(۶۰۶۰) سوال: تصمیم جدی بر ترک کاری را گرفتم، لذا گفتم: زنم مانند مادر و خواهرم بر من حرام باشد اگر این کار را انجام دادم اما آن را اجرا نکردم بلکه آن کار را انجام دادم؛ در این حالت چه چیزی بر من واجب است و معنای آزاد کردن برده چیست؟

جواب:

ابتدا این سؤال کننده و امثالش را نصیحت نموده که از گفتن چنین سخنانی پرهیز کنند و اگر بر انجام کاری تصمیم جدی دارند برای آنها مجالی در قسم یاد کردن به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ وجود دارد، به دلیل فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم :  «من کان حالفا فلیحلف بالله أو لیصمت»[۱]: (هر کسی میخواهد قسم یاد کند، یا به الله قسم یاد کند یا ساکت شود) و نیازی نیست آن را به حرام نمودن همسران، طلاق دادن آنها و … معلق کنند. این از جمله اموری است که به انسان آسیب می‌‌رساند همچنین از جمله امور نو ظهور است و در زمان سلف صالح مشهور نبوده اما حال که از این مرد واقع شده می‌‌گوییم: این کار را تکرار مکن و اگر مقصود تو تحریم همسرت نیست بلکه خودداری از این کار است سپس از این کار خودداری نکردی، قول راجح در این مسئله این است که سخن تو حکم قسم را دارد به این معنا که به ده مسکین غذا داده، آنها را به نهار یا شام دعوت کنی یا اینکه به هریک از آنها یک مد از برنج همراه گوشت دهی و اگر ده نفر در یک خانه باشند به آنها ده مد همراه گوشت کافی می‌‌دهی. به این صورت قسم تو باز می‌‌شود اما آزاد کردن برده به معنای آزادی او از بردگی است یعنی اگر برده‌‌ای را یافتی، او را خریده و آزاد می‌‌کنی یا اگر برده داری او را آزاد کنی. این معنای فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ}[النساء: ۹۲] است. اما مد: یک صاع رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم که برابر با دو کیلو و چهل گرم بر حسب آنچه برای ما مشخص شده، می‌‌باشد و صاع رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برابر با چهار مد است. لذا یک مد مساوی با نصف کیلو و ده گرم از گندم خوب است. آنچه برای ما آشکار بوده این است که برنج همانند گندم در وزن می‌‌باشد.

[۱] تخریج آن گذشت.