سه‌شنبه 11 ربیع‌الثانی 1448
۳۱ شهریور ۱۴۰۵
22 سپتامبر 2026

(۴۰۹۷) آیا دختر می‌تواند به جای پدر فوت شده حج ادا کند؟

(۴۰۹۷) سوال: آیا برای دختر جایز است بعد از این که حج خود را ادا نمود به جای پدرش که فوت شده حج را ادا کند؛ چه شروطی دارد؟

جواب:

بله، برای دختر و پسر جایز است حج را به جای پدرشان که فوت شده ادا کنند همچنین برای برادر جایز است به جای برادرش که فوت شده حج را ادا کند و اشکالی ندارد در صورتی که این شخص حج خود را ادا نموده باشد در صحیح بخاری و صحیح مسلم از حدیث ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا روایت شده که زنی از جهینه نزد رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آمد و گفت: مادرم نذر نموده که حج را ادا کند اما حج را ادا نکرد تا این که وفات نمود؛ آیا به جای او حج را ادا کنم؟ فرمود: بله، حج را به جای او ادا کن[۱]ز

شیخ بزرگوار! آیا جایز است به جای مادرش حج را ادا کند هر چند که برادرانی بالغ داشته باشد؟

جواب: بله، هر چند که برادرانی بالغ داشته باشد.

شیخ بزرگوار! آیا این وظیفه‌‌ی مردان نیست؟

جواب: لازم نیست هر یک از مردان یا زنان می‌‌توانند انجام دهند به همین دلیل زنی از خثعم از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سؤال نمود: حج زمانی واجب شد که پدرم پیر شده بود و نمی‌‌تواند بر سواری بنشیند؛ آیا حج را به جای او ادا کنم؟ فرمود: بله، حج را به جای او ادا کن[۲]؛ لذا به او اجازه داد به جای مرد حج را ادا کند در حالی که زن بود.

شیخ بزرگوار! آیا شرط است محرم همراه او باشد؟

جواب: بله، محرم باید در هر سفری دنبال او باشد چه حج باشد و چه سفری دیگر باشد و فرقی ندارد زن به خاطر ادای حج خود سفر نموده یا برای ادای حج دیگری سفر نموده باشد.


[۱] بخاري: كتاب جزاء الصيد، باب الحج و النذور عن الميت، شماره­ى (۱۸۵۲).

[۲] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: هل يجوز للبنت أن تَحجَّ عن أبيها المتوفى، بعد أن حَجَّتْ لنفسها، وماذا يشترط لذلك؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: نعم يجوز للبنت أن تحج عن أبيها المتوفى، وكذلك الابن يحج عن أبيه، وكذلك الأخ يحج عن أخيه، ولا حرج في ذلك إذا كان هذا الحاج قد أدى فَرِيضَةَ الْحَجّ عن نفسه، ففي الصحيحين من حديث ابن عباس رضي الله عنهما أن امرأة من جهينة، جاءت إلى النبي صلى الله عليه وسلم، فقالت: إن أمي نَذَرَتْ أن تَحجَّ فلم تَحَجَّ حتى ماتت، أَفَأَحُجُّ عنها؟ قال: «نَعَمْ حُرِّي عَنْهَا».

فضيلة الشيخ: هل يجوز لها أن تَحجَّ حتى لو كان لها أخوة ذكور بالغون؟

فأجاب رحمه الله تعالى: نعم، ولو كان لها أخوة ذكور بالغون.

فضيلة الشيخ: أليست هذه الوظيفة للرجال؟

فأجاب رحمه الله تعالى: لا تلزم يقوم بها الرجال والنساء، ولهذا سألت امرأة من خَنْعَم النبي صلى الله عليه وسلم قالت إن فَرِيضَةَ الله على عبادِهِ فِي الْحَجِّ أدركت أبي شَيْخًا كَبِيرًا، لا يثبت على الراحلة، أفَأَحُج عنه؟ قال «نعم»، فأذن لها أن تَحجَّ عن رجل وهي امرأة.

فضيلة الشيخ: ولكن هل يشترط لها الْمَحْرَمُ؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: نعم لا بُدَّ من الْمَحْرَمِ في كل سفر، سواء سفر الحج أو غيره، وسواء سافرت الْمَرْأَةُ لِحَجِّها عن نفسها، أو لْحَجِّهَا عن غيرها.

مطالب مرتبط:

(۴۱۱۱) حکم سفر نمودن زن بدون همراه داشتن محرم چیست؟

جایز نیست زن بدون محرم به سفر برود زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از این کار نهی کرده است...

ادامه مطلب …

(۴۰۷۱) حکم تقدیم ازدواج بر انجام حج

اگر می‌‌ترسد که به خاطر تأخیر آن دچار مشقت شود مقدم می‌‌کند، مثل این که جوانی باشد با شهوت شدید و در صورت تأخیر ازدواجش می‌‌ترسد در این صورت ازدواج را بر حج مقدم می‌‌کند اما اگر بر او سخت نیست حج را مقدم می‌‌کند...

ادامه مطلب …

(۴۱۲۲) حکم ادای حج نیابتی برای مادر فوت شده توسط فرزندان

در صورتی که حج بر او واجب شده ولی آن را به تأخیر انداخته و در آن کوتاهی نموده در این حالت حج واجب را به نیابت از او ادا می‌‌کنند اما خود حج را به نیابت از او ادا نمی‌‌کنند مگر زمانی که حج خود را ادا کنند ....

ادامه مطلب …

(۴۰۷۳) ادای حج یا رفع نیاز فرزند برای ازدواج؛ وظیفه‌ی شرعی پدر چیست؟

بر این پدر واجب است با این مال حج را ادا کند زیرا حج بر او واجب است و حاجت پسر به ذات پدر تعلق ندارد...

ادامه مطلب …

(۴۰۹۹) حکم انجام حج به نیابت از مادر سالمند و ناتوان از سفر

اشکالی ندارد حج را به نیابت او ادا کنی...

ادامه مطلب …

(۴۱۰۰) آیا برای مرد جایز است به نیابت از برادرش بعد از وفات او حج و عمره را ادا کند؟

اشکالی ندارد انسان بعد از وفات برادرش به نیابت از او حج و عمره را ادا کند هر چند که وصیت نکرده باشد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه