(۸۶۴) سوال: معنای این آیه چیست؟ {فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ يَكْتُبُونَ الْكِتَابَ بِأَيْدِيهِمْ ثُمَّ يَقُولُونَ هَذَا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ لِيَشْتَرُوا بِهِ ثَمَنًا قَلِيلًا فَوَيْلٌ لَهُمْ مِمَّا كَتَبَتْ أَيْدِيهِمْ وَوَيْلٌ لَهُمْ مِمَّا يَكْسِبُونَ} [بقره: ٧٩]. (وای بر کسانی‌که با دست خود می‌نویسند، سپس می‌گویند: این از جانب الله است، تا آن را به بهای اندک بفروشند. پس و وای بر آنان از آنچه از این راه به دست می‌آورند).

جواب:

در این آیه گروهی از اهل کتاب که کتاب آسمانی را با کم و زیاد کردنش تحریف نمودند، تهدید شده‌اند. از جمله چیزهایی که به آن اضافه می‌کردند این بود که کتاب را با دستان خود می‌نوشتند. سپس می‌گفتند: این از جانب الله است. یا می‌گفتند: این کتاب الله است؛ تا بدین وسیله مقابلی ناچیز مثل پست و مقام، ریاست و دیگر کالاهای دنیوی را به دست آورند. الله عَزَّوَجَلَّ می‌فرماید: (وای بر آنها از آنچه دست‌هایشان نوشته) که کاری حرام است. (و وای بر آنان از آنچه از این راه به دست می‌آورند)؛ یعنی از کسبی که مبنی بر حرام باشد. آنها از دو جهت گنهکار شدند: از جهت فعل و از جهت نتیجه‌ای که از این فعل برایشان حاصل شد.

این هشدار و تحذیری برای این امت است که مبادا دست به کاری مانند کار آنان بزنند. معلوم است که هیچ کس نمی‌تواند کاری که آنها کردند را با قرآن انجام دهد. زیرا الله عَزَّوَجَلَّ فرموده است: {إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ} [حجر: ٩]. (همانا ما قرآن را نازل کردیم و قطعاً ما نگهبان آن هستیم). اما بعضی از مردم نسبت به معانی قرآن مانند آنان عمل می‌کنند. بدین ترتیب که در تفسیر آیه چیزی می‌نویسند که تفسیر آن نیست تا بدین وسیله دنیا را به دست آورند.

کسی که چنین کند، به وعید و تهدیدی که الله عَزَّوَجَلَّ به امت‌های پیشین داده، بشارت باد: {فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ يَكْتُبُونَ الْكِتَابَ بِأَيْدِيهِمْ ثُمَّ يَقُولُونَ هَذَا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ لِيَشْتَرُوا بِهِ ثَمَنًا قَلِيلًا فَوَيْلٌ لَهُمْ مِمَّا كَتَبَتْ أَيْدِيهِمْ وَوَيْلٌ لَهُمْ مِمَّا يَكْسِبُونَ} [بقره: ٧٩] (وای بر کسانی‌که با دست خود می‌نویسند، سپس می‌گویند: این از جانب الله است، تا آن را به بهای اندک بفروشند، پس و ای بر آنها از آنچه دست‌هایشان نوشته، و وای بر آنان از آنچه از این راه به دست می‌آورند).

***