(۵۳۴۷) حکم طلاق معلق بر خروج همسر از منزل و بازگشت زودهنگام او

(۵۳۴۷) سوال: به یک مشکلی برخورد کردم که می‌خواهم در مورد آن بفهمم؛ من مردی هستم که ازدواج کردم و الحمدلله فرزندانی دارم و در روزی از روزها بر همسرم قسم خوردم و به او گفتم: بر من طلاق است و باید از خانه‌ام خارج شوی و به خانه‌ی پدرت بروی و آن‌جا بخوابی و این به سبب نزاعی بود که با او داشتم سپس به خانه‌ی پدرش رفت ولی همسایگان او را در همان روز آورند و همان شب در منزل من خوابید، آیا قسمی بر من هست؟ و چکار باید بکنم تا در این قسمم واقع نگردم؟

جواب:

قبل از جواب دادن به این سوال از برادران شنونده بلکه همه‌ی برادران مسلمانم می‌خواهم که از این کلمات پرهیز کنند و در اطلاق کردن لفظ طلاق تساهل به خرج ندهند چون امر بسیار خطرناکی است و اگر خواستند قسم بخورند پس شیطان آن‌ها را گمراه نکند لذا به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ قسم بخورند یا ساکت باشند.

وقسم به طلاق چه بر همسر یا غیر او باشد، علماء در مور آن اختلاف کرده‌اند، و اکثرشان بر این نظر هستند که طلاق محسوب می‌شود و قسم نیست لذا اگر انسان قسم گیر شد، طلاق زنش واقع می‌شود و نظر برخی دیگر از اهل علم نیز این است که قسم به طلاق اگر قصد او از آن قسم باشد، پس قسم است و اگر قصد او از آن طلاق باشد، پس طلاق است زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: «إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ، وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى»[۱]: (همه‌ی اعمال بستگى به نيت آنها دارد، و براى هر فردى آنچه كه نيت كرده حاصل مى گردد).

و این سوال کننده‌ای که به زن خود گفته‌ است: بر من طلاق است که به حانه‌ی پدرت بروی و آنجا بمانی یا بخوابی، اگر هدف او از این صیغه کلام الزام کردن زنش و خروج و تأکید بر آن بوده است پس طلاق واقع نشده است چه خارج شده باشد یا نشده باشد ولی اگر خارج نشده است پس باید کفاره‌‌ی قسم بپردازد و کفاره‌ی قسم، غذا دادن به ۱۰ مسکین یا لباس دادن به آن‌ها یا آزاد کردن یک برده است و اگر آن‌ها را نیافت سه روز پشت سرهم روزه بگیرد.

واگر قصدش از آن طلاق بوده و زنش خارج شده، طلاق نیست و اگر خارج نشده یا خارج شده سپس برگشته پس طلاق است و اگر این آخرین طلاقش بوده (یعنی سومین طلاق او بوده) پس برای حلال نیست تا این که کسی دیگر با او ازدواج کند لذا پس مسئله‌ی بسیار خطرناکی است و بر دیگران واجب است که زبان خودشان را از آن حفظ کنند و در اطلاق طلاق شتاب نکنند.

خلاصه‌ی جواب: اگر این مرد قصدش از گفتن: بر من طلاق است، قسم بوده پس حکم قسم را دارد و اگر به آن وفا نکرد، کفاره‌ی قسم را می‌پردازد و اگر به آن وفادار است و قسم خود را باطل نکرده است پس چیزی بر او نیست و اگر قصدش از آن طلاق بوده پس طلاق است و اگر آن چیزی که طلاق به آن معلق است را انجام داد پس همسرش طلاق است.

[۱] رواه البخاری (۱).

تعداد بازدید: 35

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: لدي مشكلة حصلت معي، وأريد الاستفهام عن تلك المشكلة ؛ وهي أني رجل متزوج، ومعي أ أولاد – والحمد لله-، وفي يوم من الأيام حلفت يمينًا على زوجتي وحلفتُ فقلتُ لها: على الطلاق يجب أن تخرجي من منزلي إلى منزل والدكِ، وتقومي بالمبيت. أي النوم هناك، بسبب نزاع معها، ثم خرجت فعلا إلى منزل والدها، ولكن الجيران أحضروها في نفس اليوم، ولم تنم في منزل والدها ونامت في منزلي في تلك الليلة، فهل علي يمين؟ وما المطلوب مني حتى لا أقع في يميني هذه؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: قبل الإجابة على سؤاله أرجو من الإخوة المستمعين، بل من جميع إخواننا المسلمين، أن يتجنبوا مثل هذه الكلمات، وألا يتساهلوا في إطلاق الطلاق؛ لأن الأمر خطير عظيم، وإذا أرادوا أن يحلفوا فلا يستهوينهم الشيطان، فليحلفوا بالله -عز وجل، أو ليصمتوا.

والحلف بالطلاق، سواء أكان على الزوجة أم على غيرها، اختلف في شأنه أهل العلم، فأكثرهم يرون أنه طلاق وليس بيمين، وأن الإنسان إذا حنث فيه وقع الطلاق على امرأته، ويرى آخرون أن الحلف بالطلاق إن قصد به اليمين فهو يمين، وإن قصد به الطلاق فهو طلاق؛ لقول النبي صلى الله عليه وسلم: «إِنَّما الأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ، وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى».

وهذا السائل الذي قال لزوجته على الطلاق أن تخرجي إلى بيت أبيك، وتنزلي فيه، أو تنامي فيه. إذا كان غرضه بهذه الصيغة إلزام المرأة، والتأكيد عليها بالخروج، فإنه لا يقع عليه الطلاق، سواء خرجت، أم لم تخرج، لكن إذا لم تخرج فعليه كفارة يمين وهي: إطعام عشرة مساكين، أو كسوتهم، أو تحرير رقبة، فإن لم يجد فصيام ثلاثة أيام متتابعة.

وإن قصد به الطلاق فإن خرجت لم تطلق، وإن لم تخرج، أو خرجت ثم عادت، فإنها تطلق، وإذا كانت هذه آخر طلقة له فإنها لا تحل له من بعد حتى تنكح زوجا غيره. فالمسألة إذن خطيرة، فعليه وعلى غيره أن يحفظ لسانه، وألا يتسرع في إطلاق الطلاق.

وخلاصة الجواب أن نقول: إذا كان هذا الرجل قصد بقوله: عليَّ الطلاق. اليمين فإن ذلك يمين له حُكم اليمين؛ إنْ حَنَتْ فيه فعليه الكفارة كفارة اليمين، وإن لم يحنث فلا شيء عليه، وإن قصد به الطلاق كان طلاقا، فإذا حنث فيه وقع الطلاق منه على امرأته.