شنبه 8 ربیع‌الثانی 1448
۲۸ شهریور ۱۴۰۵
19 سپتامبر 2026

(۶۰۶۱) حکم شکستن قسم و کفاره آن در صورت ضرورت سفر

(۶۰۶۱) سوال: در یکی از مواقع، سوار شدن هواپیما را بر خود حرام کردم همان‌‌طور که آتش بر محمد صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم حرام شده است بعد از آن وضعیت سلامتی پسرش بر او ایجاب نمود که به خارج مسافرت کند، حکم آن در اسلام چیست؟ آیا مسافرت نموده و کفاره‌‌ی قسم دهد یا خیر؟ نظر شیخ چیست؟

جواب:

می‌‌گوییم: مسافرت نموده و کفاره‌‌ی قسم دهد، به دلیل فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ لِمَ تُحَرِّمُ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لَكَ ۖ تَبْتَغِي مَرْضَاتَ أَزْوَاجِكَ ۚ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ * قَدْ فَرَضَ اللَّهُ لَكُمْ تَحِلَّةَ أَيْمَانِكُمْ ۚ}[التحریم: ۱-۲]: (ای پیامبر! چرا چیزی را که الله بر تو حلال کرده است به خاطر خشنودی همسرانت (بر خود) حرام می‌کنی؟! و الله آمرزنده‌‌ی مهربان است * به راستی الله (راه) گشودن سوگندهایتان را برای شما مقرر داشته است) لذا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بیان نموده که تحریم آنچه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ حرام کرده، قسم است و با کفاره این قسم باز می‌‌شود: {قَدْ فَرَضَ اللَّهُ لَكُمْ تَحِلَّةَ أَيْمَانِكُمْ ۚ} الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ آن را قسم نامید. بنابراین کفاره‌‌ی قسم داده و سوار هواپیما شود.

سخن سؤال کننده: وضعیت سلامتی بر من حکم نمود: اوضاع بر چیزی حکم نمی‌‌کنند بلکه حکم و تقدیر از آن الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است. الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ حاکم و حکم از آن او است. والله اعلم.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: أنها في إحدى المرات حَرَّمتُ على نفسها ركوب الطائرات كما حُرمت النار على محمد صلى الله عليه وسلم، وبعد ذلك حكمت عليها الظروف الصحية لابنها بالسفر إلى الخارج، فما حكم ذلك في الإسلام؟ فهل تسافر وتكفّر عن يمينها أم لا؟ ما رأي الشيخ وفقه الله؟

فأجاب رحمه الله تعالى نقول: إنها تسافر وتكفر عن يمينها؛ لقول الله تعالى: ﴿يَأَيُّهَا النَّبِيُّ لِمَ تُحَرِّمُ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لَكَ تَبْتَغِي مَرْضَاتَ أَزْوَاجِكَ وَاللَّهُ غَفُورٌ قَدْ فَرَضَ اللَّهُ لَكُمْ تَحِلَّةَ أَيْمَنِكُمْ﴾ [التحريم: ١-٢] فبين الله -تعالى- أن تحريم ما أحل الله يمين وأنه ينحل بكَفَّارة اليمين ﴿قَدْ فَرَضَ اللَّهُ لَكُمْ تَحِلَّةَ أَيْمَنِكُمْ ﴾ [التحريم: ٢] سماه الله تعالى يمينًا، وعلى هذا فتكفر عن يمينها وتركب الطائرة.

وأما قولك في سؤالك: حكمت عليَّ الظروف الصحية، فإن الظروف لا تحكم بشيء، بل الحكم لله، والتقدير الله، فإن الله هو الحكم وإليه الحكم. والله أعلم.

مطالب مرتبط:

(۶۰۴۵) حکم قسم خوردن در شرایط ترس از مرگ

هرگاه انسان بر قسم یاد نمودن بر چیزی مجبور باشد و کسی که او را وادار نموده بر اجرای تهدیدش قادر باشد، برای او جایز است بر آن چیز قسم یاد کند ولی بهتر از آن این است که در قسمش تأویل کند....

ادامه مطلب …

(۶۱۰۲) حکم پرداخت پول به جای غذا در کفاره‌ی قسم

جایز نیست به جای زکات فطر، کفاره‌‌ی ظهار، کفاره‌‌ی قسم، کفاره‌‌ی تراشیدن موی سر در حج و شبیه این‌‌ها که در آن نص بر غذا دادن وارد شده؛ درهم (پول) پرداخت کنی. پیروی از نص در این امور واجب است....

ادامه مطلب …

(۶۰۲۵) حکم قسم خوردن در نفس انسان

اگر آن را در دل خود بدون به زبان آوردن گفتی، حکم و اثری ندارد ولی اگر آن را با زبانت گفتی و هدفت وادار نمودن خود بر ترک سیگار بوده؛ حکم آن، حکم قسم است....

ادامه مطلب …

(۶۰۲۳) حکم قسم خوردن در تجارت

اگر بگوید: به الله قسم این را با این قیمت خریده‌‌ام یا به الله قسم که همینقدر قیمتش است در حالی که دروغ می‌‌گوید. این کسی است که عهد الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و قسمش را با قیمت اندکی می‌‌فروشد. کسی که کالایش را با قسم دروغ می‌‌فروشد از جمله سه نفری است که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در روز قیامت به آنها نگاه نکرده، آنها را پاک نمی‌‌کند و برای آنها عذابی دردناک است....

ادامه مطلب …

(۶۰۹۶) حکم کفاره قسم در انجام کار به تأخیر افتاده

هرگاه انسان بر چیزی قسم یاد نماید و این فعل را به وقتی مقید کند و آن وقت قبل از اینکه او آن کار را انجام دهد از او فوت شود، بر او کفاره لازم است....

ادامه مطلب …

(۶۰۹۴) کفاره شکستن قسم و ورود مجدد به خانه برادر

بهتر است که وارد خانه‌‌ی برادر خودت شوی و کفاره‌‌ی قسم دهی...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه