(۴۳۳۱) سوال: در روز چهارم ذی الحجه همسرم برای اقامت همراه من از مصر به جده آمد و عمره‌ی حج را به جا آورد سپس به نیت تمتع از احرام بیرون آمد سپس حج را به جا آوریم غیر از این که سعی را تکرار نکردیم و بنا به قول برخی از علما به همان سعی اولی در عمره اکتفا کردیم هنگامی که فهمیدیم در این مسئله بین علما اختلاف است یکی از برادران ما ا به کلام شیخ الإسلام ابن تیمیه رَحِمَهُ‌الله راهنمایی کرد که سعی عمره برای سعی حج کفایت می‌کند برای کسی که سعی را تکرار نکرده است و بر همین اساس سعی نکردیم و به جده بازگشتیم لذا ما را به نظر درست در این‌باره راهنمایی کنید؟ جزاکم الله خیرا.
جواب:
در واقع بسیاری از مسائل فقهی در دین از خلاف خالی نیست و هنگامی که شخص عامی نمی‌تواند کتاب‌های علما را مطالعه کند و بیاید به راحت‌ترین آن عمل کند، این حرام است و برای همین علما گفته‌اند: کسی که رخصت‌ها را دنبال کند فاسق گشته است.
و معلوم است که اختیار شیخ الإسلام رَحِمَهُ‌الله همان چیزی است که سوال کننده ذکر کردند یعنی کسی که حج تمتع می‌کند سعی اولی که در عمره به جا آورده است او را کفایت می‌کند و ادله‌هایی دارد که در آن شبهه است[۱] ولی صحیح آن است کسی که حج تمتع به جا می‌آورد دو سعی بر او لازم است: سعی حج و سعی عمره همانطور که حدیث عائشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا و ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ بر آن دلالت می‌دهد و در بخاری است و جمهور اهل علم بر آن می‌باشند و همچنین نظر بر همین اقتضا می‌کند زیرا هر عبادتی در عمره و حج تمتع جدای از دیگری می‌باشد و برای همین نیز اگر عمره فاسد شد حج فاسد نمی‌شود و اگر حج فاسد شد عمره فاسد نمی‌شود و اگر از چیزهای ممنوع در عمره انجام داد لازمه‌اش حکم آن در حج نیست بلکه حج منفرد به ارکان و واجبات و محظوراتش می‌باشد و عمره نیز منفرد به ارکان و واجبات و محظوراتش می‌باشد لذا اثر و نظر مقتضای این را دارد که سعی عمره و حج در حق کسی که حج تمتع را به جا می‌آورد جداگانه است و با این وجود اگر از قول شیخ الإسلام رَحِمَهُ‌الله بنا بر کسی که به علمش و امانتش اعتماد داری فتوا طلب کردی، تبعیت نمودی چیزی بر گردن تو نیست ولی دوباره این کار را انجام مده و دو سعی را به جا آور: سعی‌ای برای حج و سعی‌ای برای عمره اگر که حج تمتع را به جا می‌آوری.
[۱] مجموع الفتاوی (۲۰/۳۷۲).