شنبه 29 ذیقعده 1447
۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵
16 می 2026

(۴۰۷۸) حکم حج کسی که حج را ادا کند در حالی که بدهکار است چیست؟

(۴۰۷۸) سوال: حکم حج کسی که حج را ادا کند در حالی که بدهکار است چیست؟

جواب:

حج کسی که بدهکار است درست است اما حج بر کسی که بدهکار است تا زمانی که بدهی خود را پرداخت نکرده واجب نیست زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا ۚ}[آل عمران: ۹۷](و برای الله حج خانه (کعبه) بر مردم واجب است (البته) کسانی که توانایی رفتن به سوی آن را دارند) و بدهکاری که مالی ندارد که نمی‌‌تواند به خانه برسد ابتدا بدهی خود را پرداخت کند سپس حج را ادا کند.

عجیب است برخی از مردم -از الله برای خود و ایشان طلب هدایت می‌‌کنیم- به عمره یا به حج سنت می‌‌روند در حالی که بدهکار هستند و هرگاه از آن‌‌ها سؤال می‌‌کنی چرا به عمره یا حج می‌‌روی در حالی که بدهکار هستید؟ می‌‌گویند: زیرا بدهی زیاد است و این جواب درستی نیست زیرا اندک با اندک جمع شده و زیاد می‌‌شود و اگر فرض شود تو با پانصد ریال عمره را انجام دهی این پانصد ریال را نزد خود قرار ده تا این که قسمتی از بدهی خود را پرداخت کنی و معلوم است هر کسی از یک میلیون، یک ریال را پرداخت کند از یک میلیون یک ریال از او ساقط می‌‌شود و این فایده‌‌ای است که از فایده می‌‌برد.

بنابراین نصیحت من به برادرانم که بدهکار هستند این است که به حج یا عمره‌‌ی سنت نیایند زیرا قضای واجب مهم‌‌تر از انجام دادن مستحب است بلکه حتی کسی که حج و عمره‌‌ی واجب را ادا نکرده در حالی که بدهکار است حج و عمره در حق او واجب نیست زیرا بدهی مقدم است و حج و عمره بعد از پرداخت بدهی واجب می‌‌شود.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: من حَجَّ وعليه دَيْنٌ فَا حُكْمُ حَجَهِ؟

فأجاب رحمه الله تعالى: حَجُ من عليه الدين صحيح، ولكن لا يجب الْحَج على من عليه دَيْنٌ حتى يؤدِّيَ دَيْنَهُ لأنه الله تعالى يقول: ﴿ وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حجُ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا ﴾ [آل عمران: ٩٧]، والْمَدِينُ الذي ليس عنده مال لا يستطيع الوصول إلى البيت يبدأ أولا بقضاء الدَّيْنِ ثم يحج.

والعجب أن بعض الناس – نسأل الله لنا ولهم الهداية – يذهبون إلى الْعُمْرَةِ، أو إلى الحج تطوعًا من غير فَرِيضَةٍ، وهم مَدِينُونَ فِي ذِمَّتِهِمْ دُيُون، وإذا سألتهم لماذا تأتون بالْعُمْرَةِ أو الْحَجِّ وأنتم مَدِينُونَ ؟ قالوا: لأن الدين كثير. وهذا جواب غَيْرُ سَدِيدٍ لأن القليل مع القليل يكون كثيرًا، وإذا قُدِّرَ أَنكَ تَعْتَمِرُ بخمسمائة ريال، فهذه الخمسمائة أبقيها عندك لِتُوَفِّي بها شيئًا من دَيْنِكَ، ومعلوم أن من أَوْفَى من المليون ريالًا واحدًا فإنه يَسْقُطُ عنه ويكون عليه مليونا إلا ريالا، وهذه فائدة يستفيد بها.

فنصيحتي لإخواني الذين عليهم ديون: أن لا يأتوا لتطوع من حَجٌ أو عُمْرَةٍ لأن قضاء الواجب أهم من فعل مستحب، بل حتى من لم يؤدِ الْفَرِيضَة من حَةٍ وعُمْرَةٍ لا يجب أن يؤدِّيَ الْفَرِيضَةَ وعليه دَيْنٌ، لأن الدين سابق، ولا يجب الْحَج أو الْعُمْرَةُ إلا بعد قضاء الدُّيُونِ.

مطالب مرتبط:

(۴۱۱۳) حکم سفر زن بدون محرم و شرایط امنیت از فتنه

مادامی که حج بر کسی که محرمی ندارد واجب نیست الحمدلله در این امر وسعت وجود دارد و گناهی در آن نیست و شایسته نیست که زن خود را به خاطر آن خسته کند زیرا در این حالت به آن مکلف نیست....

ادامه مطلب …

(۴۰۹۹) حکم انجام حج به نیابت از مادر سالمند و ناتوان از سفر

اشکالی ندارد حج را به نیابت او ادا کنی...

ادامه مطلب …

(۴۰۹۰) جکم ادا حج با کمک مالی فرد ثروتمند

حج او درست است اما درخواست از مردم به قصد حج غلط است و جایز نیست که از مردم مالی را برای ادای حج درخواست کند هر چند که حج واجب باشد زیرا این درخواست بدون نیاز است و چون بر شخصی که توانایی ندارد واجب نیست...

ادامه مطلب …

(۴۰۶۲) انجام حج یا صدقه دادن، کدام یک اولویت دارد؟

این بر حسب نیاز است لذا اگر مردم به صدقه نیاز دارند صدقه بهتر است ولی اگر به صدقه نیاز ندارند حج بهتر است....

ادامه مطلب …

(۴۰۹۱) حکم انجام عمره به نیابت از بستگان خارج از کشور به دلیل فقر

نظرم بر این است که به جای آن‌‌ها عمره را انجام ندهی هر چند که سنت باشد اگر برای آن‌‌ها میسر شد که به مکه بیایند از فضل الله است و اگر میسر نشد الله نسبت آن چه انجام می‌‌دهد حکیم است...

ادامه مطلب …

(۴۰۶۶) آیا خصومت و مشاجره حج را فاسد می‌کند؟

حج را باطل نمی‌‌سازد اما برای کسی احرام حج یا عمره بسته شایسته است دعوا نکند ..

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه