(۶۶۳۶) آیا معنای کبر فقط تکبر بر مردم می‌باشد؟

(۶۶۳۶) سوال: شرح حدیث: «لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ كِبْرٍ»[۱]: (هرکس به اندازه‌ی ذره‌ای کبر در قلب داشته باشد، وارد بهشت نمی‌شود) را می‌خواهم؟ و آیا معنای کبر فقط تکبر بر مردم می‌باشد؟

جواب:

معنی حدیث این است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در آن خبر می‌دهد کسی که به اندازه‌ی ذره‌ای در قلبش کبر باشد وارد بهشت نمی‌گردد.

این نفی ورود به بهشت دو نوع است: اگر این کبر مقتضای کفر و خروج او از اسلام گردد همانگونه که اگر تکبر ورزد و تمام شریعت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ یا برخی از آن را رد کند که نفی وارد شدن به بهشت، به صورت کلی می‌باشد چون کافر هرگز وارد بهشت نمی‌گردد و همیشه تا ابد در دوزخ خواهد ماند.

اما اگر این کبر، تکبر بر مردم و عدم خضوع واجب در مقابل ایشان باشد بدون این‌که شریعت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را رد نماید، طغیان و گناه است و اینجا نفی وارد شدن به بهشت، نفی کامل است یعنی کاملا وارد بهشت نمی‌گردد تا بر آنچه از حقوق مردم که ضایع ساخته، عقوبت بیند و برای آن محاسبه گردد زیرا حقوق مردم باید کاملاً پرداخت گردد و این‌گونه جواب قسمت دوم سوال او واضح می‌شود و آن این که کبر فقط حقیر شمردن مردم نیست بلکه کبر همانطور که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم تفسیر می‌نماید: «الكِبْرُ بَطَرُ الحَقِّ وغَمْطُ النَّاسِ» : (کبر قبول نکردن حق و تحقير مردم است) می‌باشد؛ بطر یعنی قبول نکردن و اهمیت ندادن و غمط یعنی تحقیر و ناچیز شمردن می‌باشد.

[۱] صحیح مسلم: كتاب الإيمان، باب تحريم الكبر وبيانه، شماره (۹۱).

تعداد بازدید: 96

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: في الحديث الذي يقول: «لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ كِبْرِ». أريد شَرْحًا لهذا الحديث؟ وهل الكبر معناه التكبر على الناس فقط؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: الجواب معنى الحديث أن رسول الله صلى الله عليه وسلم يخبر أنه لا يدخل الجنةَ مَن في قلبه مثقال ذَرَّةٍ مِن كِبْر.

وهذا النَّفْيُ لدخول الجنة على نوعين: فإن كان هذا الكبر مقتضيا لِكُفره وخروجه عن الإسلام، كما لو تَكَبَّر عن شريعة الله وَرَدُّها، أو رَدَّ بعضها، فإن هذا النَّفْيُ نَفْي للدخول بالكلية، لأن الكافر لا يدخل الجنة أبدا، ومأواه النار خالدا فيها مخلدًا.

أما إذا كان الكبر تكبّرًا على الخلق، وعدم الخضوع على ما يجب عليه نحوهم، بدون رَدَّ الشريعة الله، ولكن طُغيانًا وإثما، فإن نَفْي الدخول هنا نَفْي للدخول الكامل، أي إنه لا يدخل الجنة دخولاً كاملا، حتى يُعاقب على ما أضاع من حقوق الناس، ويحاسب عليه، لأن حقوق الناس لا بد أن تُسْتَوْفى كاملة، وبهذا يتبين الجواب عن الفقرة الثانية في سؤالها، وهو أن الكبر ليس هو احتقار الناس فقط، بل الكبر -كما فَسَّرَهُ النبي عليه الصلاة والسلام-: «الكبرُ بَطَرُ الْحَقِّ». أي رَدُّه ، وعَدَمُ الاكْتِرَاتْ به «وَغَمْطُ النَّاسِ». أي احتقارهم واز در اؤهم.