(۳۵۵۹) حکم بخشیدن از اموال پدر بدون اجازه برای صدقه

(۳۵۵۹) سوال: پدرم مغازه‌دار است و خرید و فروش می‌کند. من نیز گاهی در فروش اجناس به او کمک می‌کنم اما وقتی فرد نیازمندی به مغازه‌ می‌آید، بدون اجازه‌‌ی پدرم هر چه در توانم باشد به او می‌بخشم؛ البته در قلبم از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌خواهم که آن ‌را بنا بر نیت پدرم قرار دهد. آیا این صدقه جایز است؟

جواب:

اگر اطمینان داری که پدرت مانع این صدقه نمی‌شود، جایز است این کار را انجام دهی اما اگر می‌دانی که پدرت مانع می‌شود و به این صدقه رضایت ندارد، جایز نیست که چیزی از مالش را صدقه دهی؛ زیرا در حدیث آمده است: «لا يَحِلُّ مالُ المسلمِ إلا بِطِيبِ نَفسِه»[۱] : (مال مسلمان، حلال نیست مگر این که آن را با رضایت و خاطر آسوده ببخشد). چنین مسائلی از سه حالت خارج نیست: در صورتی که از رضایت صاحب مال اطمینان داشته باشیم، ایرادی ندارد. در صورتی که بدانیم وی بخیل است و رضایت ندارد چیزی از اموالش صدقه داده شود، جایز نیست. در صورتی که تردید داشته باشیم: حفظ حرمت مال، بهتر است مگر زمانی که از رضایت صاحب مال، آگاهی یا ظن غالب داشته باشیم.

سؤال: همچنین گاهی مبلغ اندکی را از مغازه بر می‌دارم تا هر وقت برای خرید به بازار رفتم، آن‌چه نیاز دارم را خریداری کنم؛ اما پدرم متوجه این مسئله نمی‌شود چون می‌ترسم که اگر بداند، بپرسد: چه چیزی می‌خری؟ در حالی که من نمی‌خواهم او را باخبر سازم! آیا برداشتن این مبلغ برایم حرام است؟ لطفا پاسخ دهید، جزاکم الله خیرا.

جواب: همان طور که گفتیم جایز نیست که چیزی از اموالش را بدون رضایت وی بردارید؛ اما نظرم این است که از پدرت بخواهی در مقابل زحمتی که برای مالش متحمل می‌شوی، حقوق ماهیانه‌ای برایت تعیین کند تا هر طور می‌خواهی برای صدقه یا مخارج دیگر از آن استفاده کنی. اگر چنین باشد برایت سالم‌تر و بهتر است و کمک می‌کند چنان که می‌خواهی هزینه و صدقه کنی.

۱- مسند احمد: (۷۲٥) رقم (۲۰۷۱٤). سنن ابوداود چنان‌چه در الجامع الكبير آمده است. شعب الإيمان بيهقی (٣٨٧/٤، رقم ٥٤٩٢). آلبانی نیز این حدیث را صحیح دانسته است.

تعداد بازدید: 73

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إن والدي بائع ومشتر في دكان، وأنا بعض الأوقات أساعده في البيع ولكن إذا جاء محتاج مسكين وأنا في الدكان فإنني أعطيه ما أستطيع عليه بدون إذن والدي، مع العلم أنني أقول في نفسي: اللهم اجعلها على نيّة ،أبي، فهل هذه الصدقة جائزة أم لا؟

فأجاب رحمه الله تعالى: هذه الصدقة جائزة إذا علمت أن والدك لا يمانع فيها، أما إذا علمت أن والدك يمانع فيها ولا يرضى أن تتصدق، فإنه لا يحل لك أن تتصدق بشيء من ماله؛ لأنه لا يحل مال المسلم إلا بطيب نفسه، فهذه المسألة وأشباهها لا تخلو من ثلاث حالات إما أن نعلم رضا صاحب المال فهذا لا بأس به. أو نعلم عدم رضاه وأنه رجل شحيح لا يرضى أن يتصدق بشيء من ماله فهذا لا يجوز. وإما أن نشك فالأفضل احترام المال، وألا يتصدق به الإنسان إلا إذا علم رضا صاحبه أو غَلَبَ على ظَنّه.

يقول أيضًا: إنني بعض الأوقات آخذ من الدكان فلوسا وليست بالكثير -مثل عشرة أو عشرين أو ما يشابهها – لكي أشتري به ما أحتاجه إذا نزلت السوق، ولكني آخذها من غير أن يراني والدي؛ لأني أخاف إذا أخبرته أن يقول: ماذا تشتري؟ وأنا لا أريد أن أخبره، فهل هذه الفلوس تعتبر لي حراما؟ أفتوني جزاكم الله خيرا.

فأجاب رحمه الله تعالى: لا يجوز لك أن تأخذ شيئًا من ماله بغير رضاه كما أسلفنا، لكن نرى في مثل هذه الحال أن تطلب من والدك أن يجعل لك أجرًا معلوما في الشهر لِقَاءَ تَعَبك في ماله، هذا الأجر المعلوم يمكنك أن تتصرف فيه كما شئت من صدقة ونفقة، ويكون بذلك السلامة لك، وكذلك أيضا يكون فيه عون لك على أن تبدل ما تريد.