(۲۲۴۳) سوال: در سجود با این دعا را می‌خوانم: رب اجعل قبري نورا، رب اجعل قبري روضة من رياض الجنة. و همچنین بعد از التحیات هنگامی که می‌خواهم سلام دهم می‌گویم: اللهم إني أعوذ بك من عذاب القبر، و فتنة المحيا و الممات، و فتنة المسيح الدجال، آیا این صحیح است؟

جواب:

اما آنچه را از دعای بعد از تشهد  وقبل از سلام دادن ذکر کردند، این دعا از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده و فرموده است: «إِذَا فَرَغَ أَحَدُكُمْ مِنَ التَّشَهُّدِ الْآخِرِ، فَلْيَتَعَوَّذْ بِاللَّهِ مِنْ أَرْبَعٍ : مِنْ عَذَابِ جَهَنَّمَ، وَمِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ، وَمِنْ فِتْنَةِ الْمَحْيَا وَالْمَمَاتِ، وَمِنْ شَرِّ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ»[۱] (هر گاه یکی از شما از تشهد آخر را خواند از چهار چیز به الله پناه ببرد: از عذاب جهنم و از عذاب قبر و از فتنه‌ی زندگی و مرگ و از شر مسیح دجال).

اما آنچه که در سجودش دعا می‌کند: اللهم اجعل قبری نورا، اللهم اجعله روضة من ریاض الجنة، اللهم افسح لی فیه و مانند  آن، اشکالی ندارد زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده است: «أَمَّا السُّجُودُ فَاجْتَهِدُوا فِي الدُّعَاءِ، فَقَمِنٌ أَنْ يُسْتَجَابَ لَكُمْ»[۲] (در وقت سجود بسیار دعا کنید که در این صورت سزاوار است که مورد اجابت قرار گیرید) و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم مطلق دعا را گفتند و به چیز معینی مقید نکردند پس جایز است که انسان به امور دنیا و آخرت دعا کند حتی اگر در سجده‌‌ات از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ خانه‌ی بزرگ و تمیز یا ماشینی خوب و مانند آن را بخواهی مشکلی نیست زیرا که دعا عبادت است اگر چه در امور دنیا یا آخرت باشد پس به مجرد خواندن الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ عبادت است و تو را به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نزدیک می‌کند و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {وَقَالَ رَبُّكُمُ ٱدۡعُونِیۤ أَسۡتَجِبۡ لَكُمۡۚ إِنَّ ٱلَّذِینَ یَسۡتَكۡبِرُونَ عَنۡ عِبَادَتِی سَیَدۡخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِینَ} [سوره غافر: ۶۰] (و پروردگار شما فرمود: مرا بخوانید، تا (دعای) شما را اجابت کنم همانا کسانی‌که از عبادت من سرکشی می‌کنند، به زودی با خواری به جهنم وارد می‌شوند)

اما این که بعضی از اهل علم می‌گویند انسان در نمازش به امور متعلق به دنیا دعا نکند قول ضعیفی می‌باشد زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هنگامی که انسان از تشهد فارغ شد فرمود: «ثُمَّ لْيَتَخَيَّرْ مِنَ الدُّعَاءِ ما شاء»[۳] (سپس هر دعایی که دارد را از الله درخواست کند) پس مجرد دنیا حتی در امور دنیا نیز عبادت است و برای همین می‌گوییم: الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را با هرآنچه می‌خواهی در سجودت و بعد از تشهد بخوان ولی از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ گناه و قطع رحم را نخواه چون که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {ٱدۡعُوا۟ رَبَّكُمۡ تَضَرُّعࣰا وَخُفۡیَةًۚ إِنَّهُۥ لَا یُحِبُّ ٱلۡمُعۡتَدِینَ} [سوره اﻷعراف: ۵۵] (پروردگارتان را با تضرع (و زاری) و در پنهانی، بخوانید، همانا او از حد درگذرندگان را دوست نمیدارد) پس به گناه دعا نکن و در آن با دعا کردن بر علیه شخصی مستحق آن نیست یا قطع رحم، در دعا تجاوز نکن.

[۱] رواه البخاری (۱۳۷۷) و مسلم (۵۸۸).

[۲] تخریج آن گذشت.

[۳] تخریج آن گذشت.