چهارشنبه 24 جمادی‌الاول 1448
۱۳ آبان ۱۴۰۵
4 نوامبر 2026

(۶۰۲۹) حکم قسم دروغ در کودکی و کفاره آن

(۶۰۲۹) سوال: شخصی در ایام طفولت بر مصحف به دروغ قسم خورده است یعنی تقریبا پانزده سال داشته است اما بعد از اینکه به سن رشد رسیده به خاطر آن پشیمان شده یعنی فهمیده که این کار از لحاظ شرعی حرام است؛ آیا بر او گناه یا کفاره وجود دارد؟ لطفا پاسخ دهید. بارک الله فیکم.

جواب:

این سؤال متضمن دو مسئله است: مسئله‌‌ی اول: قسم یاد کردن به مصحف برای تأکید قسم، برای این صیغه اصلی در سنت سراغ ندارم. بنابراین مشروع نیست. مسئله‌‌ی دوم: قسم یاد کردنش به دروغ در حالی که می‌‌دانسته است. این گناه بزرگی است و بر او واجب است از آن به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ توبه نماید. حتی برخی از اهل علم می‌‌گویند: این از جمله قسم دروغی است که صاحب خود را در گناه سپس وارد عذاب جهنم می‌‌کند. لذا اگر بعد از بلوغش این قسم از او صادر شده، گناهکار است و باید به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ توبه کند و کفاره‌‌ای ندارد؛ زیرا کفاره فقط در قسم‌‌هایی است که به آنچه در آینده باشد، بر می‌‌گردد اما در آنچه به گذشته مربوط باشد، کفاره وجود ندارد بلکه انسان در محور گناهکار بودن یا نبودن قرار می‌‌گیرد. بنابراین هرگاه بر چیزی قسم یاد کرد که می‌‌داند دروغ است، گناهکار می‌‌شود و اگر بر چیزی قسم خورد که گمان غالبش بر این بود که راست است یا اینکه می‌‌داند درآن راستگو است، گناهی ندارد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: شخص حلف على المصحف كذبا في أيام الطفولة، أي كان يبلغ خمس عشرة سنة، ولكنه ندم على هذا بعد أن بلغ سن الرشد، أي عرف أن هذا حرام شرعًا، فهل عليه إثم أو كَفَّارة؟ أفيدونا بذلك بارك الله فيكم.

فأجاب – رحمه الله تعالى-: هذا السؤال يتضمن مسألتين؛ المسألة الأولى الخلف على المصحف لتأكيد اليمين وهذه صيغة لا أعلم لها أصلا من السُّنَّة، فليست مشروعة، وأما المسألة الثانية فهي حلفه على الكذب وهو عالم بذلك، وهذا إثم عظيم يجب عليه أن يتوب إلى الله منه، حتى إن بعض أهل العلم يقول: إن هذا من اليمين الغَمُوس التي تغمس صاحبها في الإثم ثم تغمسه في النار، فإذا كانت هذه اليمين قد وقعت منه بعد بلوغه فإنه بذلك يكون آثما، وعليه أن يتوب إلى الله، وليس عليه كَفَّارة؛ لأن الكفَّارة إنما تكون في الأيمان على الأشياء المستقبلة، وأما الأشياء الماضية فليس فيها كَفَّارة، بل الإنسان دائر فيها بين أن يكون آتما أم غير آثم، فإذا حلف على شيء يعلم أنه كذب فهو آثم، وإن حلف على شيء يغلب على ظنه أنه صادق أو يعلم أنه صادق فيه فليس بآثم.

مطالب مرتبط:

(۶۱۰۲) حکم پرداخت پول به جای غذا در کفاره‌ی قسم

جایز نیست به جای زکات فطر، کفاره‌‌ی ظهار، کفاره‌‌ی قسم، کفاره‌‌ی تراشیدن موی سر در حج و شبیه این‌‌ها که در آن نص بر غذا دادن وارد شده؛ درهم (پول) پرداخت کنی. پیروی از نص در این امور واجب است....

ادامه مطلب …

(۶۰۷۷) قسم یاد کردم که چیزی را استفاده نکنم اما از روی فراموشی از آن استفاده کردم؛ حکم این قسم چیست؟

مادامی که از روی فراموشی بوده، کفاره ندارد اما دیگر از روی عمد آن کار را انجام نده مگر اینکه بخواهی کفاره‌‌ی قسم دهی ....

ادامه مطلب …

(۶۰۱۷) حکم قسم یاد کردن به مصحف چیست؟

قسم یاد کردن به مصحف امری است که سلف صالح بر آن نبوده و در زمان رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و صحابه وجود نداشته است. حتی بعد از تدوین مصحف به آن قسم یاد نمی‌‌کردند. بلکه انسان به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ قسم یاد کند بدون اینکه قسمش به مصحف باشد....

ادامه مطلب …

(۶۰۴۲) حکم قسم یاد کردن به امانت چیست؟

شرک اصغر است مگر اینکه کسی که قسم یاد می‌‌کند اعتقاد داشته باشد که آنچه به آن قسم یاد می‌‌کند، مانند الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در تعظیم، عبادت و ... است؛ در این صورت شرک اکبر است...

ادامه مطلب …

(۶۰۸۸) چگونگی پرداخت کفاره قسم به مساکین

الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در کفاره‌‌ی قسم یکی از این سه چیز را واجب نموده است: غذا دادن یا لباس پوشاندن به ده مسکین و یا آزاد کردن برده. الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ با آنچه معمولا آسان‌‌تر است شروع نموده است...

ادامه مطلب …

(۶۰۲۷) حکم قسم به عمر پروردگار، قسم به عمر پدر

سم یاد کردن به عمر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ باید به قسم خوردن به حیات الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ تغییر کند، زیرا قسم یاد کردن به حیات الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ ، شنیدن الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ ، دیدن الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ ، قدرت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ ، عزت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ ، حکمت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و تمام صفاتش جایز است.

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه