دوشنبه 10 ربیع‌الثانی 1448
۳۰ شهریور ۱۴۰۵
21 سپتامبر 2026

(۴۰۷۸) حکم حج کسی که حج را ادا کند در حالی که بدهکار است چیست؟

(۴۰۷۸) سوال: حکم حج کسی که حج را ادا کند در حالی که بدهکار است چیست؟

جواب:

حج کسی که بدهکار است درست است اما حج بر کسی که بدهکار است تا زمانی که بدهی خود را پرداخت نکرده واجب نیست زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا ۚ}[آل عمران: ۹۷](و برای الله حج خانه (کعبه) بر مردم واجب است (البته) کسانی که توانایی رفتن به سوی آن را دارند) و بدهکاری که مالی ندارد که نمی‌‌تواند به خانه برسد ابتدا بدهی خود را پرداخت کند سپس حج را ادا کند.

عجیب است برخی از مردم -از الله برای خود و ایشان طلب هدایت می‌‌کنیم- به عمره یا به حج سنت می‌‌روند در حالی که بدهکار هستند و هرگاه از آن‌‌ها سؤال می‌‌کنی چرا به عمره یا حج می‌‌روی در حالی که بدهکار هستید؟ می‌‌گویند: زیرا بدهی زیاد است و این جواب درستی نیست زیرا اندک با اندک جمع شده و زیاد می‌‌شود و اگر فرض شود تو با پانصد ریال عمره را انجام دهی این پانصد ریال را نزد خود قرار ده تا این که قسمتی از بدهی خود را پرداخت کنی و معلوم است هر کسی از یک میلیون، یک ریال را پرداخت کند از یک میلیون یک ریال از او ساقط می‌‌شود و این فایده‌‌ای است که از فایده می‌‌برد.

بنابراین نصیحت من به برادرانم که بدهکار هستند این است که به حج یا عمره‌‌ی سنت نیایند زیرا قضای واجب مهم‌‌تر از انجام دادن مستحب است بلکه حتی کسی که حج و عمره‌‌ی واجب را ادا نکرده در حالی که بدهکار است حج و عمره در حق او واجب نیست زیرا بدهی مقدم است و حج و عمره بعد از پرداخت بدهی واجب می‌‌شود.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: من حَجَّ وعليه دَيْنٌ فَا حُكْمُ حَجَهِ؟

فأجاب رحمه الله تعالى: حَجُ من عليه الدين صحيح، ولكن لا يجب الْحَج على من عليه دَيْنٌ حتى يؤدِّيَ دَيْنَهُ لأنه الله تعالى يقول: ﴿ وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حجُ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا ﴾ [آل عمران: ٩٧]، والْمَدِينُ الذي ليس عنده مال لا يستطيع الوصول إلى البيت يبدأ أولا بقضاء الدَّيْنِ ثم يحج.

والعجب أن بعض الناس – نسأل الله لنا ولهم الهداية – يذهبون إلى الْعُمْرَةِ، أو إلى الحج تطوعًا من غير فَرِيضَةٍ، وهم مَدِينُونَ فِي ذِمَّتِهِمْ دُيُون، وإذا سألتهم لماذا تأتون بالْعُمْرَةِ أو الْحَجِّ وأنتم مَدِينُونَ ؟ قالوا: لأن الدين كثير. وهذا جواب غَيْرُ سَدِيدٍ لأن القليل مع القليل يكون كثيرًا، وإذا قُدِّرَ أَنكَ تَعْتَمِرُ بخمسمائة ريال، فهذه الخمسمائة أبقيها عندك لِتُوَفِّي بها شيئًا من دَيْنِكَ، ومعلوم أن من أَوْفَى من المليون ريالًا واحدًا فإنه يَسْقُطُ عنه ويكون عليه مليونا إلا ريالا، وهذه فائدة يستفيد بها.

فنصيحتي لإخواني الذين عليهم ديون: أن لا يأتوا لتطوع من حَجٌ أو عُمْرَةٍ لأن قضاء الواجب أهم من فعل مستحب، بل حتى من لم يؤدِ الْفَرِيضَة من حَةٍ وعُمْرَةٍ لا يجب أن يؤدِّيَ الْفَرِيضَةَ وعليه دَيْنٌ، لأن الدين سابق، ولا يجب الْحَج أو الْعُمْرَةُ إلا بعد قضاء الدُّيُونِ.

مطالب مرتبط:

(۴۰۷۷) آیا حج بدهکار و حج به‌ جای همسر متوفی پذیرفته است؟

بله، هر کسی حج نمود و و بدهکار بود حج او درست است زیرا از شروط صحت حج عدم بدهکار بودن نیست اما می‌‌گوییم: کسی است بدهی خود را قبل از این که حج را ادا کند پرداخت کند....

ادامه مطلب …

(۴۱۱۴) حکم سفر زن برای حج بدون محرم

مسافرت برای زن بدون محرم چه برای حج و چه غیر حج جایز نیست...

ادامه مطلب …

(۴۰۹۳) آیا ادا حج از طرف مادر زنده و بیمار جایز است؟

بله، جایز است به جای او در صورتی که حج خود را ادا کرده حج را ادا کند...

ادامه مطلب …

(۴۱۰۹) حکم انجام حج به نیابت از دیگری قبل از حج خود

در صورتی که حج خود را به خاطر عدم توانایی ادا نکرده باشد و به نیابت از دیگری حج را ادا کند اشکالی ندارد زیرا توانایی حج را ندارد و حج در حق او واجب نیست لذا حج را به نیابت از دیگری در مکانش انجام داده و کفایت می‌‌کند.....

ادامه مطلب …

(۴۰۵۵) شرایط و آدابی برای حج مقبول

این که قصدش از حج برای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ باشد و این اخلاص است و در حجش از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم تبعیت کند و این متابعت است و هر عمل صالح جز با این دو شرط اساسی پذیرفته نمی­شود: اخلاص و تبعیت از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ...

ادامه مطلب …

(۴۱۱۸) مسافتی که برای پیمودن آن زن به محرم نیاز دارد چقدر است؟

برخی از اهل می‌‌گویند: برای زن جایز نیست بدون محرم به مسافرت برود چه مسیر آن کوتاه و چه طولانی باشد و احتیاط این است که همراه محرم سفر کند چه مسافت آن کوتاه و چه طولانی باشد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه