دوشنبه 22 ذیحجه 1447
۱۷ خرداد ۱۴۰۵
8 ژوئن 2026

(۶۰۲۹) حکم قسم دروغ در کودکی و کفاره آن

(۶۰۲۹) سوال: شخصی در ایام طفولت بر مصحف به دروغ قسم خورده است یعنی تقریبا پانزده سال داشته است اما بعد از اینکه به سن رشد رسیده به خاطر آن پشیمان شده یعنی فهمیده که این کار از لحاظ شرعی حرام است؛ آیا بر او گناه یا کفاره وجود دارد؟ لطفا پاسخ دهید. بارک الله فیکم.

جواب:

این سؤال متضمن دو مسئله است: مسئله‌‌ی اول: قسم یاد کردن به مصحف برای تأکید قسم، برای این صیغه اصلی در سنت سراغ ندارم. بنابراین مشروع نیست. مسئله‌‌ی دوم: قسم یاد کردنش به دروغ در حالی که می‌‌دانسته است. این گناه بزرگی است و بر او واجب است از آن به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ توبه نماید. حتی برخی از اهل علم می‌‌گویند: این از جمله قسم دروغی است که صاحب خود را در گناه سپس وارد عذاب جهنم می‌‌کند. لذا اگر بعد از بلوغش این قسم از او صادر شده، گناهکار است و باید به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ توبه کند و کفاره‌‌ای ندارد؛ زیرا کفاره فقط در قسم‌‌هایی است که به آنچه در آینده باشد، بر می‌‌گردد اما در آنچه به گذشته مربوط باشد، کفاره وجود ندارد بلکه انسان در محور گناهکار بودن یا نبودن قرار می‌‌گیرد. بنابراین هرگاه بر چیزی قسم یاد کرد که می‌‌داند دروغ است، گناهکار می‌‌شود و اگر بر چیزی قسم خورد که گمان غالبش بر این بود که راست است یا اینکه می‌‌داند درآن راستگو است، گناهی ندارد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: شخص حلف على المصحف كذبا في أيام الطفولة، أي كان يبلغ خمس عشرة سنة، ولكنه ندم على هذا بعد أن بلغ سن الرشد، أي عرف أن هذا حرام شرعًا، فهل عليه إثم أو كَفَّارة؟ أفيدونا بذلك بارك الله فيكم.

فأجاب – رحمه الله تعالى-: هذا السؤال يتضمن مسألتين؛ المسألة الأولى الخلف على المصحف لتأكيد اليمين وهذه صيغة لا أعلم لها أصلا من السُّنَّة، فليست مشروعة، وأما المسألة الثانية فهي حلفه على الكذب وهو عالم بذلك، وهذا إثم عظيم يجب عليه أن يتوب إلى الله منه، حتى إن بعض أهل العلم يقول: إن هذا من اليمين الغَمُوس التي تغمس صاحبها في الإثم ثم تغمسه في النار، فإذا كانت هذه اليمين قد وقعت منه بعد بلوغه فإنه بذلك يكون آثما، وعليه أن يتوب إلى الله، وليس عليه كَفَّارة؛ لأن الكفَّارة إنما تكون في الأيمان على الأشياء المستقبلة، وأما الأشياء الماضية فليس فيها كَفَّارة، بل الإنسان دائر فيها بين أن يكون آتما أم غير آثم، فإذا حلف على شيء يعلم أنه كذب فهو آثم، وإن حلف على شيء يغلب على ظنه أنه صادق أو يعلم أنه صادق فيه فليس بآثم.

مطالب مرتبط:

(۶۱۰۵) آیا دادن کفاره‌‌ی قسم به ده مسکین شرط است؟

بله، باید برای ده مسکین باشد، زیرا این نص قرآن است....

ادامه مطلب …

(۶۰۹۶) حکم کفاره قسم در انجام کار به تأخیر افتاده

هرگاه انسان بر چیزی قسم یاد نماید و این فعل را به وقتی مقید کند و آن وقت قبل از اینکه او آن کار را انجام دهد از او فوت شود، بر او کفاره لازم است....

ادامه مطلب …

(۶۰۳۰) حکم قسم دروغ به قصد فرار از پرداخت دین

این کار تو از گناهان کبیره بوده و اگر این قسم تو را از زندان در این دنیا نجات دهد، تو را از عذاب روز قیامت نجات نمی‌‌دهد مگر اینکه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بخواهد. ...

ادامه مطلب …

(۶۰۳۹) حکم قسم دروغ در مورد مهریه و تأثیر آن بر ایمان و امانتداری

این قسم دروغ است و جایز نیست به دروغ قسم یاد کند. برخی از اهل علم نظرشان این بوده که قسم در چنین حالتی قسم غموس است که صاحب خود را در گناه سپس وارد جهنم می‌‌سازد....

ادامه مطلب …

(۶۰۹۲) حکم شکستن قسم برای ترک سیگار و کفاره آن

اگر گناهش را تکرار نمود با این وجود که قسم یاد نموده که آن را انجام ندهد بر او کفاره‌‌ی قسم واجب بوده که عبارت است....

ادامه مطلب …

(۶۰۶۴) حکم طلاق در اثر قسم به اجبار و کفاره آن

از چنین قسم‌‌هایی مانند قسم طلاق پرهیز کنی، زیرا قسم‌‌های نامشروع است همچنین در زمان سلف یعنی زمان صحابه مشهور نبوده است. بنابراین از جمله قسم‌‌هایی است که شایسته نیست مؤمن به آن قسم یاد کند....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه