شنبه 8 ربیع‌الثانی 1448
۲۸ شهریور ۱۴۰۵
19 سپتامبر 2026

(۳۵۵۲) حکم سهل‌انگاری در پرداخت زکات

(۳۵۵۲) سوال: برخی از مردم در پرداخت زکات، سهل‌انگاری می‌کنند و چه بسا آن را به موقع پرداخت نمی‌کنند؛ در این باره چه نظری دارید؟

جواب:

بر مسلمان واجب است زکات را به موقع بپردازد؛ زیرا پرداخت زکات، یکی از اركان اسلام می‌باشد و کسی که در مورد آن سهل‌انگاری کند، هشدار شدیدی داده شده است؛ الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {وَلا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَبْخَلُونَ بِمَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ هُوَ خَيْراً لَهُمْ بَلْ هُوَ شَرٌّ لَهُمْ سَيُطَوَّقُونَ مَا بَخِلُوا بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلِلَّهِ مِيرَاثُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ} [آل عمران: ۱۸۰] : (کسانی که در مالی که الله از فضل خویش به آنها بخشیده است، بخل می‌ورزند هرگز گمان نکنند که این برایشان خوب است؛ بلکه برایشان بد است؛ آنچه که در آن بخل ورزند در قیامت، زنجیر گردن آن‌ها می‌شود و میراث آسمان‌ها و زمین فقط برای الله است و الله به چیزی که انجام می‌دهید، آگاه است). همچنین مانند همین آیه حدیثی از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم روایت شده که فرمود: «مَن آتاه الله مالا فَلَم يُؤَدِّ زكاتَه مُثِّل له يومَ القيامة شُجاعاً أقرع له زبيبتان يأخذ بِلِهزِمَتَیه یَعَضُّهما يقول أنا مالُكَ أنا كنزُكَ» : (کسی که الله به او مالی عطا نماید و زکاتش را ندهد، در روز قیامت ماری برایش نمایان می‌شود که سرش از سم زیاد سفید شده و دو برجستگی دارد، دو فکش را گاز می‌گیرد و می‌گوید: من مال تو هستم، من اندوخته‌ی تو هستم). علما در توضیح این حدیث گفته‌اند: (منظور از شُجاع، مار بزرگ و نر است. منظور از اقرع نیز ماری است که به علت وجود سم زیاد در سرش، موهایش ریخته و دو غده مانند کشمش دارد که پر از سم است).  الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {وَالَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلا يُنْفِقُونَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ أَلِيم ٍ* يَوْمَ يُحْمَى عَلَيْهَا فِي نَارِ جَهَنَّمَ فَتُكْوَى بِهَا جِبَاهُهُمْ وَجُنُوبُهُمْ وَظُهُورُهُمْ هَذَا مَا كَنَزْتُمْ لانْفُسِكُمْ فَذُوقُوا مَا كُنْتُمْ تَكْنِزُونَ} [التوبة: ۳۴-۳۵] : (کسانی که طلا و نقره را اندوخته می‌کنند (یعنی زکاتش را نمی‌پردازند) و در راه الله انفاق نمی‌کنند، آن‌ها را به عذابی دردناک مژده بده؛ روزی که آن‌ها در آتش دوزخ گداخته شود و پیشانی‌ها، پهلوها و پشت‌هایشان را با آن داغ کنند. این است آن‌چه برای خود اندوخته کردید! اکنون بچشید چیزی را که اندوخته می‌کردید). به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پناه می‌برم.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: يتهاون البعض في أداء الزكاة، وربما لا يؤديها في وقتها، ماذا عن هذا الموضوع؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: الواجب على المسلم أن يؤدي الزكاة في حينها؛ لأن إيتاء الزكاة رُكن من أركان الإسلام، وقد وَرَد الوعيد الشديد على من تهاون بها، فقال الله تعالى: ﴿ وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَبْخَلُونَ بِمَا ءَ اتَهُمُ اللَّهُ مِن فَضْلِهِ هُوَ خَيْرًا لَّهُمْ بَلْ هُوَ شَرٌّ لَّهُمْ سَيْطَوَقُونَ مَا يَخِلُوا بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلِلَّهِ مِيرَاثُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ ﴾ [آل عمران: ۱۸۰]. وجاء الحديث في مثل هذه الآية عن النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم-: «أن من آتاه الله مالا فلم يُؤَدِّ زكاته مثل له يوم القيامة – أي: صُوِّر له – شُجاعًا أقرع -قال العلماء: الشجاع هو ذكرُ الحَيَّات العظيم والأقرع هو الذي ليس في رأسه شعر، لكثرة سمه قد تمرق شعره له زَبِيبَنَان – أي: غُدَّتان كالزبيبة مملوءتان من السم- يأخذ بلِهزِمَتَيْهِ -يعني: شِدْقَيْه يَعَضُهُما يقول: أنا مَالك أَنا كَنْزُك». وقال الله تبارك وتعالى: ﴿ وَالَّذِينَ يَكْذِرُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَةَ ﴾ [التوبة: ٣٤] يعني: لا يؤدون زكاتها ﴿ وَلَا يُنفِقُونَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَبَشِّرْهُم بِعَذَابٍ أَلِيمٍ يوم يُحْمَى عَلَيْهَا فِي نَارِ جَهَنَّمَ فَتُكْوَى بِهَا جِبَاهُهُمْ وَجُنُوبُهُمْ وَظُهُورُهُمْ هَذَا مَا كَنَرْتُمْ لِأَنفُسِكُمْ فَذُوقُوا مَا كُنتُمْ تَكْثِرُونَ ﴾ [التوبة: ٣٤-٣٥] أعوذ بالله.

مطالب مرتبط:

(۳۵۶۰) آیا جایز است که از خرمایی که به من هدیه داده می‌شود را صدقه کنم؟

برای انسان جایز است که خرما یا هر چیز دیگری که به او هدیه می‌شود را صدقه کند؛ زیرا چیزی که به او هدیه می‌شود، در مالکیت و اختیار او در آمده و می‌تواند هرگونه بخواهد از آن استفاده ‌کند...

ادامه مطلب …

(۳۵۶۵) حکم صدقه دادن زن از دارایی مشترک بدون رضایت شوهر

زن می‌تواند دارایی مشترک با شوهرش را تقسیم کند؛ مثلا بگوید: این صد ریال برای تو و این صد ریال برای من است که می‌خواهم صدقه بدهم و در این حالت، شوهر نمی‌تواند مانع او شود زیرا وی در دارایی خویش آزاد است.....

ادامه مطلب …

(۳۵۵۳) چگونگی پرداخت زکات گذشته پس از توبه و حکم کفاره آن

بدین شکل که اموالش را زمانی که زکات بر وی واجب شده است، شمارش و محاسبه می‌کند سپس زکاتش را پرداخت می‌کند؛ زیرا این قرض و دینی بر عهده‌ی او است و فقط با پرداخت آن است که از مسئولیتش رهایی می‌یابد. ....

ادامه مطلب …

(۳۵۵۵) حکم زکات در صورت از بین رفتن دارایی پیش از پرداخت

در این حالت، چون زکات بر او واجب شده است، باید آن را پرداخت کند و الله نیز از جایی که گمانش را نمی‌بَرَد به وی روزی خواهد داد...

ادامه مطلب …

(۳۵۵۴) حکم زکات و نماز در شرایط دشوار مالی و کاری

مبلغی که کسب می‌کنی اگر یک سال بر آن بگذرد و نزد شما باشد، واجب است که زکات آن را پرداخت کنی؛ این که خانواده‌ات منتظر هستند که برایشان پول بفرستی، مانع وجوب زکات نیست...

ادامه مطلب …

(۳۵۷۰) حکم پرداخت زکات بر قرضی که بازپرداخت نشده است

اگر بدهکار، نیازمند و فقير باشد و به خاطر عدم توانایی، نتوانید مبلغ ‌را از او بگیرید یا ثروتمند باشد اما پرداخت بدهی را به تأخیر اندازد و نتوانید آن را در دادگاه اثبات کنید، قرضی که بر عهده‌ی آنان است زكات ندارد....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه