پنج‌شنبه 25 جمادی‌الاول 1448
۱۴ آبان ۱۴۰۵
5 نوامبر 2026

(۶۵۶۲) حکم بدرفتاری با همسایگان و منع خانواده از رفت‌وآمد

(۶۵۶۲) سوال: الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در شما برکت بیاندازد، حکم مردی که با همسایگانش بد رفتاری می‌کند و در مورد آن‌ها بد می‌گوید و خانواده‌ی خود را از زیارت همسایگانش منع می‌کند، چیست؟ آیا برای همسر او جایز است که بدون خبر شوهرش به زیارتشان برود؟

جواب:

بدی به همسایه، حرام و نقص در ایمان است زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: «مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلْيُكْرِمْ جاره»[۱]: (هر کسی که به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و روز قیامت ایمان دارد پس همسایه ‌اش را اکرام کند) و: «وَاللَّهِ لَا يُؤْمِنُ، وَاللَّهِ لَا يُؤْمِنُ، وَاللَّهِ لَا يُؤْمِنُ؟. قِيلَ: وَمَنْ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ: الَّذِي لَا يَأْمَنُ جَارُهُ بَوَايِقَهُ»[۲]: (قسم به الله مؤمن نیست، قسم به الله مؤمن نیست، قسم به الله مؤمن نیست، گفته شد: یا رسول الله چه کسی؟ فرمود: کسی‌که همسایه‌اش از شر (وظلم) او در امان نباشد. (

و عدم اکرام همسایه یا بدی کردن با قول یا با فعل به او،  دلیلی بر نقصی بزرگ در ایمان می‌باشد.

و در حدیث از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آمده است که فرمودند: «مَا زَالَ يُوصِينِي جِبْرِيلُ بِالْجَارِ، حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ سَيُوَرِّثُهُ»[۳]: (همواره جبرئيل در مورد همسايه به من توصيه مى‌كرد تا اينكه گمان بردم همسايه از همسايه ارث مى‌برد. )

لذا بر همسایه اکرام و عدم اذیت همسایه‌اش واجب است حتی اگر فرض شود که همسایه‌اش او را اذیتش می‌کند، اما او صبر نماید و از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ امید اجر داشته باشد و واجب خود را انجام دهد، لذا او انسان برتر و افضل او خواهد بود از جهتی که واجب خود را ادا نموده و بر اذیت همسایه‌اش صبر کرده است.

اما منع کردن همسرش از زیارت همسایه‌اش، این امر به شوهرش برمی‌گردد: اگر از فساد آن‌ها بر همسر خود، هنگامی که نزدشان رود، بترسد یا پیش همسایه‌هایش جوانان هستند و از فتنه افتادن همسر خود یا آنان بترسد، در این صورت همسر خود را از رفتن نزد آن‌ها منع نماید و این حق را دارد و بعد از آن همسرش حق ندارد که بدون اجازه‌ی شوهرش نزدشان برود چون که شوهر مسؤل خانه می‌باشد.


[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] صحیح بخاری: كتاب الأدب، باب إثم من لا يأمن جاره بواقه، شماره (٥٦٧٠).

[۳] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: بارك الله فيكم ما حكم الرجل الذي يسيء معاملة جيرانه، ويتحدث عنهم بأشياء، ويمنع أهله من زيارته؟ وهل يجوز لزوجته أن تقوم بزيارتهم دون علمه؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: الإساءة إلى الجار محرمة، ونقص في الإيمان، لقول النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم-: «مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَلْيُكْرِمْ جَارَهُ (). ولقوله : وَاللَّهِ لاَ يُؤْمِنُ، وَاللَّهِ لَا يُؤْمِنُ، وَاللَّهِ لَا يُؤْمِنُ قِيلَ: وَمَنْ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ: «الَّذِي لَا يَأْمَنُ جَارُهُ بَوَائِقَهُ». يعني ظلمه وغَشَمه.

وهذا دليل على نقص الإيمان نقصا كبيرا بعدم إكرام الجار، أو بالإساءة إليه بالقول، أو بالفعل.

وفي الحديث عن رسول الله -صلى الله عليه وعلى آله وسلم- أنه قال: «مَا زَالَ جِبْرِيلُ يُوصِينِي بِالْجَارِ، حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ سَيُوَرِّتُهُ». فيجب على الجار إكرام جاره، والكف عن أذيته، حتى لو فرض أن الجار يؤذيه فليصبر وليحتسب، وليقم بواجبه فيكون أفضل الرجلين، حيث قام بالواجب، وصبر على أذية جاره.

وأما كونه يمنع زوجته من زيارة جيرانه، فهذا يرجع إليه: فإذا كان يخشى على زوجته إذا خرجت إلى الجيران أن يفسدوها عليه، أو كان عند الجيران شباب يُخشى على زوجته أن تفتتن بهم، أو يُفتتنوا بها، فحينئذ يمنعها، وله الحق في ذلك، ولا يحل لها بعد منعه أن تخرج إليهم إلا بإذنه، لأن الزوج هو راعي البيت.

مطالب مرتبط:

(۶۵۴۶) اساس تربیت اسلامی صحیح و سالم نسل جوان چیست؟

تربیت دو طریق دارد: طریق نظری و طریق عملی....

ادامه مطلب …

(۶۵۶۸) حکم استخدام خدمتکار زن و نگاه به او در شرایط اضطرار

اولا: برادران هم‌وطنم را نصیحت می‌کنم که خدمت‌کاران به کشور نیاورند چون در بعضی اوقات منجر به مفاسدی می‌گردد و باعث می‌شود که زن خانه‌دار مشغول کارهای خانه نباشد و دستش را زیر چانه‌اش بگیرد و بنشیند و سبب شود که وسوسه و اوهام بر او مسلط کردند....

ادامه مطلب …

(۶۵۴۹) آیا هنگامی که کودکی اشتباهی مرتکب شود، کتک زدن او در حالی که کوچک می‌باشد، جایز است؟

اگر کودک با کتک زدن تأدیب می‌شود و چاره‌ای دیگر وجود ندارد، اشکالی ندارد و مردم بر آن عادت کرده‌اند و اگر مانند کودکی که در گهواره گریه می‌کند، با کتک زدن مادرش، تأدیب نمی‌شود و این جایز نیست چون که در آن دردی بی فایده است...

ادامه مطلب …

(۶۵۵۴) در مقابل همسایه‌ای که همیشه از نماز صبح باز می‌ماند چه چیزی بر من واجب است؟

برای شما واجب است که او را نصیحت کنید چون که همسایه‌ی شما می‌باشد و بر شما حق دارد ولی بر صورت توبیخ و سرزنش نباشد بلکه نصیحت از روی حکمت باشد...

ادامه مطلب …

(۶۵۶۳) راهنمایی شرعی در برابر آزار همسایه

مهم این است که همسایه حقی دارد حتی اگر کافر باشد؛ پس انسان تقوای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را در مورد خودش رعایت کند و همسایه‌اش را اکرام نماید  و به اندازه‌ی توانش به او خوبی کند....

ادامه مطلب …

(۶۵۷۱) برادری داریم که از یک پدر و مادر هستیم و او نماز نمی‌خواند، حدود تعامل با او چیست؟

تعامل با او باید با نیکی باشد یعنی به سوی او بروید و به حق و اقامه‌ی نماز و شعائر اسلام دعوتش نمایید؛ لذا اگر هدایت یافت که خوب است و اگر بر ترک نماز اصرار ورزید و از نماز خواندن ابا کرد، پس او را رها نمایید و هجرش کنید چون که او به دین الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ مرتد گشته -العیاذ بالله-...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه