یکشنبه 2 ذیقعده 1447
۳۰ فروردین ۱۴۰۵
19 آوریل 2026

(۶۰۲۹) حکم قسم دروغ در کودکی و کفاره آن

(۶۰۲۹) سوال: شخصی در ایام طفولت بر مصحف به دروغ قسم خورده است یعنی تقریبا پانزده سال داشته است اما بعد از اینکه به سن رشد رسیده به خاطر آن پشیمان شده یعنی فهمیده که این کار از لحاظ شرعی حرام است؛ آیا بر او گناه یا کفاره وجود دارد؟ لطفا پاسخ دهید. بارک الله فیکم.

جواب:

این سؤال متضمن دو مسئله است: مسئله‌‌ی اول: قسم یاد کردن به مصحف برای تأکید قسم، برای این صیغه اصلی در سنت سراغ ندارم. بنابراین مشروع نیست. مسئله‌‌ی دوم: قسم یاد کردنش به دروغ در حالی که می‌‌دانسته است. این گناه بزرگی است و بر او واجب است از آن به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ توبه نماید. حتی برخی از اهل علم می‌‌گویند: این از جمله قسم دروغی است که صاحب خود را در گناه سپس وارد عذاب جهنم می‌‌کند. لذا اگر بعد از بلوغش این قسم از او صادر شده، گناهکار است و باید به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ توبه کند و کفاره‌‌ای ندارد؛ زیرا کفاره فقط در قسم‌‌هایی است که به آنچه در آینده باشد، بر می‌‌گردد اما در آنچه به گذشته مربوط باشد، کفاره وجود ندارد بلکه انسان در محور گناهکار بودن یا نبودن قرار می‌‌گیرد. بنابراین هرگاه بر چیزی قسم یاد کرد که می‌‌داند دروغ است، گناهکار می‌‌شود و اگر بر چیزی قسم خورد که گمان غالبش بر این بود که راست است یا اینکه می‌‌داند درآن راستگو است، گناهی ندارد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: شخص حلف على المصحف كذبا في أيام الطفولة، أي كان يبلغ خمس عشرة سنة، ولكنه ندم على هذا بعد أن بلغ سن الرشد، أي عرف أن هذا حرام شرعًا، فهل عليه إثم أو كَفَّارة؟ أفيدونا بذلك بارك الله فيكم.

فأجاب – رحمه الله تعالى-: هذا السؤال يتضمن مسألتين؛ المسألة الأولى الخلف على المصحف لتأكيد اليمين وهذه صيغة لا أعلم لها أصلا من السُّنَّة، فليست مشروعة، وأما المسألة الثانية فهي حلفه على الكذب وهو عالم بذلك، وهذا إثم عظيم يجب عليه أن يتوب إلى الله منه، حتى إن بعض أهل العلم يقول: إن هذا من اليمين الغَمُوس التي تغمس صاحبها في الإثم ثم تغمسه في النار، فإذا كانت هذه اليمين قد وقعت منه بعد بلوغه فإنه بذلك يكون آثما، وعليه أن يتوب إلى الله، وليس عليه كَفَّارة؛ لأن الكفَّارة إنما تكون في الأيمان على الأشياء المستقبلة، وأما الأشياء الماضية فليس فيها كَفَّارة، بل الإنسان دائر فيها بين أن يكون آتما أم غير آثم، فإذا حلف على شيء يعلم أنه كذب فهو آثم، وإن حلف على شيء يغلب على ظنه أنه صادق أو يعلم أنه صادق فيه فليس بآثم.

مطالب مرتبط:

(۶۰۹۲) حکم شکستن قسم برای ترک سیگار و کفاره آن

اگر گناهش را تکرار نمود با این وجود که قسم یاد نموده که آن را انجام ندهد بر او کفاره‌‌ی قسم واجب بوده که عبارت است....

ادامه مطلب …

(۶۰۸۶) حکم دعا در حالت عصبانیت

حکم آن، حکم قسم است. به این معنا که اگر برگشتی و از او درخواست نمودی بر تو کفاره‌‌ی قسم واجب است....

ادامه مطلب …

(۶۰۳۶) حکم قسم دروغ

بله، به خاطر این کار بر او گناه است و دروغ گفتن جایز نیست چه برسد به اینکه همراه قسم باشد که گناه آن بیشتر می‌‌شود....

ادامه مطلب …

(۶۰۷۱) حکم طلاق در صورت عدم اطلاع همسر

از شرط قسم یا وقوع طلاق، این نیست که همسر مطلع باشد اما آنچه از حال خود ذکر نمودی که از روی فراموشی خلاف قسم خود انجام دادی چیزی بر تو نیست؛ نه کفاره‌‌ی قسم و نه طلاق همسرت....

ادامه مطلب …

(۶۰۴۴) حکم قسم دروغ برای اصلاح بین مردم

قسم یاد نمودن بر آن در حالی که می‌‌داند دروغ است؛ من در این مسئله توقف می‌‌کنم. مگر اینکه قصدش توریه باشد، در این صورت قسمش بر آنچه می‌‌خواهد جایز است....

ادامه مطلب …

(۶۰۱۸) تفاوت میان قسم به الله و قسم به مصحف

قسم یاد کردن به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ اصل است. اما اگر کسی به مصحف قسم یاد کند و مقصودش آنچه در مصحف است باشد، اشکالی ندارد؛ زیرا کلام الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ صفتی از صفاتش بوده و قسم یاد کردن به صفتی از صفات الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ جایز است

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه