سه‌شنبه 5 شوال 1447
۴ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

(۴۷۴۲) حکم شرعی بدهی به کسی که درگذشته است چیست؟

(۴۷۴۲) سوال: اگر کسی چیزی از کس دیگری قرض کند به این نیت که بعدا به او پس دهد، اما قبل از بازپس دهی، فرد قرض دهنده فوت کند، آیا باید قرض گیرنده به اندازه این پول، به فقرا صدقه دهد یا چه؟ خداوند به شما اجر عنایت بفرماید.

جواب:

در این حالت باید ورثه او را پیدا کند و آنچه  که به عاریت یا رهن یا ودیعه یا … از میت گرفته را به ورثه آنها بازپس دهد. زیرا ورثه مستحق دریافت مال میت پس از فوت وی هستند. اما اگر ورثه را نمیشناسد یا اینکه فرد متوفی ورثهای ندارد، پس باید آن را به بیت المال تسلیم کند، زیرا بیت المال ورثه کسی است که هیچ ورثهای ندارد. اما اگر میت ورثه دارد اما مقروض آنها را نمیشناسد، پس باید به نیت آنها صدقه بدهد. زیرا هر مالی که صاحبش را نشناسی باید به نیت وی صدقه پرداخت کنی. حال اگر بعدا او را شناختی به او بگو: من به نیت تو این مال را صدقه دادم. اگر رضایت داد که ثواب برای اوست و اگر نداد که پول او را پس بده و ثواب از آن تو است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ماذا يفعل مَن أخذ من إنسان شيئًا، على أن يَرُدَّه إليه، ولكن قبل أن يَرُدَّه إليه توفي ذلك الدائن فهل يتصدق بهذا المال، أم ماذا يفعل مأجورين؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: إذا استدان الإنسان من شخص شيئًا، أو أخذه منه على سبيل العاريَّة، أو على سبيل الوديعة، أو على سبيل الرهن أو غير ذلك، ثم مات صاحب الحق، فإن الواجب على الآخذ أن يُسَلَّم ذلك إلى الورثة، لأن الورثة هم المستحقون لمال مورّثهم من بعده، فإن كان لا يعلم الورثة، أو كان هذا المستحق ليس له ،وارث، فإنه يُسلّمه إلى بيت المال، لأن بيت المال وارثُ مَن لا وارث له، لكن فيما إذا كان له ورثة، إلا أنه يجهلهم، فينبغي أن يتصدق به عنهم، لأن كل مال مجهول صاحبه، أي كل مال جهلت صاحبه، فإنك تتصدق به عنه، ثم إن علمته بعد فخيره وقل له: إنني تصدقت به عنك فإن شئت أمضيت، وإن شئت منعت فإن أمضى، فالأمر واضح، يكون الأجر للمتصدق عنه، وإن لم يُمْض فإن المتصدق يضمنه له، ويكون الأجر للمتصدق.

مطالب مرتبط:

(۴۷۵۰) در صورت داشتن بدهی و نذر، کدام را باید اول پرداخت کرد؟

اگر بدهی قبل از نذر بوده، اول بدهی را تسویه کن و اگر نذر قبل از بدهی بوده ابتدا آن را ادا کن....

ادامه مطلب …

(۴۷۴۰) حکم بدهی‌های باقی‌مانده میت و مسئولیت ورثه ناتوان

اگر هیچ ماترکی ندارد، گناهی متوجه وراث نیست....

ادامه مطلب …

(۴۷۴۵) حکم ناتوانی از یافتن طلبکار و مسئولیت دینی مقروض

بر این فرد واجب است که تمام تلاش خود را برای یافتن این طلبکاران انجام دهد. هر چقدر دور باشند و هر چقدر یافتن آنها و رسیدن به آنها دشوار باشد، چون این پول حق فرد مشخصی است باید آنها را بیابد و این پول را به آنها برساند و یا اگر فوت کردهاند پول را به وراث آنها برساند.....

ادامه مطلب …

(۴۷۲۲) آیا برداشت موقت از صندوق خیریه توسط امین آن جایز است؟

حلال نیست برای امین صندوق که هرگاه نیاز داشت از این پول برداشت کند و سپس آن را برگرداند....

ادامه مطلب …

(۴۷۲۶) حکم شرعی نگهداری مال بی‌صاحب تا زمان یافتن صاحب آن

اگر از یافتن او ناامید شدهای و ورثههای او را نیز نمیشناسی، با این پول به نیت او در راه خدا صدقه بده....

ادامه مطلب …

(۴۷۲۷) وظیفه شرعی کارمند نسبت به خطاهای مالی گذشته

گر آنچه انجام دادهای بر اثر خطا و اشتباه روی داده و غیر عمدی بوده، پس تو بر حق هستی و هیچ ضمانتی بر  تو نیست و نیازی نیست از ورثه حلالیت بطلبی....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه