جمعه 26 جمادی‌الاول 1448
۱۴ آبان ۱۴۰۵
6 نوامبر 2026

(۱۸۸۹) حکم قول: “لااله الا الله” مأمومین یا نمازگزاران بعد از اقامه‌ی نماز

(۱۸۸۹) سوال: حکم قول: لااله الا الله مأمومین یا نمازگزاران بعد از اقامه‌ی نماز چیست؟ یعنی بعد از این مؤذن در اقامه گفت: لا اله الا الله؟

جواب:

بعضی از اهل علم گفته‌اند که اقامه نیز مانند اذان جواب داده می‌شود. یعنی زمانیکه اقامه کننده گفت: الله اکبر الله اکبر می‌گویی: الله اکبر الله اکبر و هنگامی که گفت: أشهد أن لا اله الا الله می‌گویی: أشهد أن لا اله الا الله و هنگامی که گفت: أشهد أن محمدا رسول الله می‌گویی: أشهد أن محمدا رسول الله و هنگامی که گفت: حی علی الصلاة می‌گویی: لاحول و لاقوة إلا بالله و هنگامی که گفت: حی علی الفلاح می‌گویی: لا حول و لا قوة إلا بالله و هنگامی که گفت: قد قامت الصلاة می‌گویی: أقامها و أدامها و هنگامی که گفت: الله اکبر الله اکبر می‌گویی: الله اکبر الله اکبر و هنگامی که گفت: لا اله الا الله می‌گویی: لا اله الا الله بنا بر این قول اگر بعد از قول: لا اله الا الله اقامه کننده لا اله الا الله گفته شود مشروع است و بعضی دیگر از علما می‌گویند که اقامه جواب داده نمی‌شود و تبعیت نمی‌شود زیرا در حدیثی که در این باره وارد شده است محل بحث است و یکی از راویانش در مورد او صحبت شده است و برای همین انسان بعد از قول: لا اله الا الله اقامه کننده یا بعد از آن لا اله الا الله نمی‌گوید.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما حكم قول المأمومين أو المصلين: لا إله إلا الله، بعد إقامة الصلاة، أي: بعد أن يقول المؤذن الذي يقيم الصلاة: لا إله إلا الله؟

فأجاب رحمه الله تعالى: يرى بعض أهل العلم -رحمهم الله – أن الإقامة يُتابع فيها المقيم كما يُتابع فيها المؤذن بمعنى: أنه إذا قال المقيم: الله أكبر الله أكبر، تقول أنت الله أكبر الله أكبر، وإذا قال: أشهد أن لا إله إلا الله، تقول: أشهد أن لا إله إلا الله، وإذا قال: أشهد أن محمدا رسول الله، تقول: أشهد أن محمدا رسول الله، وإذا قال: حي على الصلاة، تقول: لاحول ولا قوة إلا بالله، وإذا قال: حي على الفلاح تقول: لاحول ولا قوة إلا بالله، وإذا قال: قد قامت الصلاة قد قامت الصلاة، تقول: أقامها الله وأدامها، وإذا قال: الله أكبر الله أكبر، تقول: الله أكبر الله أكبر، وإذا قال: لا إله إلا الله، تقول: لا إله إلا الله. وبناءً على هذا القول يكون قول المتابع: لا إله إلا الله، بعد قول المقيم لا إله إلا الله، مشروعًا. ويرى آخرون أن الإقامة لا تتابع، لأن الحديث الوارد فيها في صحته نظر، حيث إن أحد رواته قد تكلم فيه، وعلى هذا فلا يقول الإنسان بعد قول المقيم: لا إله إلا الله، لا يقول بعده: لا إله إلا الله.

مطالب مرتبط:

(۱۸۷۲) حکم به تأخیر انداختن اذان به سبب مشغولیت موذن

مؤذن حلال نیست به عمد نیم ساعت بعد از دخول وقت اذان دهد زیرا که از مردم فضیلت اول وقت فوت می‌شود و چه بسا در اذان فجر که گروهی روزه باشند و تا بعد از طلوع فجر بخورند یا افطارشان را به خاطر اذان این مرد به تأخیر بیاندازند و از غروب خورشید نیز گذشته باشد.....

ادامه مطلب …

(۱۸۸۸) حکم فرستادن درود بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بعد از اذان

صلوات بر وجه مشروع بعد از اذان سنت است و شایسته است که انسان بعد از این از اذان تبعیت کرد بگوید: (اللهم صل علی محمد و علی آل محمد، اللَّهُمَّ رَبَّ هَذِهِ الدَّعْوَةِ التَّامَّةِ، وَالصَّلَاةِ الْقَائِمَةِ، آتِ مُحَمَّدًا الْوَسِيلَةَ وَالْفَضِيلَةَ، وَابْعَثْهُ مَقَامًا مَحْمُودًا الَّذِي وَعَدْتَهُ، إنك لا تخلف الميعاد).....

ادامه مطلب …

(۱۸۸۰) چگونگی تکرار اذان در هنگام تداخل صدای دو موذن

در این صورت که نمی‌دانی کدام مؤذن اولی است پس به قدر امکان آن را دنبال و کن و اذان را تکمیل کن و اگر می‌دانی که یک مؤذن صدایش واضحتر است پس منتظر آن باش سپس جواب آن را بده.....

ادامه مطلب …

(۱۸۴۲) حکم اذان دادن در جهت غیر قبله

رو کردن به قبله برای اذان دادن سنت است و شرط صحت اذان نیست....

ادامه مطلب …

(۱۸۶۲) آیا جایز است که اقامه را مثل اذان ادا کرد؟

درست آن چیزی است که حدیث أنس بن مالک دلالت می‌کند و می‌فرماید: {أُمِرَ بِلَالٌ أَنْ يَشْفَعَ الْأَذَانَ وَأَنْ يُوتِرَ الْإِقَامَةَ}[1] (به بلال امر که دوبار کلمات اذان و یک بار کلمات اقامه را بگوید)...

ادامه مطلب …

(۱۸۴۳) حکم گفتن اذان در جهت غیر قبله چیست؟

اذان آن صحیح می‌باشد‌ زیرا که شرط صحت اذان رو به قبله بودن نیست....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه