جمعه 26 جمادی‌الاول 1448
۱۵ آبان ۱۴۰۵
6 نوامبر 2026

(۶۳۲۵) آیا خواندن دعاها و اذکار از کتاب‌های ادعیه جایز است؟

(۶۳۲۵) سوال: آیا خواندن دعاها و اذکار از کتاب‌های ادعیه جایز است؟

جواب:

اگر این کتاب‌ها فقط آنچه از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به صورت صحیح یا حسن نقل شده را دربرداشته باشند، اشکالی ندارد که انسان یکی از این کتاب‌ها را بردارد و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را با اذکاری که در آن آمده یاد کند؛ زیرا بسیاری از اذکار هستند که انسان نمی‌تواند آن‌ها را حفظ کند.

و به مناسبت این موضوع، مایلم درباره کاری که برخی طواف‌کنندگان یا سعی‌کنندگان در حج یا عمره انجام می‌دهند تذکری بدهم: می‌بینی هر کس کتابچه‌ای به‌دست دارد که در آن نوشته شده دعای دور اول، دعای دور دوم، دعای دور سوم، تا آخر… این کار بدعت است و اهل علم به آن تصریح کرده‌اند و شایسته نیست که انسان این کتابچه‌ها را همراه خود ببرد؛ زیرا اگر اذکار موجود در آن‌ها صحیح باشند، جایگاه آن‌ها این مکان (طواف و سعی) نیست، بلکه در جای دیگر وارد شده‌اند و تخصیص آن‌ها به این مکان بدعت شمرده می‌شود، و اگر صحیح نباشند که بدتر و دورتر از سنت هستند و از همین‌رو ما به برادران معتمر، حاجیان و طواف‌کنندگان طواف مستحب نصیحت می‌کنیم که بر این کتابچه‌ها اعتماد نکنند، بلکه انسان بر آنچه در دل دارد اعتماد کند و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را با آنچه از خیر دنیا و آخرت می‌خواهد دعا کند، اگرچه تکرار کند: اللهم اغفر لي، اللهم اغفر لي، اللهم ارحمني، اللهم ارزقني، یا بگوید: لا إله إلا الله وحده لا شريك له، له الحمد، له الملك، وهو على كل شيء قدير، یا هر مقدار که بخواهد از قرآن بخواند.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يجوز قراءة الأدعية والأذكار مِن كُتب الأدعية؟

فأجاب – رحمه الله تعالى -: إذا كانت هذه الكتب لا يُذكر فيها إلا الصحيح عن النبي أو الحسن، فلا بأس أن يأخذ الإنسان كتابا منها، ويذكر الله -عز وجل- بما فيها من الأذكار، لأن كثيرًا من الأذكار لا يمكن للإنسان أن يحفظها عن ظهر قلب.

وبالمناسبة أود أن أنبه على ما يحمله بعض الطائفين، أو بعض الساعين في حج، أو عمرة، فتجد كل واحد يحمل كُتيبا فيه دعاء الشوط الأول، ودعاء الشوط الثاني، ودعاء الشوط الثالث إلى آخره، فإن هذا بدعة، نَصَّ أهل العلم على ذلك، ولا ينبغي للإنسان أن يحمل هذه الكتيبات، لأن الأذكار الواردة فيها، إن كانت صحيحة، فهي ليست في هذا المحل، بل في محل آخر، وتخصيصها بهذا المحل يعتبر بدعة، وإن لم تكن صحيحة فهي أبعد وأبعد من السنة، ولهذا ننصح إخواننا المعتمرين والحجاج، والمتطوعين بالطواف ألا يعتمدوا على هذه الكتيبات، وأن يعتمد الإنسان على ما في نفسه، فيدعو الله -تعالى- بما يشاء من خيري الدنيا والآخرة ولو أن يكرر: اللهم اغفر لي، اللهم اغفر لي، اللهم ارحمني، اللهم ارزقني، أو يكرر: لا إله إلا الله وحده لا شريك له، له الحمد له الملك، وهو على كل شيء قدير، أو يقرأ ما شاء من القرآن.

مطالب مرتبط:

(۶۳۳۷) آیا جایز است انسان برای خودش دعا کند؟

بله، جایز است که انسان از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بخواهد که ازدواج با دختری معین را برایش میسّر گرداند...

ادامه مطلب …

(۶۳۰۴) چه حکمتی در این است که دعای مسافر مستجاب می‌شود؟

حکمت آن هم این است که قلب مسافر در سفر غالباً فارغ است و اشتغالات زندگی شهری و روستایی را ندارد و نیز مسافر در اغلب موارد مانند کسی دعا می‌کند که به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پناه آورده و مضطر است ...

ادامه مطلب …

(۶۳۴۷) آیا مسح صورت با دست‌ها بعد از دعا، سنت است یا بدعت؟

به نظر من کسی که صورتش را مسح می‌کند مورد انکار قرار نمی‌گیرد، و کسی هم که مسح نمی‌کند، نیز به این کار امر نمی‌شود....

ادامه مطلب …

(۶۳۰۹) آیا دعای بی‌صلوات به آسمان نمی‌رسد؟

صلوات فرستادن بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم قبل از دعا، و شروع به حمد و ستایش الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ قبل از دعا، افضل و مشروع‌ است، اگر کسی خواست دعا کند، با حمد الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و ستایش او آغاز کند....

ادامه مطلب …

(۶۳۳۸) ما دعاهای مأثور برای عمره را حفظ نیستیم؛ پس با چه چیزی دعا کنیم؟

هر انسانی نیازهایی دارد که آن‌ها را از پروردگارش می‌طلبد، و نیازها متفاوت‌اند ولی همه مردم دو چیز را می‌خواهند: این‌که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ آن‌ها را از عذاب آتش نگاه دارد و وارد بهشت‌شان کند، از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ برای خودمان و شما این را می‌خواهیم.....

ادامه مطلب …

(۶۳۱۲) آیا در روز جمعه زمانی هست که دعا در آن مستجاب می‌شود؟

دعا عبادتی از عبادات است، به‌دلیل فرموده الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ: ...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه