(۴۳۶۹) سوال: آیا طواف وداع در عمره واجب است؟

جواب:

هنگامی که انسان عمره کرد و زمانی که عمره را به پایان رساند از مکه خارج شد با توجه به طواف اولش طواف وداع ندارد اما اگر در مکه باقی ماند، آخرین کاری که می‌کند طواف باشد ولی آیا طواف در عمره واجب است یا مستحب؟ ما آن را واجب می‌دانیم و این که برای شخص واجب است که بعد از عمره از مکه خارج نشود مگر این که طواف وداع را بعد از تمام کارهایش انجام دهد زیرا همانطور که در حدیث عمرو بن حزم، حدیث مشهور، عمره را حج اصغر نامیده است و همچنین رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به یعْلَی بن اُمیَّه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ فرمود: «اصْنَعْ في عُمْرتِكَ ما أنت صانعٌ في حجِّك»[۱] : (آنچه را در حجت انجام دادی در عمره‌ات نیز انجام بده): بنابراین اصل این است احکام در حج و عمره یکی است مگر این که دلیلی برای اختصاص آن باشد مانند این که وقوف، شب ماندن و رمی خاص حج است و همچنین انجام طواف وداع در عمره به احتیاط و برائت ذمه نزدیک‌تر است و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در این‌باره می‌‌فرماید: «مَنِ اتَّقَى الْمُشَبَّهَاتِ اسْتَبْرَأَ لِدِينِهِ وَعِرْضِهِ»[۲] : (هر کسی از شبهات دوری جست، دین و ناموس خود را محفوظ داشته است): و کسانی که آن را واجب نمی‌دانند، مشروع بودن آن را انکار نمی‌کنند و انسان با آن اجر می‌برد و دارای ثواب می‌گردد.

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] رواه البخاری (۵۲) و مسلم (۱۵۹۹).