(۱۸۹۵) سوال: هنگامی که صلوات بر رسول الله را می‌شنوم و این صلوات غیر فرض هستند مانند مؤذن که بعد اذان می‌گوید: الحمدلله رب العالمین {إِنَّ ٱللَّهَ وَمَلَـٰۤىِٕكَتَهُۥ یُصَلُّونَ عَلَى ٱلنَّبِیِّۚ یَـٰۤأَیُّهَا ٱلَّذِینَ ءَامَنُوا۟ صَلُّوا۟ عَلَیۡهِ وَسَلِّمُوا۟ تَسۡلِیمًا} [سوره اﻷحزاب: ۵۶] پس آیا بر من در چنین مواقعی واجب است که بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم صلوات بفرستم؟

جواب:

اما این که مؤذن می‌گوید: الحمد لله رب العالمین {إِنَّ ٱللَّهَ وَمَلَـٰۤىِٕكَتَهُۥ یُصَلُّونَ عَلَى ٱلنَّبِیِّۚ یَـٰۤأَیُّهَا ٱلَّذِینَ ءَامَنُوا۟ صَلُّوا۟ عَلَیۡهِ وَسَلِّمُوا۟ تَسۡلِیمًا} [سوره اﻷحزاب: ۵۶] و این قطعا قول مبتدعی است و برای مؤذن جایز نیست که بدعتی را به صورت عادت بگیرد و همچنین نباید بعضی اوقات نیز آن را بگوید زیرا از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و خلفای راشدین و صحابه‌ی هدایت یافته وارد نشده است و دعوت به نماز با اذان کافی است و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به مردی گفت: «هل تسمع النداء؟ قال: نعم. قال: أجب»[۱]  (آیا اذان را می‌شنوی؟ گفت: بله رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: اجابت کن) و مؤذن به مردم می‌‌گوید که به سوی نماز بیایید پس نیازی نیست که ذکر دیگر را بیاورد.

اما به نسبت کسی که این قول مؤذن را می‌شنود لازم نیست که از او تبعیت کند ولی از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده است که جبرئیل به او گفت: «رغم أنف امرئ ذکرت عنده فلم یصل علیک، قل: آمین فقال النبی: آمین»[۲] (بینی کسی که نزد یاد تو کرده شود و بر تو صلوات نفرستد به خاک مالیده باد، بگو آمین و رسول الله گفت: آمین) برای همین بعضی از علما گفته‌اند زمانی که انسان یاد رسول الله را شنید پس بر او واجب است که بر او صلوات بفرستد تا در این دعایی که جبرئیل کرد و رسول الله آمین گفت، واقع نشود.

[۱] رواه مسلم (۶۵۳).

[۲]  رواه بیهقی (۳۰۴/۴).