سه‌شنبه 5 شوال 1447
۴ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

(۴۷۴۵) حکم ناتوانی از یافتن طلبکار و مسئولیت دینی مقروض

(۴۷۴۵) سوال: حکم فرد مقروضی که میخواهد طلب مردم را پس دهد، اما پس از جستجو موفق به یافتن طلبکاران خود نمیشود چیست. مثلا یکی از آنها مسافرت کرده، دیگری مغازهاش را عوض کرده و … . حال باید با این پولی که حق این طلبکاران است چه کند؟ خداوند به شما اجر عنایت بفرماید.

جواب:

بر این فرد واجب است که تمام تلاش خود را برای یافتن این طلبکاران انجام دهد. هر چقدر دور باشند و هر چقدر یافتن آنها و رسیدن به آنها دشوار باشد، چون این پول حق فرد مشخصی است باید آنها را بیابد و این پول را به آنها برساند و یا اگر فوت کردهاند پول را به وراث آنها برساند. اگر از یافتن آنها ناامید شد باید به نیت آنها آن پول را در راه خدا صدقه دهد یا اینکه پول را در مسجد بگذارد یا خرج عمارت مسجد کند و برای مسجد وسایل سرمایشی بخرد و … و خداوند خود عالم است که صاحب مال کیست و ثواب این کار را به او میرساند و دیگر دینی بر گردن فرد مقروض باقی نمیماند.

و خلاصه جواب این است که اگر میتواند (حتی با مشقت فراوان) پول را به صاحبانش برساند و اگر نمیتواند و امید هم ندارد که در آینده آنها را بیابد، بهتر است آن را صدقه بدهد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما حُكْمُ الذي عليه دين لأحد من الناس، ويريد أن يوفي الدين لأصحابه، ولكن بعد البحث عنهم، لم يجد أحدا منهم، فمنهم من سافر، ومنهم من انتقل من مكانه القديم – أي دُكَّانه – إلى جهة غير معروفة، فماذا ينبغي عليه أن يفعل في هذه الفلوس التي عنده، وهي حق هؤلاء الناس، أفيدوني بارك الله فيكم؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: الواجب على هذا الذي في ذمته ديون للناس أن يبحث عنهم، حتى لو انتقلوا إلى مكان آخر، فالواجب أن يبحث عنهم ) ، عنهم في المكان الذي انتقلوا إليه، وليبحث عن ورثته – إن كانوا قد ماتوا- لأن هذا حق آدمي معين، فيجب عليه إيصاله إليه مهما كانت الكلفة والمشقة، فإن أيسَ من العلم بهم، ولم يرجُ العثور عليهم، فإنه في هذه الحال يتصدق به عنهم، أو يجعله في مسجد من المساجد، في عمارة المسجد أو شراء برادة له، أو ما أشبه ذلك، وينوي به أنه عن مَن يستحق هذا المال والرب -عز وجل- يعلم ذلك، فيوصله إلى صاحبه، وتبرأ منه ذمة المطلوب.

فخلاصة الجواب أنه إذا كان يمكنه ولو مع مشقة أن يوصله إلى أهله، وجب عليه، وإن لم يمكن وتعذر، ولا يرجو أن يجده في المستقبل، فإنه يتصدق به عنه.

مطالب مرتبط:

(۴۷۴۱) حکم استفاده از پول دیگران در کسب‌وکار بدون اطلاع آن‌ها

بله اشکال دارد. اگر به انسان مالی به عنوان امانت دادند (یعنی ودیعه)، هرگز بر او حلال نیست در آن دخل و تصرفی انجام دهد....

ادامه مطلب …

(۴۷۲۹) حکم برداشت از مال بدهکاری که قرض را انکار کرده است

مجاز نیست با این بهانه چیزی از مال او اختلاس کنی....

ادامه مطلب …

(۴۷۳۵) حکم دریافت اضافه دستمزد به اشتباه از کارفرما

بر تو واجب است که این مبلغ را به او پس دهی...

ادامه مطلب …

(۴۷۴۰) حکم بدهی‌های باقی‌مانده میت و مسئولیت ورثه ناتوان

اگر هیچ ماترکی ندارد، گناهی متوجه وراث نیست....

ادامه مطلب …

(۴۷۳۶) چگونه باید طلب فرد فوت شده را پرداخت کرد؟

امر واجب بر تو این است که آن را به وراث او شامل پسران، دختران، پدر، مادر، همسر یا همسران بدهی، زیرا وقتی فوت کرده اموالش به این افراد رسیده است....

ادامه مطلب …

(۴۷۳۲) چگونگی ثبت فروش نسیه در معاملات

سه راه وجود دارد:...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه