(۴۱۱۷) سوال: زنی برای ادای حج رفته و محرم او فرزندش که هشت سال دارد بوده است؛ آیا حج او درست است، چه شروطی برای محرم لازم است؟

جواب:

حج او درست است اما کار او و سفرش بدون محرم حرام و نافرمانی از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است که می‌‌فرماید: «لا تسافر امرأة إلا مع ذي محرم»[۱]: (هیچ زنی سفر نکند مگر این که محرم همراه او باشد) و کودکی که بالغ نیست محرم به حساب نمی‌‌آید زیرا خود نیاز به سرپرستی و مواظبت دارد و کسی که این‌‌گونه باشد ممکن نیست سرپرست و ناظر کسی دیگر باشد.

آن چه در محرم شرط است: مسلمان، مرد، بالغ و عاقل باشد و اگر این‌‌گونه نباشد محرم به حساب نمی‌‌آید.

مسئله‌‌ای وجود دارد که بسیار برای آن تدسف می‌‌خوریم و آن سهل‌‌انگاری برخی از زنان در مسافرت با هواپیما بدون همراه داشتن محرم است آن‌‌ها در این کار سهل‌‌انگاری می‌‌کنند می‌‌بینی که زن به تنهایی با هواپیما سفر می‌‌کند و دلیل آن‌‌ها برای این کار این است که می‌‌گویند: محرمش او را به فرودگاه می‌‌رساند و محرم دیگر در فرودگاهی که هواپیما فرود می‌‌آید به استقبال او می‌‌رود و این دلیل در واقع ضعیف است زیرا محرم اولی او را تا هواپیما همراهی نمی‌‌کند بلکه تا سالن انتظار همراه او است و چه بسا پرواز تأخیر داشته باشد و این زن سرگردان می‌‌شود و چه بسا هواپیما پرواز کند اما نتواند به دلایلی در فرودگاهی که می‌‌خواهد فرود آید و در مکان دیگری فرود آید لذا این زن سرگردان می‌‌شود و چه بسا در فرودگاهی که می‌‌خواهد فرود آید اما محرم او به دلایلی مانند خواب، بیماری، ترافیک، تصاف و… نیاید و اگر تمام این موانع وجود نداشته باشد و هواپیما در وقتش برسد و محرم نیز به استقبال او بیاید چه کسی کنار او در هواپیما می‌‌نشیند چه بسا کسی که کنار او می‌‌نشیند مردی باشد که از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نمی‌‌ترسد و به بندگان الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ رحم نمی‌‌کند و آن‌‌ها را فریب می‌‌دهد و فریب او را می‌‌خورند لذا همان‌‌طور که آشکار است فتنه و حرام حاصل می‌‌شود بنابراین بر زن واجب است تقوای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را پیشه نموده و جز به همراه محرم به مسافرت نرود.

بر سرپرستان او یعنی مردانی که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ آن‌‌ها را سرپرست زنان قرار داده است واجب است   تقوای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را پیشه نموده و در مورد محارم خود کوتاهی نکنند و غیرت و دین خود را از دست ندهند زیرا انسان در قبال خانواده‌‌اش مسئول است چون الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ آن‌‌ها به عنوان امانتی نزدشان قرار داده است و می‌‌فرماید: {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ عَلَيْهَا مَلَائِكَةٌ غِلَاظٌ شِدَادٌ لَّا يَعْصُونَ اللَّهَ مَا أَمَرَهُمْ وَيَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ}[تحریم: ۶](ای کسانی که ایمان آورده‌اید! خودتان و خانواده‌‌‌ی خود را از آتشی که هیزم آن مردم و سنگ‌‌ها است نگه دارید (آتشی که) برآن فرشتگان خشن و سخت‌گیر (گمارده شده) که هرگز الله را در آنچه به آنان فرمان داده نافرمانی نمی‌کنند و هرچه فرمان می‌یابند انجام می‌دهند).

[۱] تخریج آن گذشت.