(۳۷۲۸) سوال: حکم پرداخت زکات به خویشاوندانی که نیازمند نیستند، چیست؟

جواب:

پرداخت زکات به خویشاوندانی که نیازمند نیستند، پذیرفته نیست و زکات را از عهده‌ی شخص، ساقط نمی‌کند؛ همچنین بر کسی که می‌دانسته آنان از اهل زکات نیستند و باز هم زکاتش را به آنان پرداخته است، واجب می‌باشد که معادل آن مبلغ از زکات را دوباره بپردازد زیرا مسئولیت از عهده‌اش برداشته نشده است. وی می‌تواند با چیزی غیر از زکات، با خویشاوندان خویش ارتباط داشته باشد و صله‌ی رحم را به جای بیاورد زیرا صله‌ی رحم از ارزشمندترین اعمال است اما این که با دادن زکات به آنان خوبی کند و مستحقان حقیقی را از زکات، محروم کند کار اشتباهی است. اگر آن خویشاوندان، نیازمند و مستحق زكات باشند و و مخارجشان بر عهده‌ی وی نباشد، ایرادی ندارد که زكاتش را به آنان بپردازد بلکه پرداخت زکات به آنان، بهتر است؛ زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم درباره‌ی صدقه دادن به خویشاوند فرمود: «صدقة وصلة»[۱] : (صدقه دادن به خویشاوند، صدقه و صله‌ی رحم است). همچنین اگر خویشاوندانش در تأمین مخارجشان نیازمند نباشند اما بدهکار باشند و نتوانند آن بدهی را تسویه کنند، می‌تواند بدهی آنان را با زکاتش بپردازد؛ هر چند که آن خویشاوند بسیار نزدیکی باشد.

سؤال: شیخ بزرگوار! گفتید: اگر خویشاوندان، نیازمند و فقیر باشند، جایز است از زکات به آنان بدهیم؛ آیا به خواهر و برادر فقیر نیز می‌توان زکات داد؟

جواب: در صورتی که خواهر و برادر، نیازمند باشند و مخارجشان بر عهده‌ی وی نباشد، آنان نیز شامل می‌شوند. همچنین اگر در تأمین مخارجشان نیازمند نباشند اما بدهکار باشند و نتوانند بدهی خود را بپردازند، می‌تواند بدهی آنان را از زكاتش بپردازد حتی اگر پدر و مادرش باشند.

۱-تخریج آن گذشت.