(۲۲۵۳) روش بلند شدن از سجده در رکعت دوم

(۲۲۵۳) سوال: : برای بلند شدن از سجود رکعت دوم، آیا نماز‌گزار با تکیه بر دو کف دستش یا با تکیه بر زانوهایش بلند می‌شود؟ و اگر با دو دستش بلند می‌شود، آن را مشت می‌کند یا باز می‌کند؟

جواب:

افضل این است که انسان برای بلند شدن از سجود با تکیه بر زانوهایش بر روی پایش بایستاد و این افضل است، ولی اگر به خاطر سن بالایش یا بیماری نمی تواند با تکیه بر دستانش چه به حالت بسته یا باز بلند می‌شود و و امر دراین ‌باره محدود نشده است ولی هنگامی توانایی بلند شدن بدون آن را دارد بدون آن افضل است و همچنین عکس آن نیز صادق است و هنگامی که بخواهد سجده کند پ سبا زاناهایش قبل از دستانش شروع کند مگر این که ناتوان باشد که مشکلی نیست زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده است: «إِذَا سَجَدَ أَحَدُكُمْ فَلَا يَبْرُكْ كَمَا يَبْرُكُ الْبَعِيرُ»[۱] (هرگاه یکی از شما سجده می کند، نباید همچون شتر زانو بزند) یعنی دو دستش را مقدم نمی‌کند زیرا که شتر همانطور که مشاهده می‌شود هنگامی که می‌خواهد بخوابد اول دستانش را جلو نموده سپس می‌خوابد و اگر کسی گفت: در آخر حدیثی که به آن استدلال کردید می‌گوید: «وَلْيَضَعْ يديه قبل ركبتيه» (باید دستانش را قبل از زانوهایش بر زمین بگذارد) جواب: این جمله بر روایت کننده قلب (جابه‌جا) صورت گرفته است چون که با اول حدیث منافات دارد و در اول حدیث می‌گوید: «لَا يَبْرُك كَمَا يَبْرُكُ البَعِير» (نباید همچون شتر زانو بزند) و هنگامی که به شتر نگاه کنیم می‌یابیم که دستش را مقدم می‌کند و درست این عبارت این گونه می‌باشد: باید زانوهایش را قبل از دستانش بر زمین بگذارد. و اگر کسی بگوید: زانو زدن شتر با دو دستش است و اگر کسی ابتدا با زانوهایش سجده کند در واقع به فعل شتر شبهات دارد از این جهت که شتر ابتدا زانوهایش را بر زمین می‌گذارد؟

جواب: این غفلت از معنی حدیث می‌باشد زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از کیفیت نهی کردند نه از عضوی که بر آن سجده می‌شود، رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: «لَا يَبْرُك كَمَا يَبْرُكُ البَعِير» (نباید همچون شتر زانو بزند) و نگفتند: نباید با آنچه شتر زانو می‌زند، زانو بزند و تفاوت بین این دو تعبیر واضح است یعنی اگر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم گفته بود:«فلايبرك على ما يبرك عليه البعير» (نباید بر آنچه شتر زانو می‌زند، زانو بزند) می‌گفتیم: سجده را با زانوها شروع نکند ولی فرموده است: «لَا يَبْرُك كَمَا يَبْرُكُ البَعِير» (نباید همچون شتر زانو بزند) و این نهی از کیفیت است نه از عضوی که بر آن سجده می‌شود و این امری واضح است ولی لازم است که تأمل شود و بر زانو زدن شتر تطبیق داد.

[۱] رواه احمد (۲/۳۸۱) و ابو داود (۸۴۰) و نسائی (۱۰۹۱).

تعداد بازدید: 27

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: عند القيام للركعة الثانية من السجود، هل يعتمد المصلي في القيام على كفيه أم على ركبتيه؟ وإن كان على يديه فهل يقبضهما أم يبسطهما؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: الأفضل أن يقوم من السجود ناهضا على صدور قدميه معتمدًا على ركبتيه، هذا هو الأفضل، فإن لم يستطع لكبر أو مرض فإنه يعتمد بيديه على الأرض إما مبسوطتين أو مضمومتين، الأمر في هذا واسع، لكن متى قدر أن يقوم بدون اعتماد فهو الأفضل، كما أن العكس كذلك، إذا أراد السجود فليبدأ بركبتيه قبل يديه، إلا أن يكون عاجزا فلا حرج يقدم يديه، وذلك لأن النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم- قال: «إذا سجد أحدكم فلا يَبْرُك كما يبرك البعير» يعني: لا يقدم يديه، لأن البعير -كما هو مشاهد – إذا أراد البروك قَدَّمَ اليدين ، ثَنَاهُمَا ثم برك، فإن قال قائل: إن آخر الحديث الذي سقتم فيه: «وليبدأ بيديه قبل ركبتيه»؟ والجواب: إن هذه الجملة منقلبة على الراوي، لأنها تنافي أول الحديث، فأول الحديث يقول: «لا يبرك كما يبرك البعير»، وإذا نظرنا إلى البعير وجدنا أنه يقدم اليدين، و أن صواب العبارة: وليبدأ بركبتيه قبل يديه فإن قال قائل: ركبة البعير بيديه، وإذا سجد على ركبتيه أولا فقد شابة البعير، حيث إن البعير يضع الركبتين قبل؟ فالجواب أن هذا غفلة عن معنى الحديث، لأن النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم- إنما نهى عن الكيفية، لا عن العضو المسجود عليه، قال: «لا يبرك كما يبرك البعير، ولم يقل : «لا يبرك على ما يبرك عليه البعير»، والفرق بين التعبيرين واضح، يعني: لو قال النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم-: «فلا يبرك على ما يبرك عليه البعير» قلنا: لا تبدأ بالركبتين لكن قال: فلا يبرك كما يبرك البعير، وهذا نهي عن الكيفية لا عن العضو الذي يسجد عليه، وهذا أمر واضح، لكنه يحتاج إلى تأمل وتطبيق على ما يبرك عليه البعير.