شنبه 8 ربیع‌الثانی 1448
۲۸ شهریور ۱۴۰۵
19 سپتامبر 2026

(۶۵۶۲) حکم بدرفتاری با همسایگان و منع خانواده از رفت‌وآمد

(۶۵۶۲) سوال: الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در شما برکت بیاندازد، حکم مردی که با همسایگانش بد رفتاری می‌کند و در مورد آن‌ها بد می‌گوید و خانواده‌ی خود را از زیارت همسایگانش منع می‌کند، چیست؟ آیا برای همسر او جایز است که بدون خبر شوهرش به زیارتشان برود؟

جواب:

بدی به همسایه، حرام و نقص در ایمان است زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: «مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلْيُكْرِمْ جاره»[۱]: (هر کسی که به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و روز قیامت ایمان دارد پس همسایه ‌اش را اکرام کند) و: «وَاللَّهِ لَا يُؤْمِنُ، وَاللَّهِ لَا يُؤْمِنُ، وَاللَّهِ لَا يُؤْمِنُ؟. قِيلَ: وَمَنْ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ: الَّذِي لَا يَأْمَنُ جَارُهُ بَوَايِقَهُ»[۲]: (قسم به الله مؤمن نیست، قسم به الله مؤمن نیست، قسم به الله مؤمن نیست، گفته شد: یا رسول الله چه کسی؟ فرمود: کسی‌که همسایه‌اش از شر (وظلم) او در امان نباشد. (

و عدم اکرام همسایه یا بدی کردن با قول یا با فعل به او،  دلیلی بر نقصی بزرگ در ایمان می‌باشد.

و در حدیث از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آمده است که فرمودند: «مَا زَالَ يُوصِينِي جِبْرِيلُ بِالْجَارِ، حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ سَيُوَرِّثُهُ»[۳]: (همواره جبرئيل در مورد همسايه به من توصيه مى‌كرد تا اينكه گمان بردم همسايه از همسايه ارث مى‌برد. )

لذا بر همسایه اکرام و عدم اذیت همسایه‌اش واجب است حتی اگر فرض شود که همسایه‌اش او را اذیتش می‌کند، اما او صبر نماید و از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ امید اجر داشته باشد و واجب خود را انجام دهد، لذا او انسان برتر و افضل او خواهد بود از جهتی که واجب خود را ادا نموده و بر اذیت همسایه‌اش صبر کرده است.

اما منع کردن همسرش از زیارت همسایه‌اش، این امر به شوهرش برمی‌گردد: اگر از فساد آن‌ها بر همسر خود، هنگامی که نزدشان رود، بترسد یا پیش همسایه‌هایش جوانان هستند و از فتنه افتادن همسر خود یا آنان بترسد، در این صورت همسر خود را از رفتن نزد آن‌ها منع نماید و این حق را دارد و بعد از آن همسرش حق ندارد که بدون اجازه‌ی شوهرش نزدشان برود چون که شوهر مسؤل خانه می‌باشد.


[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] صحیح بخاری: كتاب الأدب، باب إثم من لا يأمن جاره بواقه، شماره (٥٦٧٠).

[۳] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: بارك الله فيكم ما حكم الرجل الذي يسيء معاملة جيرانه، ويتحدث عنهم بأشياء، ويمنع أهله من زيارته؟ وهل يجوز لزوجته أن تقوم بزيارتهم دون علمه؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: الإساءة إلى الجار محرمة، ونقص في الإيمان، لقول النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم-: «مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَلْيُكْرِمْ جَارَهُ (). ولقوله : وَاللَّهِ لاَ يُؤْمِنُ، وَاللَّهِ لَا يُؤْمِنُ، وَاللَّهِ لَا يُؤْمِنُ قِيلَ: وَمَنْ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ: «الَّذِي لَا يَأْمَنُ جَارُهُ بَوَائِقَهُ». يعني ظلمه وغَشَمه.

وهذا دليل على نقص الإيمان نقصا كبيرا بعدم إكرام الجار، أو بالإساءة إليه بالقول، أو بالفعل.

وفي الحديث عن رسول الله -صلى الله عليه وعلى آله وسلم- أنه قال: «مَا زَالَ جِبْرِيلُ يُوصِينِي بِالْجَارِ، حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ سَيُوَرِّتُهُ». فيجب على الجار إكرام جاره، والكف عن أذيته، حتى لو فرض أن الجار يؤذيه فليصبر وليحتسب، وليقم بواجبه فيكون أفضل الرجلين، حيث قام بالواجب، وصبر على أذية جاره.

وأما كونه يمنع زوجته من زيارة جيرانه، فهذا يرجع إليه: فإذا كان يخشى على زوجته إذا خرجت إلى الجيران أن يفسدوها عليه، أو كان عند الجيران شباب يُخشى على زوجته أن تفتتن بهم، أو يُفتتنوا بها، فحينئذ يمنعها، وله الحق في ذلك، ولا يحل لها بعد منعه أن تخرج إليهم إلا بإذنه، لأن الزوج هو راعي البيت.

مطالب مرتبط:

(۶۵۶۸) حکم استخدام خدمتکار زن و نگاه به او در شرایط اضطرار

اولا: برادران هم‌وطنم را نصیحت می‌کنم که خدمت‌کاران به کشور نیاورند چون در بعضی اوقات منجر به مفاسدی می‌گردد و باعث می‌شود که زن خانه‌دار مشغول کارهای خانه نباشد و دستش را زیر چانه‌اش بگیرد و بنشیند و سبب شود که وسوسه و اوهام بر او مسلط کردند....

ادامه مطلب …

(۶۵۴۶) اساس تربیت اسلامی صحیح و سالم نسل جوان چیست؟

تربیت دو طریق دارد: طریق نظری و طریق عملی....

ادامه مطلب …

(۶۵۴۵) حقوق مالی و اخلاقی فرزند نابینا در مواجهه با رفتار ناعادلانه پدر

نصیحت من به پدرت این است که تقوای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را در تعامل با تو اگر آنچه به او نسبت دادی صحیح باشد، رعایت کند و هزینه‌ی تو را به طور شایسته بپردازد تا اجر آن را از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بگیرد و کمکی برای تو در نیکی کردن به او در حیاتش و بعد مرگش باشد.....

ادامه مطلب …

(۶۵۴۷) روش رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در تعامل با کودکان کم سن و سال چگونه بوده است؟

روش رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در تعامل با کودکان رحمت، رأفت و نرمی بوده است...

ادامه مطلب …

(۶۵۳۶) چه چیزی بر پدران در قبال فرزندانشان که زیر سن بلوغ هستند، واجب است؟

واجب پدران در قبال پسران، دختران، همسرانشان و هر کسی که بر آن‌ها ولایت دارند این است که تقوای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را در خوب مراقبت نمودن از آن‌ها و تعلیم و تربیت‌شان رعایت کنند و آن‌ها را امر به معروف و نهی از منکر نمایند...

ادامه مطلب …

(۶۵۷۴) حکم پاسخ به سلام غیرمسلمانان در روابط اجتماعی

آنهایی که از شرق و غرب به سوی ما می‌آیند و مسلمان نیستند، برای ما حلال نیست که شروع کننده‌ی سلام به آن‌ها باشیم ...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه