – رقية؟.

و هكذا بعض الآيات الأخرى التي يسترقي بها الناس، التي يقرأ بها الناس على المرضى، كثير فيه فائدة مجربة معروفة، فإذا قرأ القارئ على المريض بفاتحة الكتاب وبغيرها من الآيات المناسبة فإن هذا لا بأس به ولا حرج، وهو من الأمور المشروعة.

و أما كتابة القرآن بالأوراق ثم توضع في الماء ويشرب الماء، أو على إناء ثم يوضع فيه الماء ويَرُجُ فيه ثم يشرب، أو النفث في الماء بالقرآن ثم يشرب، فهذا لا أعلم فيه سنة عن رسول الله صلى الله عليه وسلم ، ولكنه كان من عمل السلف، وهو أمر مجرب، وحينئذ نقول: لا بأس به أي لا بأس أن يصنع هذا للمرضى لينتفعوا به ولكن الذي يقرأ في الماء بالنفث أو التفل ينبغي له أن لا يفعل ذلك إذا كان يعلم أن به مرضًا يخشى منه على هذا المريض الذي قُرِئ له.

مطالب مرتبط:

(۹۶) آویزان نمودن برخی از آیات قرآن کریم در منازل

همچنین این کار بدعت است؛ چون سلف، خانه‌های خود را با آویزان کردن آیات حفظ نمی‌کردند.

ادامه مطلب …

(۶۹) درمان بیماری‌ها با رقیه

بله؛ بیماری‌ها با قرائت قرآن درمان می‌شوند. این امر واقعی است که سنت بدان شهادت داده و تجربه آن را اثبات نموده است.

ادامه مطلب …

(۷۴) حکم رقیه کردن بر روی آب و نوشاندن آن به مریض

برخی از سلف این کار را انجام داده‌اند؛ یعنی در آب می‌دمند و سپس شخص بیمار آن را می‌نوشد که تجربه شده و سودمند بوده است....

ادامه مطلب …

(۶۴) خواندن بر آب و دمیدن در آن

سلف رَحِمَهُمُ‌الله بر مریض می‌خواندند و این کار را انجام داده‌اند.

ادامه مطلب …

(۵۰) چگونگی توکل انسان بر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ

انسان با صادق بودن در اعتماد به پروردگارش، بر الله متعال متوکل می‌شود به گونه‌ای که می‌داند الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ همان کسی است که خوبی‌ها به دست او بوده و او است که امور را تدبیر می‌کند....

ادامه مطلب …

(۸۷) حکم دریافت مبلغ در مقابل تعویذ

گرفتن دست ‌مزد در قبال این تعویذها، شایسته نیست؛ اما اگر انجام داد، گناهی ندارد؛ زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم گرفتن مزد برای رقیه را جایز دانست....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه