دوشنبه 13 صفر 1448
۵ مرداد ۱۴۰۵
27 جولای 2026

(۶۰۲۹) حکم قسم دروغ در کودکی و کفاره آن

(۶۰۲۹) سوال: شخصی در ایام طفولت بر مصحف به دروغ قسم خورده است یعنی تقریبا پانزده سال داشته است اما بعد از اینکه به سن رشد رسیده به خاطر آن پشیمان شده یعنی فهمیده که این کار از لحاظ شرعی حرام است؛ آیا بر او گناه یا کفاره وجود دارد؟ لطفا پاسخ دهید. بارک الله فیکم.

جواب:

این سؤال متضمن دو مسئله است: مسئله‌‌ی اول: قسم یاد کردن به مصحف برای تأکید قسم، برای این صیغه اصلی در سنت سراغ ندارم. بنابراین مشروع نیست. مسئله‌‌ی دوم: قسم یاد کردنش به دروغ در حالی که می‌‌دانسته است. این گناه بزرگی است و بر او واجب است از آن به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ توبه نماید. حتی برخی از اهل علم می‌‌گویند: این از جمله قسم دروغی است که صاحب خود را در گناه سپس وارد عذاب جهنم می‌‌کند. لذا اگر بعد از بلوغش این قسم از او صادر شده، گناهکار است و باید به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ توبه کند و کفاره‌‌ای ندارد؛ زیرا کفاره فقط در قسم‌‌هایی است که به آنچه در آینده باشد، بر می‌‌گردد اما در آنچه به گذشته مربوط باشد، کفاره وجود ندارد بلکه انسان در محور گناهکار بودن یا نبودن قرار می‌‌گیرد. بنابراین هرگاه بر چیزی قسم یاد کرد که می‌‌داند دروغ است، گناهکار می‌‌شود و اگر بر چیزی قسم خورد که گمان غالبش بر این بود که راست است یا اینکه می‌‌داند درآن راستگو است، گناهی ندارد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: شخص حلف على المصحف كذبا في أيام الطفولة، أي كان يبلغ خمس عشرة سنة، ولكنه ندم على هذا بعد أن بلغ سن الرشد، أي عرف أن هذا حرام شرعًا، فهل عليه إثم أو كَفَّارة؟ أفيدونا بذلك بارك الله فيكم.

فأجاب – رحمه الله تعالى-: هذا السؤال يتضمن مسألتين؛ المسألة الأولى الخلف على المصحف لتأكيد اليمين وهذه صيغة لا أعلم لها أصلا من السُّنَّة، فليست مشروعة، وأما المسألة الثانية فهي حلفه على الكذب وهو عالم بذلك، وهذا إثم عظيم يجب عليه أن يتوب إلى الله منه، حتى إن بعض أهل العلم يقول: إن هذا من اليمين الغَمُوس التي تغمس صاحبها في الإثم ثم تغمسه في النار، فإذا كانت هذه اليمين قد وقعت منه بعد بلوغه فإنه بذلك يكون آثما، وعليه أن يتوب إلى الله، وليس عليه كَفَّارة؛ لأن الكفَّارة إنما تكون في الأيمان على الأشياء المستقبلة، وأما الأشياء الماضية فليس فيها كَفَّارة، بل الإنسان دائر فيها بين أن يكون آتما أم غير آثم، فإذا حلف على شيء يعلم أنه كذب فهو آثم، وإن حلف على شيء يغلب على ظنه أنه صادق أو يعلم أنه صادق فيه فليس بآثم.

مطالب مرتبط:

(۶۰۳۱) حکم قسم دروغ بر مصحف قرآن کریم

قسم یاد کردن به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ   به دروغ حرام است بلکه برخی از علما آن را از جمله گناهان کبیره به حساب آورده‌‌اند. تفاوتی ندارد چه بر  مصحف قسم یاد کند و چه بر مصحف قسم یاد نکند. قسم یاد کردن بر مصحف از جمله امور بدعی است که در زمان رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم مشهور نبوده ....

ادامه مطلب …

(۶۰۶۹) حکم قسم به طلاق در حالت عصبانیت

طلاقی از جانب من که دیگر شوهر دخترم نباشد، این اشتباهی از جانب تو است و این بدین معنا است که بین دخترت و شوهرش دشمنی و کینه را ایجاد می‌‌کنی در حالی که این اشتباه است، لذا به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ توبه نموده و از او طلب مغفرت کن...

ادامه مطلب …

(۶۱۰۴) احکام کفاره‌ی قسم و فدیه‌ی روزه

هرگاه کفاره‌‌ی قسم بر شخص لازم باشد و توانایی غذا دادن و روزه گرفتن را نداشته باشد، کفاره از او ساقط می‌‌شود....

ادامه مطلب …

(۶۰۹۶) حکم کفاره قسم در انجام کار به تأخیر افتاده

هرگاه انسان بر چیزی قسم یاد نماید و این فعل را به وقتی مقید کند و آن وقت قبل از اینکه او آن کار را انجام دهد از او فوت شود، بر او کفاره لازم است....

ادامه مطلب …

(۶۰۴۵) حکم قسم خوردن در شرایط ترس از مرگ

هرگاه انسان بر قسم یاد نمودن بر چیزی مجبور باشد و کسی که او را وادار نموده بر اجرای تهدیدش قادر باشد، برای او جایز است بر آن چیز قسم یاد کند ولی بهتر از آن این است که در قسمش تأویل کند....

ادامه مطلب …

(۶۰۶۷) حکم بازگشت به زندگی مشترک پس از قسم به طلاق

اگر قصدش این بوده در صورتی که این کار را انجام دهد به طلاق است و از او و از ماندن با او بدش می‌‌آید؛ با انجام این کار به طلاق است. اما اگر قصدش هشدار و ترساندن بوده، طلاق واقع نمی‌‌شود....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه