یکشنبه 24 شوال 1447
۲۲ فروردین ۱۴۰۵
12 آوریل 2026

(۵۴۷۰) آیا مادربزرگی که شیر نداشت اما به من شیر داد، مادر رضاعی‌ام محسوب می‌شود؟

(۵۴۷۰) سوال: زمانی که من هفت ماهه بوده‌ام، مادرم از دنیا رفته و مادر بزرگم تربیت و شیر دادن به مرا بر عهده گرفته است. با توجه به اینکه آن موقع آخرین فرزند مادربزرگم هفت ساله بوده و مادربزرگم شیر نداشته، اما از بس پستانش را در دهان من گذاشته که شیر در پستان‌هایش جاری شده، و مرا تا بزرگ شوم، شیر داده است. من پس از اینکه بالغ شدم، تصمیم گرفتم با دختر یکی از خاله‌هایم که دختر همین مادربزرگم است که مرا شیر داده، ازدواج کنم. من در این مورد سوال کردم و به من گفته شد که ازدواج جایز است و الان سه سال است که ما ازدواج کرده‌ایم. اما من در مورد صحت این ازدواج شک دارم. به من بگویید حکم این ازدواج چیست؟ اگر ازدواجم صحیح نیست، با چه بکنم؟

جواب:

اگر چنان که گفتی، این همه مدت از مادر بزرگت شیر خورده‌ای که دفعات آن از پنج بار بیشتر است، تو دیگر پسر او به شمار می‌روی؛ زیرا او تو را شیر داده است. الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نیز زنی را که به بچه‌ای شیر دهد، مادر خوانده، فرموده: {وَأُمَّهَاتُكُمُ اللَّاتِي أَرْضَعْنَكُمْ} [نساء: ۲۳]: (و مادرانی که شما را شیر داده‌اند). همچنین از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است که فرموده‌اند: «هر محرمیتی که از تولد حاصل می‌گردد، از شیرخوارگی نیز حاصل می‌شود».[۱]

بر این اساس تو برادر همه‌ی پسران و دختران این زن، یعنی مادربزرگت هستی. در چنین حالتی، خاله‌ات خواهر توست و دخترانش، دختران خواهرت به شمار می‌روند و تو دایی آنها هستی. بنا بر این برای تو جایز نیست که با آنها ازدواج کنی. تو الان باید از این زن دور شوی؛ زیرا نکاحی منعقد نشده است.


[۱]  تخریجش قبلا ذکر شد. لفظ حدیث چنین است: «يَحْرُمُ ‌مِنَ ‌الرَّضَاعَةِ مَا يَحْرُمُ من الولادة».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: تُوفيت والدتي وعمري لا يتجاوز سبعة أشهر، فتولت جدتي أمر تربيتي وإرضاعي، علما أن آخر مولود لها عمره سبع سنوات، ولم يكن آنذاك بها لبن ولكن مع استمرار الرضاع توفر بها لبن، وأرضعتني إلى أن كبرتُ، وبعد بلوغي أردت الزواج بإحدى بنات خالتي التي هي بنت لهذه الجدة التي أرضعتني، وقد سألت عن ذلك فأُجبتُ بالجواز، وفعلا تزوجتها منذ ثلاث سنوات، ولكني أشك في صحة هذا الزواج، فما الحكم فيه؟ وماذا يجب على إن لم يكن صحيحًا؟

فأجاب – رحمه الله تعالى -: إذا رضعت من جدتك كما قلت هذه المدة الطويلة التي تزيد على خمس مرات فإنك بذلك تكون ولدا لها؛ لأنها أرضعتك، وقد سَمَّى الله تعالى المرضعة أُمَّا، قال تعالى: ﴿ وَأُمَّهَاتُكُمُ اللَّاتِي أَرْضَعْنَكُمْ ﴾ [النساء: ٢٣]. وثبت عن النبي صلى الله عليه وسلم أَنه قال: «يَحْرُمُ مِنَ الرَّضَاعَةِ مَا يَحْرُمُ مِنَ الْوِلَادَةِ».

وعلى هذا فتكون أنت أخًا لكل أولاد هذه المرأة من بنين وبنات، وهي جدتك، وإذا كان كذلك فإن خالتك تكون أختاًا لك، وتكون بناتها بنات أختك، وأنت خالهن، فلا يحل لك أن تتزوج بهن، وعليك الآن أن تفارق هذه المرأة، وأن تبتعد عنها؛ لأن النكاح لم ينعقد.

مطالب مرتبط:

(۵۵۰۰) حکم ازدواج مردی با خواهر بزرگ‌تر زنی که هر دو از یک زن شیر خورده‌اند

شکی نیست که مرد مذکور با زن مذکور برادر و خواهر هستند؛ زیرا از یک زن شیر خورده‌اند. بنا بر این برادران شیری هستند...

ادامه مطلب …

(۵۴۸۹) حکم محرمیت با فرزندان زنی که به غیر از فرزند خود شیر داده است

برادران و خواهرانش با تو برادر و خواهر شیری نیستند؛ زیرا از مادرشان شیر نخورده‌ای...

ادامه مطلب …

(۵۴۵۶) حکم ازدواج با دختری که پس از رضاع فرد با مادرش متولد شده

می‌توانی با آن زنی که دو بار به تو شیر داده هم ازدواج کنی؛ چون دو بار شیر خوردن تاثیری در ایجاد محرمیت ندارد؛ شیرخوارگی زمانی باعث محرمیت می‌شود که پنج بار به بالا باشد. اما کمتر از آن، تاثیری ندارد. این قول راجح علما در این مساله است....

ادامه مطلب …

(۵۴۵۴) برای شمارش تعداد دفعات شیرخوارگی، چه چیزی اعتبار دارد؟

قول راجح این است که هر دفعه شیر خوردن باید از دفعه‌ی دیگر فاصله داشته باشد؛ طوری که این فاصله، آشکار و معلوم باشد. اما به مجرد اینکه پستان را رها کند و دوباره آن را به دهان بگیرد، یک بار حساب نمی‌شود؛ چون شیر خوردن در اینجا مثل لقمه برای کسی است که غذا می‌خورد....

ادامه مطلب …

(۵۴۷۱) حکم ازدواج با دختر عمه در صورت رضاع بین برادر و مادر دختر

جایز است که جناب عالی با دختر عمه‌ات که برادر بزرگ‌ترت از مادرش شیر خورده، ازدواج کنی؛ زیرا بین تو و این دختر هیچ ارتباطی وجود ندارد و تو برادر او نیستی...

ادامه مطلب …

(۵۴۸۱) آیا ازدواج من با دختری که در زنجیره شیرخوارگی قرار دارد، صحیح است؟

شروط این است که پنج بار به بالا شیر خورده باشد و شیرخوارگی قبل از دو سالگی بوده باشد، یا قبل از این بوده باشد که بچه از شیر گرفته شود. در این صورت، این شخص برادر تو به حساب می‌آید...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه