پنج‌شنبه 25 جمادی‌الاول 1448
۱۴ آبان ۱۴۰۵
5 نوامبر 2026

(۱۲۸۸) حکم جواب دادن به فتوا از روی فتوای علما

(۱۲۸۸) سوال: اگر من به فتوای یکی از علمای بزرگ مطلع باشم و در همان مورد از من سوال کنند، حکم جواب دادن به این سوال چیست؟

جواب:

فتوا دادن با تکیه بر فتوای علمایی که به آنها اعتماد داری، اشکالی ندارد. ولی باید بگویی: فلانی چنین و چنان گفت. البته این در صورتی است که مطمئن باشی او چنین گفته است. نیز باید مطمئن باشی منظور عالم نیز همان چیزی است که از تو سوال شده است. اما اینکه خودت با اطمینان فتوا بدهی، درست نیست. چون وقتی با اطمینان فتوا بدهی، فتوا را به خودت منسوب کرده‌ای. اما وقتی آن را از کسی دیگر نقل کنی، فقط ناقل قول آن عالم هستی و از اینکه چیزی را به تو نسبت دهند که اهلیتش را نداری، در امان می‌مانی. انسان مقلد باید قول را به کسی که از او تقلید می‌کند، نسبت دهد. اما کسی که حکم مساله‌ای را با استدلال به قرآن و سنت بیان می‌کند و اهلیت استدلال را هم دارد، اشکالی ندارد فتوا را از قول خودش جواب دهد.

***

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما حكم الإفتاء إذا عَلِمتُ فتوى السؤال من شيخ من كبار العلماء؟

فأجاب- رحمه الله تعالى -: الإفتاء بقول بعض العلماء الذين تثق بهم لا بأس به، ولكن لتكن صيغة الإفتاء بقولك: قال فلان كذا وكذا، إذا كنت متيقنا من قوله، ومن أن هذه الصورة التي سئلت عنها هي التي يقصدها هذا العالم، وأما أن تفتي به جَزْمًا فهذا لا ينبغي؛ لأنك إذا أفتيت به جَزْمًا نَسبتَ الفتوى إليك، وأما إذا نقلتها عن غيرك فأنت ناقل، وتَسْلَم من أن يُنسب إليك ما لست أهلا له. فالإنسان المقلد ينبغي له أن ينسب القول إلى من قلده لا إلى نفسه، بخلاف الذي يستدل على حكم المسألة من الكتاب والسنة وهو من أهل الاستدلال، فلا بأس أن يفتي ناسبا الشيء إلى نفسه.

مطالب مرتبط:

(۱۲۹۲) تسرع در فتوا دادن چه حکمی دارد

انسان باید از تسرّع درفتوا پرهیز کند و به سلف صالح اقتدا نماید.وقتی کسی چیزی از آنها می‌پرسید، او را حواله می‌دادند تا از مسئولیت فتوا در امان بمانند

ادامه مطلب …

(۱۳۰۰) نباید هر کسی متصدر فتوا گردد

نصیحتم برای اشخاصی که بدون علم فتوا می‌دهند این است که تقوای الله را پیشه نمایند و بدانند که در حقیقت دارند از جانب الله سخن می‌گویند.

ادامه مطلب …

(۱۲۷۰) عمل به سنتی که پیامبر بر آن تاکید نکرده

هر چیزی که پیامبر آن را انجام نداده‌اند بدعت است و رسول الله ما را از بدعت بر حذر داشته و فرموده‌اند: «هر بدعتی گمراهی و هر گمراهی در آتش است»

ادامه مطلب …

(۱۲۸۳) آیا برای مجتهد یا اجتهاد، شروطی وجود دارد؟

انسان دارای علم و ملکه‌ی علمی باشد: علم نسبت به ادله‌ی شرعی و ملکه‌ی علمی که به وسیله‌ی آن توانایی استنباط احکام شرعی از ادله را داشته باشد

ادامه مطلب …

(۱۲۶۳) امور خصوصی رسول الله سنت هستند؟

اموری که خاص رسول الله هستند، شامل ما نمی‌شود. اما هر چیزی که دلیلی بر خصوصیت آن به رسول الله وجود ندارد، برای ما نیز هست

ادامه مطلب …

(۱۲۷۱) معنی «اعتبار به عموم لفظ است نه سبب خاص آن»

منظور از این قاعده این است که اگر حکمی نازل شد که سبب خاصی داشت، آن حکم صورت عمومی به خود می‌گیرد و خاص همان مساله باقی نمی‌ماند

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه