جمعه 21 ذیقعده 1447
۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۵
8 می 2026

(۴۳۶۲) حکم سعی اشتباهی پس از طواف وداع از روی جهل

(۴۳۶۲) سوال: مردی حج را به جا آورده و تمام مناسک حج را انجام داده و طواف وداع را نیز ادا کرده سپس با اعتقاد این حج این‌گونه است هفت بار دور بین صفا و مروه نیز رفته و او جاهل بوده است آیا حج او جایز بوده یا این که گناه دارد؟ و چه چیزی بر او لازم می‌شود؟

جواب:

تاریخ این کلام در چه زمانی است؟

سوال کننده: شیخ بزرگوار تاریخ آن ماه چهارم سال ۱۴۰۱ه‍ بوده است؟

جواب: در واقع تأسف می‌خورم که نویسنده‌ی این در مورد چیزی که چهار ماه پیش واقع شده سوال می‌کند، لذا بر مسلمان واجب است:

اولا: هنگامی که خواست عبادتی را انجام دهد از اهل علمی که به آن اعتماد دارد در مورد احکام آن سوال کند تا این که عبادتش را از روی بصیرت انجام دهد و انسان هنگامی که می‌خواهد به جایی برود و مسیر رسیدن به آن را نمی‌داند از راه رسیدن به آن سوال می‌کند که چگونه به آن می‌رسد و چه مسیری راحت‌تر و نزدیک‌تر است پس طریق بهشت چگونه است که مسیر آن با اعمال صالح است بنابراین بر شخص واجب است هنگامی که می‌خواهد عبادتی را انجام دهد احکام آن را قبل از انجام آن یاد بگیرد.

دوما: اگر انجام داد و اشکالی برای او پیش آمد پس شتاب ورزد نه این که چهار ماه بعد از آن سوال کند زیرا اگر شتاب می‌کرد مصلحتی داشت و آن علم است و مصلحت دیگر آن اصلاح آن اگر که در چیزی خطا کرده است.

اما به نسبت جواب این سوال می‌گوییم: این بعد از طواف وداع سعی کرده است به این گمان که باید انجام می‌داده است تأثیری بر حج و طواف وداع او ندارد و او فعلی غیر مشورع را انجام داده است ولی جاهل بوده پس چیزی بر او واجب نمی‌باشد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: رجل حَجَّ إلى بيت الله الْحَرَامِ، وأكمل جميع الْمَنَاسِكِ، وطاف طَوَافَ الْوَدَاعِ، ثم سعى بين الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ سبعة أشواط اعتقادا منه أن الْحَجَّ هكذا، فهو جَهل، فهل حَجه جائز، وهل يلحقه إثم؟ وماذا يجب عليه أن يفعل؟

فأجاب رحمه الله تعالى : متى تاريخ خط هذا الكلام؟

فضيلة الشيخ: هذا تاريخه في شهر ٤ من عام ١٤٠١هـ ؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: الواقع أنه يؤسفني أن يكون هذا الكتاب يسأل فيه مُقَدِّمُهُ عن أمر وقع قبل أربعة شهور، فالواجب على المسلم:

أولا: إذا أراد أن يفعل عبادة أن يسأل عن أحكامها من يثق به من أهل العلم، حتى يعبد الله على بَصِيرة والإنسان إذا أراد أن يسافر إلى بلد وهو لا يعرف طريقها تجده يسأل عن هذا الطريق، وكيف يَصِلُ، وأي الطرق أقرب وأيسر، فكيف بطريق الجنة، وهو الأعمال الصالحة، فالواجب على المرء إذا أراد أن يفعل عبادة أن يتعلم أحكامها قبل فعلها هذه واحدة.

ثانيا: إذا قُدِّرَ أنه فعلها وحصل له إشكال فيها فليبادر به، لا يأتي بعد أربعة أشهر يسأل، لأنه إذا بادر حصل بذلك مصلحة، وهي: العلم، ومصلحة أخرى، وهو المبادرة بالإصلاح إذا كان قد أخطأ في شيء.

أما بالنسبة للجواب على هذا السؤال فنقول: إن سعيه بعد طَوَافِ الْوَدَاع ظنا منه أن عليه سعيا لا يؤثر على حَجَّهِ شيئًا، ولا على طَوافِ الْوَدَاعِ شيئًا، فهو أتى بفعل غير مشروع له، لكنه جاهل فلا يجب عليه شيء.

مطالب مرتبط:

(۴۳۱۳) آیا رمی توسط زن و خواهر به‌ جای مرد در حج فرض صحیح است؟

حکمش آن است که جایز نیست کسی را برای رمی وکیل کند و اگر این جایز بود رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برای ضعفای خانواده‌اش اجازه می‌داد که کسی را برای رمی کردن وکیل بگیرند....

ادامه مطلب …

(۴۳۲۷) آیا سعی قبل از طواف صحیح است؟

اگر این در حج رخ داده است، صحیح است و اشکالی ندارد همانطور که اگر در روز عید طواف افاضه کرده و و قبل از این که طواف کند سعی را به جا آورده است لذا اشکالی در آن نیست ...

ادامه مطلب …

(۴۲۹۰) توقف نادرست در عرفه و تأثیر آن بر صحت حج

اگر حجاج از روی خطا و اشتباه در روز هشتم و نهم در عرفه بمانند کفایتشان می‌کند زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ کسی را بیش‌تر از توانش تکلیف نمی‌کند...

ادامه مطلب …

(۴۳۴۴) حکم رمی جمرات قبل از تحقق وقت زوال به سبب اشتباه در تشخیص زمان

کسی که واجبی را از واجبات حج ترک کند باید فدیه‌ای را در مکه ذبح کند و بین فقرا توزیع کند اگر که بر آن قادر می‌باشد لذا اگر بر آن توانا هستی انجام بده که به احتیاط و برائت ذمه نزدیک‌تر می‌باشد اما اگر بر آن توانا نمی‌باشی چیزی بر تو لازم نیست ولی باید توبه نموده و از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ طلب مغفرت نمایی ...

ادامه مطلب …

(۴۲۹۶) آیا مراد از جمع همان مزدلفه است؟

مراد از آن مزدلفه است و جمع نامیده است چون مردم جمع می‌شوند و مردم در آن در جاهلیت و اسلام جمع می‌شوند...

ادامه مطلب …

(۴۳۳۹) آیا جایز است در شب‌های یازدهم و دوازدهم بعد از نصف شب از منی خارج شد؟

اگر بیشتر شب گذشته باشد و او در منی بوده می‌تواند خارج شود چون اکثر به منزله‌ی کل است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه