(۱۲۸۹) اگر ببیند فتوایش اشتباه بوده است
اگر فتوای اول از روی اجتهاد بوده و او شایستگی اجتهاد را دارد و بعد از تحقیق و جستجو و مناقشه بفهمد که اجتهاد اولش خطا بوده، گناهی بر او نیست
(۱۲۸۸) حکم جواب دادن به فتوا از روی فتوای علما
کسی که حکم مسالهای را با استدلال به قرآن و سنت بیان میکند و اهلیت استدلال را هم دارد، اشکالی ندارد فتوا را از قول خودش جواب دهد.
(۱۲۸۷) کدام مذهب برای پیروی، بهتر است
کسی که مشخص شد قولش صواب است، پیروی از او در آن قول به خاطر اینکه صواب است، واجب میباشد، نه به خاطر اینکه قول فلان یا بهمان است
(۱۲۸۶) حکم تقلید از مذاهب اربعه
در صورتی که شخص عامی باشد و از قرآن و سنت چیزی نفهمد، باید از یک عالم معتبر تقلید کند. اما تقلید کورکورانه توسط عالم نمایان، ممنوع است
(۱۲۸۵) آیا پیروی از مذاهب واجب است؟
صحیح این است که بر هیچ مسلمانی لازم نیست حتما پیرو مذهبی باشد. بلکه واجب است تابع آن چیزی باشد که قرآن و سنت پیامبر بر آن دلالت میدهند
(۱۲۸۴) آیا در زمان پیامبر مذاهب وجود داشتند؟
این مذاهب، آراء اجتهادیِ ائمهی ما هستند. همهی آنها گفتهاند هر گاه دلیل با قول آنها مخالف بود، باید از دلیل پیروی نمود و نظر آنها را کنار گذاشت
(۱۲۸۳) آیا برای مجتهد یا اجتهاد، شروطی وجود دارد؟
انسان دارای علم و ملکهی علمی باشد: علم نسبت به ادلهی شرعی و ملکهی علمی که به وسیلهی آن توانایی استنباط احکام شرعی از ادله را داشته باشد
(۱۲۸۲) سوال: شروط اجتهاد چیست؟ مقلد کیست؟
باید شخص نسبت به ادلهی شرعی و محل خلاف بین اهل علم اطلاع داشته باشد. باید چنان مسلط باشد که بتواند راجح و مرجوح را بفهمد
(۱۲۸۱) تقلید چیست و آیا در عصر صحابه بوده؟
اجتهاد یعنی نهایت تلاش برای رسیدن به حکم شرعی از طریق ادلهی قرآن و سنت و اجماع و قیاس صحیح. به این عملیات، اجتهاد میگویند
(۱۲۸۰) حکم مذهب گرایی و تعصب نسبت به مذاهب
وقتی انسان خودش نمیتواند حکم را از قرآن و سنت استخراج نماید، راهی جز تقلید ندارد. به این دلیل: {فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ}
(۱۲۷۹) امام احمد دو یا سه قول در یک مساله دارد
توضیحش این است که علمای بزرگ مجتهد، اجتهاداتشان گاهی بر حسب علمی که به آنها میرسد، تغییر میکند. انسان هم بشر و دارای توان محدود هستند
(۱۲۷۸) مجتهد کیست و چه شروطی دارد؟
مجتهد کسی است که تلاشش را برای رسیدن به حکم شرعی به وسیلهی دلیل آن حکم به کار میبرد. در اجتهاد نیز بسته نشده و قرآن و سنت در دسترس هستند