دوشنبه 10 ربیع‌الثانی 1448
۳۰ شهریور ۱۴۰۵
21 سپتامبر 2026

(۴۳۶۲) حکم سعی اشتباهی پس از طواف وداع از روی جهل

(۴۳۶۲) سوال: مردی حج را به جا آورده و تمام مناسک حج را انجام داده و طواف وداع را نیز ادا کرده سپس با اعتقاد این حج این‌گونه است هفت بار دور بین صفا و مروه نیز رفته و او جاهل بوده است آیا حج او جایز بوده یا این که گناه دارد؟ و چه چیزی بر او لازم می‌شود؟

جواب:

تاریخ این کلام در چه زمانی است؟

سوال کننده: شیخ بزرگوار تاریخ آن ماه چهارم سال ۱۴۰۱ه‍ بوده است؟

جواب: در واقع تأسف می‌خورم که نویسنده‌ی این در مورد چیزی که چهار ماه پیش واقع شده سوال می‌کند، لذا بر مسلمان واجب است:

اولا: هنگامی که خواست عبادتی را انجام دهد از اهل علمی که به آن اعتماد دارد در مورد احکام آن سوال کند تا این که عبادتش را از روی بصیرت انجام دهد و انسان هنگامی که می‌خواهد به جایی برود و مسیر رسیدن به آن را نمی‌داند از راه رسیدن به آن سوال می‌کند که چگونه به آن می‌رسد و چه مسیری راحت‌تر و نزدیک‌تر است پس طریق بهشت چگونه است که مسیر آن با اعمال صالح است بنابراین بر شخص واجب است هنگامی که می‌خواهد عبادتی را انجام دهد احکام آن را قبل از انجام آن یاد بگیرد.

دوما: اگر انجام داد و اشکالی برای او پیش آمد پس شتاب ورزد نه این که چهار ماه بعد از آن سوال کند زیرا اگر شتاب می‌کرد مصلحتی داشت و آن علم است و مصلحت دیگر آن اصلاح آن اگر که در چیزی خطا کرده است.

اما به نسبت جواب این سوال می‌گوییم: این بعد از طواف وداع سعی کرده است به این گمان که باید انجام می‌داده است تأثیری بر حج و طواف وداع او ندارد و او فعلی غیر مشورع را انجام داده است ولی جاهل بوده پس چیزی بر او واجب نمی‌باشد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: رجل حَجَّ إلى بيت الله الْحَرَامِ، وأكمل جميع الْمَنَاسِكِ، وطاف طَوَافَ الْوَدَاعِ، ثم سعى بين الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ سبعة أشواط اعتقادا منه أن الْحَجَّ هكذا، فهو جَهل، فهل حَجه جائز، وهل يلحقه إثم؟ وماذا يجب عليه أن يفعل؟

فأجاب رحمه الله تعالى : متى تاريخ خط هذا الكلام؟

فضيلة الشيخ: هذا تاريخه في شهر ٤ من عام ١٤٠١هـ ؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: الواقع أنه يؤسفني أن يكون هذا الكتاب يسأل فيه مُقَدِّمُهُ عن أمر وقع قبل أربعة شهور، فالواجب على المسلم:

أولا: إذا أراد أن يفعل عبادة أن يسأل عن أحكامها من يثق به من أهل العلم، حتى يعبد الله على بَصِيرة والإنسان إذا أراد أن يسافر إلى بلد وهو لا يعرف طريقها تجده يسأل عن هذا الطريق، وكيف يَصِلُ، وأي الطرق أقرب وأيسر، فكيف بطريق الجنة، وهو الأعمال الصالحة، فالواجب على المرء إذا أراد أن يفعل عبادة أن يتعلم أحكامها قبل فعلها هذه واحدة.

ثانيا: إذا قُدِّرَ أنه فعلها وحصل له إشكال فيها فليبادر به، لا يأتي بعد أربعة أشهر يسأل، لأنه إذا بادر حصل بذلك مصلحة، وهي: العلم، ومصلحة أخرى، وهو المبادرة بالإصلاح إذا كان قد أخطأ في شيء.

أما بالنسبة للجواب على هذا السؤال فنقول: إن سعيه بعد طَوَافِ الْوَدَاع ظنا منه أن عليه سعيا لا يؤثر على حَجَّهِ شيئًا، ولا على طَوافِ الْوَدَاعِ شيئًا، فهو أتى بفعل غير مشروع له، لكنه جاهل فلا يجب عليه شيء.

مطالب مرتبط:

(۴۲۹۳) آیا صعود به کوه رحمت در عرفه واجب است؟

بالا رفتن از کوه عرفات از امور مشروع نیست بلکه اگر کسی آن را برای عبادت انجام دهد بدعت است و برای انسان جایز نیست که به آن اعتقاد داشته باشد و آن را از روی عبادت انجام ندهد....

ادامه مطلب …

(۴۳۶۶) آیا طواف وداع در حال حیض صحیح است؟

اگر قبل از طواف وداع دچار حیض شده بود طواف وداع از او ساقط می‌شد اما هنگامی که طواف را شروع کرده است او پاک بوده و در اثنای طواف دچار حیض شده است که به دلیل وجود حیض ادامه‌ی طواف از او ساقط شده است لذا وجوب فدیه بر او آشکار نمی‌باشد....

ادامه مطلب …

(۴۳۰۰) حکم رمی جمرات قبل از فجر در ایام حج به‌علت ازدحام

اگر در نصف شب بعد به جا آورنده‌اند این صحیح نیست...

ادامه مطلب …

(۴۳۷۰) حکم طواف وداع برای مقیم مکه هنگام سفر

هنگامی که برای حج یا عمره آمده است طواف کرده و خارج نیز نمی‌گردد مگر با طواف اما اگر برای غیر عمره و حج به مکه آمده است بلکه برای کار یا ملاقات خویشاوندان یا مانند آن به مکه آمده است پس در این صورت طواف وداع لازم نمی‌باشد ....

ادامه مطلب …

(۴۳۶۵) حکم ترک طواف وداع برای زن حائض در پایان مناسک حج

کسی در حیض و نفاس به سر می‌برد بر او طواف وداع واجب نیست...

ادامه مطلب …

(۴۳۸۹) لطفاً این حدیث را شرح دهید: «عمره‌ی در رمضان به نسبت دیگر ما‌ها برابر با حج است».

انسان هنگامی که در رمضان عمره را به جا آورد اجر برابر با حج کردن را دارد نه این دیگر نیازی به حج کردن نداشته باشد و حج از او ساقط نمی‌شود و عمره‌ی در رمضان فقط اجر آن با حج برابر است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه