(۶۰۹۷) حکم کفاره قسم و بازدید از خانواده دوست فوت‌شده

(۶۰۹۷) سوال: دوست عزیزی داشتم که فوت نمود. بعد از اینکه او رَحِمَهُ‌الله فوت نمود بر خود عهد بستم که به خانه‌‌ی خانواده‌‌اش نروم و بر این مسئله قسم یاد نمودم اما بعد از پافشاری خانواده‌‌اش ناچار شدم یک بار به نزد آن‌‌ها بروم و بعد از آن تصمیم گرفتم هرگز نروم؛ آیا به خاطر کاری که انجام دادم بر من کفاره واجب است؟ آیا جایز است به نزد آن‌‌ها بروم؟ لطفا پاسخ دهید.

جواب:

سؤال او متضمن چیزی است که دوست دارم به آن تذکر دهم و آن این گفته‌‌اش است: (به رحمت الله منتقل شده) این کلمه دو وجه دارد: وجه اول: اینکه از روی قاطعیت باشد که این مرد به سوی رحمت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ منتقل شده است و وجه دوم: اینکه از روی امید باشد که این مرد به رحمت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ منتقل شده است. اما به نسبت اولی: برای ما جایز نیست از روی قاطعیت به نسبت کسی حکم بهشتی یا جهنمی بودن بکنیم مگر برای کسی که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برای او شهادت داده همان‌‌طور که اهل سنت این مسئله را در اعتقادات خود تقریر نموده‌‌اند و می‌‌گویند: به نسبت هیچ کسی شهادت بهشتی یا جهنمی بودن را نمی‌‌دهیم مگر کسی که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برای او شهادت داده است. اما به نسبت شخص نیکوکار امیدوار بوده و به نسبت شخص بد، بیم داریم. اگر انسان امیدوار باشد که این مرد به رحمت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ منتقل شده، باب امیدواری وسیع است و اشکالی ندارد. مانند این گفتار: (فلانی -رَحِمَهُ‌الله-): در صورتی که منظور خبر باشد؛ به معنای شهادت است و درست نیست و اگر منظور دعا و امید باشد اشکالی ندارد همچنین مانند: فلان مرحوم یا آمرزیده شده، در صورتی که خبر باشد جایز نیست، زیرا تو نمی‌‌دانی و به آن شهادت نمی‌‌دهی و اگر منظور امید و دعا باشد اشکالی ندارد.

جواب سؤال: بر خود عهد نموده و قسم یاد کرده که به نزد خانواده‌‌ی دوستش نرود اما بعد از پافشاری یک بار رفته سپس از رفتن خودداری کرده است. در این حالت بر او واجب بوده کفاره‌‌ی قسم دهد به این صورت که به ده مسکین غذا داده یا لباس بپوشاند یا اینکه برده آزاد کند. در صورتی که نیافت سه روز پی در پی روزه بگیرد؛ مگر اینکه قسم خود را با مشیئت همراه نموده باشد و گفته: به الله قسم إن شاء الله، در این حالت قسم گیر نمی‌‌شود و کفاره بر او لازم نیست. بنابراین می‌‌تواند به نزد خانواده‌‌ی این میت برد و کفاره‌‌ی اولی کافی است.

تعداد بازدید: 33

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: لقد كان لي صديق عزيز لكنه انتقل إلى رحمة الله تعالى، وبعد أن تُوُفِّي رحمه الله قطعت عهدًا على نفسي بألا أذهب إلى بيت أهله وأقسمت على ذلك، لكنني بعد إلحاح من أهله وجدت نفسي مضطرا للذهاب إليهم مرة واحدة، وبعدها قررت ألا أذهب أبدا، فهل عليَّ كَفَّارة لما فعلت؟ وهل يجوز لي أن أذهب إليهم؟ أفيدوني جزاكم الله خيرًا.

فأجاب رحمه الله تعالى: تضمن سؤاله كلمة أحب أن أنبه عليها، وهي قوله: انتقل إلى رحمة الله وهذه الكلمة لها وجهان: الوجه الأول أن يكون جازمًا بأن هذا الرجل انتقل إلى رحمة الله والوجه الثاني أن يكون راجيا أن يكون هذا الرجل انتقل إلى رحمة الله، فأما الأول فإنه لا يجوز لنا أن نُجزِم لأحد بأنه في الجنة أو في النار إلا لمن شهد له النبي صلى الله عليه وسلم، كما قرر ذلك أهل السنة في عقائدهم، فقالوا: لا نشهد لأحد بجنة ولا نار إلا لمن شهد له النبي صلى الله عليه وسلم لكننا نرجو للمحسن ونخاف على المسيء، وأما إذا كان الإنسان راجيًا أن هذا الرجل انتقل إلى رحمة الله فإن الرجاء بابه واسع ولا حرج عليه في ذلك، ومثله قولهم: فلان رحمه الله إن كان خبرًا فإنه شهادة ولا يجوز، وإن كان دعاء ورجاء فلا بأس به، ومثله قولهم: فلان المغفور له أو المرحوم، إن كان خبرًا فإنه لا يجوز؛ لأنك لا تعلم ولا تشهد بذلك، وإن كان رجاء ودعاء فإنه لا بأس به.

أما الجواب عن سؤاله، وهو أنه أخذ على نفسه عهدًا وأقسم ألا يذهب إلى أهل صديقه هذا، وبعد إلحاح ذهب إليهم مرة واحدة ثم ترك الذهاب، فإن عليه في هذه الحال أن يكفر عن يمينه بإطعام عشرة مساكين أو كسوتهم أو تحرير رقبة، فإن لم يجد فصيام ثلاثة أيام متتابعة إلا إذا كان قد قرن يمينه بالمشيئة فقال : والله إن شاء الله، فإنه لا يَحْنَتْ في يمينه ولا كفارة عليه، وحينئذ يذهب إلى أهل هذا الميت وتكفيه كفارته الأولى.