(۶۶۴۱) سوال: اگر انسان به دروغ، ریا، کینه، حسد و غرور مبتلا شود، علاج آن چیست؟

جواب:

درمان آن آسان می‌باشد و آن اینکه کنیه و بغض مسلمانان و ریا را رها کند و با اخلاص به عبادت الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ مشغول شود اگرچه این برای کسی که بر آن‌ها (ریا و حقد و.. ) عادت داشته، سخت است ولی وقتی از الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ کمک گیرد و بر تصمیم خود عزم داشته باشد، امر بر او آسان می‌شود، رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده است: «الْمُؤْمِنُ الْقَوِيُّ خَيْرٌ وَأَحَبُّ إِلَى اللَّهِ مِنَ الْمُؤْمِنِ الضَّعِيفِ، وَفِي كُلٍّ خَيْرٌ، احْرِصْ عَلَى مَا يَنْفَعُكَ، وَاسْتَعِنْ بِاللَّهِ وَلَا تَعْجِزْ، وَإِنْ أَصَابَكَ شَيْءٌ فَلَا تَقُلْ: لَوْ أَنِّي فَعَلْتُ كَانَ كَذَا وَكَذَا. وَلَكِنْ قُلْ: قَدَرُ اللَّهِ وَمَا شَاءَ فَعَلَ. فَإِنَّ لَوْ تَفْتَحُ عَمَلَ الشَّيْطَانِ»[۱]: (نزد الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ مؤمنِ توانمند و قوی از مؤمن ضعيف، بهتر و محبوب‌تر است و در هر دو، خير و نيکی است؛ مشتاق چيزی باش که به نفع توست و از الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ کمک بخواه و عاجز و درمانده نشو و اگر اتفاقی برای تو افتاد، نگو: اگر چنين می‌کردم، چنين و چنان می‌شد؛ بلکه بگو: الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ اين را مقدَّر کرده و هرچه بخواهد، انجام می‌دهد؛ زيرا گفتنِ “اگر” دروازه‌ی وسوسه‌ی شيطان را باز می‌کند. (

لذا این امر با حریص بودن و کمک خواستن است زیرا حریص بودن تنها کافی نیست و کمک خواستن بدون حریص بودن نیز فایده‌ای ندارد زیرا کمک خواستن بدون حریص بودن، کمک خواستن حقیقی نیست بنابراین کسی که از الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ کمک می‌طلبد باید اسباب آن را نیز بگیرد و از پرودگار کمک بخواهد: «احْرِصْ عَلَى مَا يَنْفَعُكَ، وَاسْتَعِنْ بِاللَّهِ وَلَا تَعْجِزْ، وَإِنْ أَصَابَكَ شَيْءٌ فَلَا تَقُلْ: لَوْ أَنِّي فَعَلْتُ كَانَ كَذَا وَكَذَا. وَلَكِنْ قُلْ: قَدَرُ اللَّهِ وَمَا شَاءَ فَعَلَ. فَإِنَّ لَوْ تَفْتَحُ عَمَلَ الشَّيْطَانِ»: (بر چيزی که به تو نفع می‌رساند حریص باش باش و از الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ کمک بخواه و عاجز و درمانده نشو و اگر اتفاقی برای تو افتاد، نگو: اگر چنين می‌کردم، چنين و چنان می‌شد؛ بلکه بگو: الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ اين را مقدَّر کرده و هرچه بخواهد، انجام می‌دهد؛ زيرا گفتنِ “اگر” دروازه‌ی وسوسه‌ی شيطان را باز می‌کند. (

لذا انسان در پرهیز از اخلاق پست و فرومایه حریص باشد و چیزی که به انسان در این زمینه کمک می‌کند، شناخت او به نسبت بدبختی و عاقبت بدی که در دروغ قرار دارد، می‌باشد چناچه رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود‌ند: «وَإِنَّ الْكَذِبَ يَهْدِي إِلَى الْفُجُورِ، وَإِنَّ الْفُجُورَ يَهْدِي إِلَى النَّارِ، وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَكْذِبُ حَتَّى يُكْتَبَ كَذَّابًا»[۲]: (و حقیقتا دروغ به فساد می‌کشاند و فساد هدایت‌گر مسیر آتش می‌باشد؛ و آن مرد دروغ می‌گوید تا اینکه به عنوان کذاب و دروغگو ثبت می‌شود. (

[۱] صحيح مسلم: كتاب القدر، باب في الأمر بالقوة وترك العجز والاستعانة بالله وتفويض المقادير الله، شماره (٢٦٦٤).

[۲] صحیح بخاری: كتاب الأدب، باب قول الله – تعالى – ﴿يَأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَكُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ﴾ [التوبة : ۱۱۹] وما ينهى عن الكذب، رقم (٥٧٤٣)، و صحیح مسلم: كتاب البر والصلة والآداب، باب قبح الكذب وحسن الصدق، شماره (٢٦٠٧).