یکشنبه 12 صفر 1448
۴ مرداد ۱۴۰۵
26 جولای 2026

(۶۰۶۹) حکم قسم به طلاق در حالت عصبانیت

(۶۰۶۹) سوال: بین دخترم و شوهرش دعوا و سوء تفاهمی ایجاد شد و من هنگام این دعوا آنجا بودم، لذا بسیار خشمگین شده و شیطان -الله او را لعنت کند- بر من چیره شد و به شوهر دخترم گفتم: طلاق از جانب من باشد که دیگر بعد از این تو شوهر دخترم نباشی؛ در همان حال از این حرفی که در جریان دعوا گفتم پشیمان شدم، حکم چیزی که گفتم چیست؟

جواب:

اول: گفتی: شیطان -الله او را لعنت کن- شایسته است بگویی: الله مرا از شر او پناه دهد، زیرا این‌‌گونه بهتر است، به دلیل فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {وَإِمَّا يَنزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطَانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ ۚ إِنَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ}[الأعراف: ۲۰۰]: (واگر از سوی شیطان وسوسه‌‌ای به تو رسد به الله پناه ببر، بی گمان او شنوای دانا است) اما گفته‌‌ات: طلاقی از جانب من که دیگر شوهر دخترم نباشد، این اشتباهی از جانب تو است و این بدین معنا است که بین دخترت و شوهرش دشمنی و کینه را ایجاد می‌‌کنی در حالی که این اشتباه است، لذا به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ توبه نموده و از او طلب مغفرت کن و اگر دخترت الان نزد تو است او را نزد شوهرش برگردان و بین آن‌‌ها جدایی نینداز. آنچه از تو در مورد طلاق سر زده، حکم آن حکم قسم است و بر تو واجب بوده کفاره‌‌ی قسم دهی یعنی ده مسکین غذا داده یا لباس بپوشانی اگر نیافتی سه روز پی در پی روزه بگیری سپس تو و دیگران را به عدم قسم یاد نمودن به غیر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ توصیه می‌‌کنم، به دلیل فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : «من کان حالفا فلیحلف بالله أو لیصمت»[۱]: (هر کسی می‌‌خواهد قسم یاد کند یا به الله قسم یاد کند یا ساکت شود) همچنین می‌‌‌‌فرماید: «من حلف بغیر الله فقد کفر أو أشرك»[۲]: (كسي كه به غير الله قسم یاد کند کافر شده یا شرک ورزیده است) قسم یاد نمودن به طلاق یا نذر یا آزادی برده و شبیه آن شایسته نیست بلکه قسم فقط به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است اما قسم یاد نمودن با صیغه‌‌ی قسم به غیر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از جمله شرکیات و کفریات است و رسول الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: «من حلف بغیر الله فقد کفر أو أشرك»[۳]: (كسي كه به غير الله قسم یاد کند کافر شده یا شرک ورزیده است).


[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.

[۳] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: لقد جرى بين ابنتي وزوجها مشاجرة وسوء تفاهم، وكنت موجودًا أثناء تلك المشاجرة، فغضبت جدا وغلبني الشيطان لعنه الله وقلت لزوج ابنتي: طلاق مني إنك لن تكون زوج ابنتي بعد هذا، وفي أثناء الوقت تأسفت على هذا الكلام الذي بدر مني أثناء المشاجرة، فما الحكم فيها قلته؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: أولا في قولك: الشيطان لعنه الله، ينبغي أن تقول: أعاذني الله منه؛ فإن هذا هو الأَوْلَى؛ لقوله تعالى: ﴿وَإِمَّا يَنزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطَانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ إِنَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ﴾ [الأعراف: ٢٠٠]، وأما قولك: طلاق مني ألا تكون زوجا لابنتي فهذا خطأ منك؛ فإن هذا معناه أنك توجد العداوة والبغضاء بين ابنتك وزوجها، وهذا غلط، فتب إلى ربك واستغفره، وإذا كانت ابنتك الآن عندك فأعدها إلى زوجها لا تحل بينه وبينها، وما وقع منك من هذا الطلاق بهذا اللفظ فإن حكمه حكم اليمين، عليك أن تكفر كَفَّارة يمين بأن تطعم عشرة مساكين أو كسوتهم، فإن لم تجد فصيام ثلاثة أيام متتابعة، ثم إني أنصحك وغيرك من الناس بعدم الخلف بغير الله عز وجل؛ لقول النبي عليه الصلاة والسلام: «مَن كان حالفا فلْيَحْلِفْ بالله أو لِيَضمت»، الخلف بالطلاق وبالنذر وبالعتق وما أشبهه هذا أمر لا ينبغي، بل إنما يكون الخلف بالله سبحانه تعالى، أما الخلف بصيغة القسم بغير الله فإنه من الشرك والكفر، وقد قال النبي عليه الصلاة والسلام: «مَنْ حَلَفَ بِغَيْرِ الله فَقَدْ كَفَرَ أَوْ أَشْرَكَ».

مطالب مرتبط:

(۶۰۵۰) حکم تغییر نظر پس از قسم

فقط کفاره‌‌ی قسم بر او لازم است که عبارت از سه چیز است: غذا دادن یا لباس پوشاندن ده مسکین یا آزاد کردن برده و در صورتی که نیافت گزینه‌‌ی چهارمی وجود دارد که روزه گرفتن سه روز پی در پی است....

ادامه مطلب …

(۶۰۴۹) حکم قسم بر اساس تصور اشتباه

هرگاه انسان بر چیزی قسم یاد نمود با این تصور که درست است سپس خلاف آن برایش آشکار گشت، چیزی بر او نیست، چون در قسمش راست گفته است از این جهت که هنگام قسمش تصور دیگری نداشته است....

ادامه مطلب …

(۶۰۶۳) حکم شکستن قسم به طلاق و کفاره آن

زبان خود را به قسم یاد نمودن به طلاق عادت نده، زیرا این امر خلاف شریعت است. بنابراین شایسته نیست انسان به قسم به طلاق عادت کند. اگر می‌‌خواهد قسم یاد کند به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ قسم یاد نموده یا اینکه سکوت اختیار کند....

ادامه مطلب …

(۶۰۶۲) حکم شکستن قسم حرام و کفاره آن

اگر از انسان سر زد در حکم قسم است و در صورت مخالفت با قسم، کفاره‌‌ی قسم می‌‌دهد. این چیزی که گفتی: بر من حرام باشد که آن را انجام دهم سپس آن را انجام دادی بر تو واجب است کفاره‌‌ی قسم دهی. ....

ادامه مطلب …

(۶۰۶۴) حکم طلاق در اثر قسم به اجبار و کفاره آن

از چنین قسم‌‌هایی مانند قسم طلاق پرهیز کنی، زیرا قسم‌‌های نامشروع است همچنین در زمان سلف یعنی زمان صحابه مشهور نبوده است. بنابراین از جمله قسم‌‌هایی است که شایسته نیست مؤمن به آن قسم یاد کند....

ادامه مطلب …

(۶۰۹۶) حکم کفاره قسم در انجام کار به تأخیر افتاده

هرگاه انسان بر چیزی قسم یاد نماید و این فعل را به وقتی مقید کند و آن وقت قبل از اینکه او آن کار را انجام دهد از او فوت شود، بر او کفاره لازم است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه