شنبه 8 ربیع‌الثانی 1448
۲۸ شهریور ۱۴۰۵
19 سپتامبر 2026

(۴۴۵۹) حکم قربانی کردن برای مردگان در دهه ذی‌الحجه و اصطلاح «حج مرده‌ها»

(۴۴۵۹) سوال: نزد ما عادت است هنگامی که وارد دهه‌ی اول ماه ذو الحجه شدیم هر خانه‌ای قربانی می‌کنند و می‌گویند: «اللهم اجعله لأوراح موتانا»: (بار اللهی آن را برای ارواح مردگانمان قرار بده): و هر ساله این انجام می‌گیرد و نزد ما آن را حج مرده‌ها می‌نامند، آیا این صحیح است؟

جواب:

این صحیح نیست و بدعت می‌باشد و با ذبح کردن به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ تقرب نمی‌جویند مگر این که در سنت وارد شده باشد و آن سه امور می‌باشد: أضاحی، هدی برای کعبه و سوم عقیقه می‌باشد، این ذبائح مشروع است اما غیر از آن‌ها مشروع نیست.

و گمانشان که این حج اموات می‌باشد صحیح نیست لذا مردگان اعمالشان قطع می‌شود زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: «إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ إِلَّا مِنْ ثَلَاثَةٍ ؛ إِلَّا مِنْ صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ، أَوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ، أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ»[۱] : (با مرگ انسان ، رشته عملش قطع مى شود ، مگر از سه چيز : صدقه جارى، دانشى كه مردم از آن بهره مند شوند ، و فرزند نيكوكارى كه برايش دعا كند): و این از صدقه جاریه نیست زیرا معنی صدیه‌ی جاریه این است که شخصی چیزی را وقف کند که بعد از مرگ نیز مردم از آن نفع ببرند و علمی که بعد از خود از آن نفع برند اگر که به کسی علم نافعی آموخته که بعد از مرگش به آن عمل می‌کنند یا این که می‌آموزند که به آن نفع می‌رساند و فرزند ( دختر یا پسر) صالحی که برای او دعا کنند، هنگامی که برای او دعا کنند به نفع می‌رسد.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: يوجد عندنا عادة إذا دخل شهر ذي الْحَجِّةِ في العشر الأولى يَذْبَحُ كل بيت ذبيحة، ويقول: اللهم اجعله لأرواح موتانا، وهذا شيء كل عام، ويسمونه عندنا حَجَّ الأموات، هل هذا صحيح؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: هذا ليس بصحيح، بل هو بدعة، ولا يتقرب بالذبح الله إلا فما وردت به السُّنّة، وهي ثلاثة أمور: الأضاحي، والهدايا للبيت مكة، والثالث العقيقة، هذه هي الذبائح المشروعة، وأما ما عداها فليس بمشروع.

ثم إن زعمهم أن هذا حَجُ الأموات ليس بصحيح، فالأموات انقطعت أعمالهم، لقول النبي صلى الله عليه وعلى آله وسلم: «إذا مَاتَ ابْنُ آدمَ انقطع عمله إلا من ثلاث: صَدَقَةٌ جارية، أو عِلْمٌ يُنتَفَعُ به، أو ولد صالح يدعو له»، وهذا ليس من الصدقة الجارية، لأن معنى الصدقة الجارية أن الإنسان يوقف شيئًا ينتفع الناس به بعد موته، والعلم الذي ينتفع به من بَعْدِهِ إذا عَلَّمَ أحدًا علما نافعا فعملوا به بعد موته، أو علموه انتفع به، والولد الصالح الذي يدعو له، الذكر أو الأنثى من أولاده، إذا دعا له انتفع به.

مطالب مرتبط:

(۴۴۶۰) کیفیت صحیح ذبح قربانی چگونه است؟

آن را بر جانب چپ می‌خواباند و پای خود را بر روی گردنش قرار می‌دهد و با دست چپش سر آن را نگه می‌دارد تا این که حلقوم آن آشکار گردد سپس چاقو را بر حلقوم و دو رگ گردن با قوت می‌کشد تا این که خون جاری گردد...

ادامه مطلب …

(۴۴۴۴) آیا أضحیه‌ به سرپرست خانواده اختصار می‌یابد؟

أضحیه، یک گوسفند از جانب مرد و خانواده‌اش کفایت می‌کند زیرا رسول الله گوسفندی را از جانب خود و خانواده‌اش ذبح نمود...

ادامه مطلب …

(۴۴۴۸) چه عیب‌هایی سبب می‌شود که قربانی صحیح نباشد؟

عیوبی اگر در قربانی باشد به جا نمی‌آید را رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در حدیث برء بن عازب بیان فرمودند: ...

ادامه مطلب …

(۴۴۵۴) حکم قربانی که از جانب شخص فوت شده ذبح می‌شود، چیست؟

هنگامی که انسان از جانب خود و خانواده‌اش قربانی کند و نیت داشته باشد که اجر آن برای خود و خانواده‌اش از زنده‌ها و مرده‌ها باشد اشکالی ندارد، اما قربانی خاص از جانب مرده دو حالت دارد:...

ادامه مطلب …

(۴۴۵۰) آیا ذبح حیوان اخته به عنوان قربانی جایز است؟

بله ذبح حیوان اخته به عنوان قربانی جایز است و حتی بعضی از اهل علم گفته‌اند که بهتر از حیوان فحل (نر) می‌باشد....

ادامه مطلب …

(۴۴۵۲) حکم قربانی از جانب اموات بدون وصیت

نظر ما این است که قربانی فقط در حق زنده‌ها مشروع است زیرا این چیزی است که فقط از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده است مگر مرده‌ای وصیت کرده باشد که از جانب او انجام می‌شود...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه