(۱۲۸۰) سوال: بعضی از برادران می‌گویند مذهب گرایی جایز نیست. بدین معنی که تقلید نمودن از یکی از مذاهب چهارگانه درست نیست. بلکه باید انسان به دلیل عمل نماید. اما این مساله باعث شده که من همیشه از خود سوال کنم: منابع این ائمه قرآن و سنت بوده است. سوال اینجاست: آیا تقلید از یکی از مذاهب اربعه بدون وجود تعصب نسبت به آن، جایز است؟ البته با ذکر این نکته که من نه عالم هستم و نه طالب علم؟

جواب:

وقتی انسان خودش نمی‌تواند حکم را از قرآن و سنت استخراج نماید، راهی جز تقلید ندارد. به این دلیل که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ} [نحل: ۴۳]: (پس از اهل علم بپرسید اگر نمی‌دانید). واضح است که شخص عامی توانایی این را ندارد که حکمی را از ادله استخراج نماید، چون عامی است. پس راهی جز تقلید ندارد.

در این حالت بر او واجب است از کسی تقلید نماید که می‌داند به خاطر وسعت علم و قوت دین و امانتی که دارد، از بقیه به صواب نزدیک‌تر است. اما به هیچ عنوان جایز نیست انسان از روی کیف و اشتها تقلید کند. منظورم این است که اگر دید قولی آسان‌تر و اسهل است، از آن پیروی کند و برایش فرقی نکند که این قول از چه کسی است. چنین شخصی ممکن است در روز بر حسب مزاجش از ده نفر هم تقلید کند. واجب این است که انسان از کسی تقلید کند که به نظرش از لحاظ علم و امانت، از دیگران به صواب نزدیک‌تر است.

اما التزام به مذهب خاصی که در هر حال و شرایطی فقط به آن عمل نماید، جایز نیست. زیرا این کار اطاعت از غیر الله و رسول به شمار می‌رود و اطاعت مطلق از کسی غیر از الله و رسول جایز نیست.

***