(۴۴۶۶) سوال: آیا کوتاه نکردن مو و ناخن در دهه‌ی ذوالحجه تا زمانی که مسلمان ذبحش را انجام دهد سنتی است که از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده باشد؟ و آیا این شامل خانواده قربانی کننده نیز می‌شود؟

جواب:

از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است که فرموده‌اند: «إِذَا دَخَلَتِ الْعَشْرُ، وَأَرَادَ أَحَدُكُمْ أَنْ يُضَحِّيَ فَلَا يَأخذن مِنْ شَعَرِهِ وَ لا من ظُفُره شَيْئًا» [۱]: (هنگامی که دهه‌ی (اول ماه ذو الحجه) و کسی از شما خواست قربانی انجام دهد، چیزی از مو ناخن‌هایش نگیرد): و در روایتی آمده: «و لا من بَشَرِهِ» : (و از پوستش نیز چیزی نگیرد): و این نهی می‌باشد که اصل در نهی تحریم است تا این که دلیلی بر غیر حرام بودن آن باشد.

و برای همین کسی که می‌خواهد قربانی کند هنگامی که ماه ذوالجحه وارد شد برایش جایز نیست که چیزی از مو، ناخن و پوستش بگیرد تا این که قربانی کند و مخاطب اینجا قربانی کننده است نه کسی که از جانب او قربانی می‌شود لذا آن برای خانواده حرام نمی‌باشد زیرا خانواده از جانبشان قربانی می‌شود و قربانی کننده نیستند و اگر کسی بگوید: حکمت نگرفتن مو، ناخن و پوست در این ده روز چیست؟ از دو وجه به آن جواب می‌دهیم:

وجه اول: حکمت آن نهی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌باشد و بدون شک امر و نهی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم دارای حکمتی است و این برای هر مؤمنی کافی است چون الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {إِنَّمَا كَانَ قَوۡلَ ٱلۡمُؤۡمِنِینَ إِذَا دُعُوۤا۟ إِلَى ٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ لِیَحۡكُمَ بَیۡنَهُمۡ أَن یَقُولُوا۟ سَمِعۡنَا وَأَطَعۡنَاۚ}[سوره النور: ۵۱] : (سخن مؤمنان هنگامی‌که به‌سوی الله و پیامبرش خوانده شوند تا میان آن‌ها داوری کند، فقط این است که می‌گویند: «شنیدیم و اطاعت کردیم»): و در حدیث صحیح از عائشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا آمده است که زنی از ایشان سوال کرد: چگونه است که حائض روزه را قضا می‌کند ولی نماز را نه، پس عائشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا فرمودند: «كان يُصيبنا ذلك- يعني في عهد النبي- فنُؤمرُ بقضاءِ الصومِ، و لا نُؤمرُ بقضاءِ الصلاةِ» [۲]: (ما در عهد رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم دچار آن می‌شدیم لذا به قضای روزه امر شدیم و به قضای نماز امر نشدیم): و این وجه درست‌تر است و این وحه قاطعی است که کسی نمی‌تواند بر آن اعتراض وارد کند و این در تمام احکام شرعی گفته می‌شود: حکمت آن امر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و رسولش بر آن است.

وجه دوم: نهی از گرفتن مو، ناخن و پوست در این ایام شاید (الله اعلم) به این خاطر باشد که اهل دیار و شهر‌ها به نوعی با محرمین به حج و عمره مشارکت داشته باشند زیرا کسی که احرام به حج یا عمره بسته است مشروع برای او اجتناب از گرفتن مو، ناخن است والله أعلم.

[۱] رواه مسلم (۱۹۷۷).

[۲] رواه مسلم (۳۳۵).