دوشنبه 13 صفر 1448
۵ مرداد ۱۴۰۵
27 جولای 2026

(۱۸۹۱) حکم گفتن {إِنَّ ٱللَّهَ وَمَلَـٰۤىِٕكَتَهُۥ یُصَلُّونَ عَلَى ٱلنَّبِیِّۚ یَـٰۤأَیُّهَا ٱلَّذِینَ ءَامَنُوا۟ صَلُّوا۟ عَلَیۡهِ وَسَلِّمُوا۟ تَسۡلِیمًا} بعد از هر اذان

(۱۸۹۱) سوال: حکم کسی بلند بعد از هر اذان می‌گوید: {إِنَّ ٱللَّهَ وَمَلَـٰۤىِٕكَتَهُۥ یُصَلُّونَ عَلَى ٱلنَّبِیِّۚ یَـٰۤأَیُّهَا ٱلَّذِینَ ءَامَنُوا۟ صَلُّوا۟ عَلَیۡهِ وَسَلِّمُوا۟ تَسۡلِیمًا} [سوره اﻷحزاب: ۵۶] چیست؟ جزاکم الله خیرا.

جواب:

این بدعت است زیرا که از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده است و به آن امر نکرده است و ذ زمانش نیز انجام نگرفته است و در عهد خلفای راشدین نیز انجام نگرفته است.

چیزی که سنت است این است اذان را که اول الله اکبر و آخرش لا اله الا الله است پایان یافته و تمام می‌‌شود سپس بعد از در نفس خودش بدون جار زدن جلوی مردم بر رسول الله صلوات بفرستد و دعای مشهور را بخواند: (اللَّهُمَّ رَبَّ هَذِهِ الدَّعْوَةِ التَّامَّةِ، وَالصَّلَاةِ الْقَائِمَةِ، آتِ مُحَمَّدًا الْوَسِيلَةَ وَالْفَضِيلَةَ، وَابْعَثْهُ مَقَامًا مَحْمُودًا الَّذِي وَعَدْتَهُ، إنك لا تخلف الميعاد) و همچنین برای کسانی که اذان را می‌شنوند شایسته است که کلمات اذان را مثل آن تکرار کنند و از مؤذن تبعیت کنند مگر در حی علی الصلاة و حی علی الفلاح که بگویند: لا حول و لا قوة إلا بالله سپس بر رسول الله صلوات بفرستند و بعد از دعایی که الان ذکر شد را ذکر کنند.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما حكم من يقول جهرًا بعد كل أذان: ﴿ إِنَّ اللَّهَ وَمَلَيْكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا [الأحزاب: ٥٦] وذلك بصوت عال؟ وجزاكم الله خيرًا.

فأجاب – رحمه الله تعالى: هذا بدعة، فإنه لم يرد عن النبي صلى الله عليه وسلم أنه أمر بذلك، ولا أنه فُعِلَ في وقته، ولا أنه فعل في عهد الخلفاء الراشدين.

والسنة أن يقتصر المؤذن على الأذان الذي أوله الله أكبر وآخره لا إله إلا الله، ثم ينتهي ويقطع، ثم بعد ذلك يصلي على النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم- في نفسه بدون أن يجهر به أمام الناس، ويدعو بالدعاء المشهور: اللهم رب هذه الدعوة التامة والصلاة القائمة آت محمدا الوسيلة والفضيلة وابعثه مقاما محمودا الذي وعدته إنك لا تخلف الميعاد. وكذلك أيضًا المستمعون للأذان ينبغي لهم أن يتابعوا المؤذن فيقولوا مثل ما يقول، إلا في حي على الصلاة حي على الفلاح فيقولون: لا حول ولا قوة إلا بالله، ثم يصلون على النبي صلى الله عليه وسلم، ثم يقولون الدعاء الذي ذكرته الآن.

مطالب مرتبط:

(۱۸۹۳) حکم صلوات بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم قبل و بعد اذان

صلوات قبل از اذان بر رسول الله مشروع نیست ولی تبعیت از مؤذن در هر وقت مشروع است و صلوات بر رسول الله بعد اذان مستحب است...

ادامه مطلب …

(۱۸۸۰) چگونگی تکرار اذان در هنگام تداخل صدای دو موذن

در این صورت که نمی‌دانی کدام مؤذن اولی است پس به قدر امکان آن را دنبال و کن و اذان را تکمیل کن و اگر می‌دانی که یک مؤذن صدایش واضحتر است پس منتظر آن باش سپس جواب آن را بده.....

ادامه مطلب …

(۱۸۶۳) حکم فراموش کردن لفظ (الصلاة خیر من نوم) در اذان صبح

واجب نیست که دوباره اذان بگوید زیرا که این قول واجب نیست، بلکه سنت است که اگر گفت ثواب دارد و اگر آن را نگفت گناهی بر آن نیست....

ادامه مطلب …

(۱۸۶۱) آیا گرفتن حقوق برای اذان و اقامه جایز است؟

چیزی که الان از بیت المال برای امامان و مؤذنین گرفته می‌شود حقوق نیست ولی رزقی از بیت المال، برای کسی که نفعی به عموم مردم می‌رساند تخصیص داده شده است پس حرجی در گرفتن حقوق برای امام و مؤذن نیست...

ادامه مطلب …

(۱۸۹۷) حکم خروج از مسجد بعد از اذان

بله جایز است برای بیدار کردن ایشان برای نماز بعد از اذان از مسجد خارج شود و سپس برای نماز با جماعت برگردد...

ادامه مطلب …

(۱۸۷۱) حکم تاخیر در گفتن اذان

اگر انسان در داخل شهر می‌باشد شایسته نیست که اذان را از اول وقت به تأخیر بیاندازد زیرا که هرج و مرج پیش می‌آید و بین مؤذنین اختلاف به وجود می‌آید....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه