سه‌شنبه 5 شوال 1447
۴ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

(۴۳۶۲) حکم سعی اشتباهی پس از طواف وداع از روی جهل

(۴۳۶۲) سوال: مردی حج را به جا آورده و تمام مناسک حج را انجام داده و طواف وداع را نیز ادا کرده سپس با اعتقاد این حج این‌گونه است هفت بار دور بین صفا و مروه نیز رفته و او جاهل بوده است آیا حج او جایز بوده یا این که گناه دارد؟ و چه چیزی بر او لازم می‌شود؟

جواب:

تاریخ این کلام در چه زمانی است؟

سوال کننده: شیخ بزرگوار تاریخ آن ماه چهارم سال ۱۴۰۱ه‍ بوده است؟

جواب: در واقع تأسف می‌خورم که نویسنده‌ی این در مورد چیزی که چهار ماه پیش واقع شده سوال می‌کند، لذا بر مسلمان واجب است:

اولا: هنگامی که خواست عبادتی را انجام دهد از اهل علمی که به آن اعتماد دارد در مورد احکام آن سوال کند تا این که عبادتش را از روی بصیرت انجام دهد و انسان هنگامی که می‌خواهد به جایی برود و مسیر رسیدن به آن را نمی‌داند از راه رسیدن به آن سوال می‌کند که چگونه به آن می‌رسد و چه مسیری راحت‌تر و نزدیک‌تر است پس طریق بهشت چگونه است که مسیر آن با اعمال صالح است بنابراین بر شخص واجب است هنگامی که می‌خواهد عبادتی را انجام دهد احکام آن را قبل از انجام آن یاد بگیرد.

دوما: اگر انجام داد و اشکالی برای او پیش آمد پس شتاب ورزد نه این که چهار ماه بعد از آن سوال کند زیرا اگر شتاب می‌کرد مصلحتی داشت و آن علم است و مصلحت دیگر آن اصلاح آن اگر که در چیزی خطا کرده است.

اما به نسبت جواب این سوال می‌گوییم: این بعد از طواف وداع سعی کرده است به این گمان که باید انجام می‌داده است تأثیری بر حج و طواف وداع او ندارد و او فعلی غیر مشورع را انجام داده است ولی جاهل بوده پس چیزی بر او واجب نمی‌باشد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: رجل حَجَّ إلى بيت الله الْحَرَامِ، وأكمل جميع الْمَنَاسِكِ، وطاف طَوَافَ الْوَدَاعِ، ثم سعى بين الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ سبعة أشواط اعتقادا منه أن الْحَجَّ هكذا، فهو جَهل، فهل حَجه جائز، وهل يلحقه إثم؟ وماذا يجب عليه أن يفعل؟

فأجاب رحمه الله تعالى : متى تاريخ خط هذا الكلام؟

فضيلة الشيخ: هذا تاريخه في شهر ٤ من عام ١٤٠١هـ ؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: الواقع أنه يؤسفني أن يكون هذا الكتاب يسأل فيه مُقَدِّمُهُ عن أمر وقع قبل أربعة شهور، فالواجب على المسلم:

أولا: إذا أراد أن يفعل عبادة أن يسأل عن أحكامها من يثق به من أهل العلم، حتى يعبد الله على بَصِيرة والإنسان إذا أراد أن يسافر إلى بلد وهو لا يعرف طريقها تجده يسأل عن هذا الطريق، وكيف يَصِلُ، وأي الطرق أقرب وأيسر، فكيف بطريق الجنة، وهو الأعمال الصالحة، فالواجب على المرء إذا أراد أن يفعل عبادة أن يتعلم أحكامها قبل فعلها هذه واحدة.

ثانيا: إذا قُدِّرَ أنه فعلها وحصل له إشكال فيها فليبادر به، لا يأتي بعد أربعة أشهر يسأل، لأنه إذا بادر حصل بذلك مصلحة، وهي: العلم، ومصلحة أخرى، وهو المبادرة بالإصلاح إذا كان قد أخطأ في شيء.

أما بالنسبة للجواب على هذا السؤال فنقول: إن سعيه بعد طَوَافِ الْوَدَاع ظنا منه أن عليه سعيا لا يؤثر على حَجَّهِ شيئًا، ولا على طَوافِ الْوَدَاعِ شيئًا، فهو أتى بفعل غير مشروع له، لكنه جاهل فلا يجب عليه شيء.

مطالب مرتبط:

(۴۳۸۴) آیا انجام بیش از یک عمره در رمضان مشروع است؟

بله در این اشکال است و مخالف روش رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و اصحاب ایشان می‌باشد...

ادامه مطلب …

(۴۳۵۶) حکم تأخیر خروج از مکه پس از طواف وداع به سبب استراحت

واجب است که طواف وداع آخرین اموری باشد که انسان انجام می‌دهد...

ادامه مطلب …

(۴۳۷۵) آیا زیارت مسجد النبی شرطی برای قبولی حج است؟

از ضروریات حج نیست که انسان مسجد النبی را زیارت کند و علاقه‌ای حج ندارد و زیارت کردن مسجد رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در هر زمانی ممکن است...

ادامه مطلب …

(۴۳۸۳) رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم چند عمره انجام دادند؟

عمره‌های رسول الله چهارتا است...

ادامه مطلب …

(۴۳۲۱) حکم خروج از احرام با تقصیر جزئی در روز دهم

آنچه متعلق به کوتاه کردن موی سر می‌باشد از این جهت که فقط قسمت کمی از آن را به خاطر اینکه جهل داشته‌ای کوتاه کرده‌ای و سپس از احرام بیرون آمده‌ای چیزی بر گردنت نمی‌باشد زیرا که جاهل بوده‌ای اما باید سر خود را تمام کوتاه کنی...

ادامه مطلب …

(۴۳۵۱) حکم وکالت در رمی جمرات به‌سبب ازدحام شدید در ایام تشریق

نظر ما این است که اگر خودت نتوانستی رمی را به سبب بیماری یا این که حامله بودی یا لنگی به جا آوری برایت حلال بوده که وکیل بگیری اما اگر عذری وجود نداشته است وکیل گرفتن حلال نیست زیرا رمی جمرات از شعائر  حج است و جزئی از آن است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه