جمعه 14 ذیقعده 1447
۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵
1 می 2026

(۵۳۵) حکم گفتن این دعا: “ای الله! با عدل خویش با ما رفتار مکن؛ بلکه با عفو و گذشت خود با ما رفتار کن”

(۵۳۵) سوال: نظرتان درباره‌ی این گفتن دعا چیست: (اللّهُمَّ لاَ تُعامِلنَا بِعَدلِكَ بَل عَامِلنَا بِعَفوِكَ): (ای الله! با عدل خویش با ما رفتار مکن؛ بلکه با عفو و گذشت خود با ما رفتار کن).

جواب:

بهتر است بگوید: (اللّهُمَّ عَامِلنَا بِعَفوِكَ وَفَضلِك): (ای الله! با عفو و فضل خویش با ما رفتار کن) و این دعا را رها کرده و نگوید؛ چون نیازی به گفتن آن نیست وگرنه پوشیده نیست که اگر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ با عدل خویش با مردم رفتار کند، همگی را هلاک می‌نمود؛ الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {وَلَوْ يُؤَاخِذُ الله النَّاسَ بِظُلْمِهِمْ مَا تَرَكَ عَلَيْهَا مِنْ دَابَّةٍ} [النحل: ۶۱]: (اگر الله مردم را با در مقابل ظلم و ستمشان بازخواست نماید، هیچ جنبنده‌ای را روی زمین باقی نمی‌گذاشت) همچنین اگر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از روی عدل خویش با مردم رفتار کند، فقط یک نعمت از نعمت‌های الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ تمام کارهای خوب و اعمال نیک بنده را می‌پوشاند بلکه اعمال نیک و خوبی که انجام داده است نعمتی از جانب الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است که نیاز به شکر و سپاس دارد! چنان که گفته شده است:

إذا كانَ شُكري نِعمَةَ اللَهِ نِعمَةً                عَلَيَّ لَهُ في مِثلِها يَجِبُ الشُكرُ

فَكَيفَ بلوغُ الشُكرِ إِلّا بِفَضلِهِ               وَإِن طالَتِ الأَيّامُ وَاختُصِرَ العُمرُ

اگر شکرگزاری از نعمت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ  خودش نعمتی است که بر من واجب است شکر آن را به جای آورم؛ به غیر از فضل و بخشش الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ چگونه می‌توان به شکرگزاری دست پیدا کرد؟ هر چند که روزها بلند و عمر نیز کوتاه باشد.

بنابراین نیازی نیست که شخص در دعایش بگوید: (اللّهُمَّ لاَ تُعامِلنَا بِعَدلِكَ بَل عَامِلنَا بِعَفوِكَ)؛ بلکه توصیه می‌کنم بگویید: (اللهم عَامِلنَا بِفَضلِكَ وَلاَ تُعامِلنا بِسوء أفعَالِنَا فَإنَّكَ ذُو الفَضلِ العَظِيمِ وَنَحنُ ذَوُو الإسَاءَةِ وَنَستَغفِرُكَ اللّهُمَّ وَنَتُوبُ إلَيكَ): (ای الله! با فضل خویش با ما رفتار کن و با کردار بد ما با ما برخورد مکن که تو دارای فضل بزرگ هستی و ما بد کار هستیم که‌ای الله! از تو طلب آمرزش کرده و به درگاهت توبه می‌کنیم).

***


این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما رأيكم بقول الداعي في دعائه: اللهم لا تعاملنا بعدلك، بل عاملنا بعفوك؟

فأجاب رحمه الله تعالى: الأولى أن يقول: اللهم عاملنا بعفوك وفضلك. وأن يدع قوله: اللهم لا تعاملنا بعدلك. لأنه لا داعي لها، وإلا فمن المعلوم لو أن الله عامل الناس بعدله لأهلكهم جميعا، قال الله تعالى: ﴿ وَلَوْ يُؤَاخِذُ اللَّهُ النَّاسَ بِظُلْمِهِم مَّا تَرَكَ عَلَيْهَا مِن دَابَّةٍ ﴾ [النحل: ٦١]. ثم إن الله تعالى لو عامل الإنسان بعدله لكانت نعمةٌ واحدة تستوعب جميع أعماله التي عملها، بل لكانت أعماله الصالحة التي عملها نعمة من الله تستحق المكافأة والشكر، كما قيل:

إِذَا كَانَ شُكْرِي نِعْمَةَ اللَّهِ نِعْمَةٌ                                  عَلَيَّ لَهُ فِي مِثْلِهَا يَجِبُ الشُّكْرُ

فَكَيْفَ بُلُوغُ الشُّكْرِ إِلَّا بِفَضْلِهِ                               وَإِنْ طَالَتِ الْأَيَّامُ وَاخْتُصِرَ الْعُمْرُ

فلا داعي أن يقول الداعي : اللهم لا تعاملنا بعدلك، ولكن عاملنا بفضلك. بل نقول: قل: اللهم عاملنا بفضلك ، ولا تعاملنا بسوء أفعالنا، فإنك ذو الفضل العظيم، ونحن ذوو الإساءة، ونستغفرك اللهم، ونتوب إليك.

مطالب مرتبط:

(۵۶۱) معنای کلمه‌ی “الحمدُ لله وَكَفَى”

"الحمدُ لله وَكَفَى" يعنی: الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ برای بنده‌اش  كافی است؛ یعنی برای امور و کارهایش او را کفایت می‌کند.

ادامه مطلب …

(۵۷۱) حکم شرع درباره‌ی این سخن: “به خاطر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نزد ما غذا بخور”

برادران مسلمانم را نصیحت می‌کنم که دیگران را در تنگنا قرار ندهند و اجبار نکنند بلکه اکرام و مهمانی را پیشنهاد دهند؛ اگر موافقت و همراهی کرد که خوب است اما در غیر این صورت، وی را آزاد بگذارند.

ادامه مطلب …

(۵۶۸) حکم این سخن مردم: “بر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ باورم نمی‌شد که تو را پیدا کنم”

تا زمانی که سخن در ذات خود، ممنوعیت و اشکال شرعی نداشته باشد، جایز است. بنابراین نظرم این است که اشکال و گناهی ندارد  زیرا مقصود از آن، واضح است و در ذات خود بر معنای فاسدی دلالت ندارد.

ادامه مطلب …

(۵۶۹) حکم گفتن عبارت “بر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ باورم نمی‌شد که چنین رخ دهد”

این سخن، ایرادی ندارد زیرا مقصود گوینده، معنای آن است و لفظش مقصود نیست. از استعمال مردم می‌دانیم که هرگز منظورشان این نیست که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را تصدیق نمی‌کنند.

ادامه مطلب …

(۵۳۴) حکم گفتن این دعا: “ای الله! از تو نمی‌خواهیم که قضا و قدر خود را تغییر دهی؛ بلکه لطف در آن را از تو می‌خواهیم”

ین دعا را قبول ندارم بلکه نظرم بر حرام بودن آن است. این  سخن از آن‌چه رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از آن نهی و منع نموده است نیز سنگین‌تر است .

ادامه مطلب …

(۵۴۸) حکم استفاده از الفاظ “عقيده‌ی طحاويه” یا “عقيده‌ی واسطيه”

گفتن "عقيده‌ی واسطيه" یا "عقيده‌ی طحاويه" ایرادی ندارد زیرا این نام‌گذاری در واقع، نسبت دادن کتاب به مؤلف آن است؛ منظور این نیست که این، عقیده‌ی طحاوی رَحِمَهُ‌الله یا عقیده‌ی ابن تیمیه رَحِمَهُ‌الله است.

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه