جمعه 26 جمادی‌الاول 1448
۱۵ آبان ۱۴۰۵
6 نوامبر 2026

(۴۳۰۰) حکم رمی جمرات قبل از فجر در ایام حج به‌علت ازدحام

(۴۳۰۰) سوال: در سال گذشته همراه همسر و مادر همسرم حج افراد را به جا آوردم و بعد از وقوف در عرفات و در هنگام غروب خورشید به مزدلفه رفتیم و در آنجا به خاطر این که زنان همراهم بود و بسیار شلوغ بود و من نیز نمی‌توانم با شلوغی مواجهه شوم تا نصف شب ماندیم سپس برای رمی جمره‌ی عقبه قبل از فجر روز دهم از آنجا رفتیم و همچنین رمی جمرات ایام تشریق را هر روز در نصف شب به جا آوردیم و بقیه‌ی نسک حج تقریبا در وقت خودش به جا آوردیم، آیا چیزی بر گردن ما در آن بر ما هست؟ و حج ما صحیح است؟

جواب:

ایشان واضح نساختند که ایام تشریق رمی را نصف شب، شب گذشته یا شب بعد به جا آوردند و اگر در نصف شب بعد به جا آورنده‌اند این صحیح نیست و آن‌چه که فقها ذکر می‌کنند بر آن می‌باشد یعنی فدیه را در مکه ذبح کرده و به فقرا صدقه دهند اما اگر در نصف شب گذشته بوده مثل این که رمی جمرات شب دوازدهم برای روز یازدهم به جا آورده‌اند مشکلی ندارد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: في عام مضى أديت فَرِيضَةَ الْحَجِّ، ومعي زوجتي ووالدة زوجتي، وكان حَجَّنا إفرادًا، وبعد الوقفة بعرفات، وعند غروب الشمس توجهنا إلى مزدلفة، وبتنا بها إلى منتصف الليل، ونظرًا لوجود نساء معي، وكذلك شدة الزحام، وأنا لا أستطيع مواجهة شدة الزحام، قمنا برمي جَرَةِ الْعَقَبَةِ قبل فجر يوم العاشر، وكذلك رمينا جمرات أيام التشريق بعد منتصف الليل من كل يوم، وباقي نُسُكِ الْحَجّ أديناها في أوقاتها تقريبًا، فهل علينا شيء في ذلك؟ وهل حجنا صحیح؟

فأجاب رحمه الله تعالى: لم يُبيّن في أيام التشريق أنه رمى بعد منتصف الليل لليوم السابق أو لليوم المقبل، فإن كان لليوم المقبل فالأمر غير صحيح، وعليه على ما ذكره الفقهاء -رحمهم الله – أن يذبح فدية في مكة، يتصدق بها على الفقراء، وأما إذا كان لليوم الماضي مثل أن يرمي الْجَمَرَاتِ ليلة اثني عشرة ليوم أحد عشر، فلا بأس.

مطالب مرتبط:

(۴۳۸۶) حکم کسی که ارکانی از رکن‌های حج را انجام ندهد چیست؟

هنگامی که یکی از ارکان را به جا نیاورد، از روی حصر باشد یا از روی غیر حصر باشد و معنی حصر: مانعی برای انسان پیش آید  که نتواند حجش را تمام کند....

ادامه مطلب …

(۴۳۷۱) حکم خرید بعد از طواف وداع در حج

ما می‌گوییم: او اینها را قبل از طواف وداع بخرد تا این که آخرین کارش طواف کعبه باشد....

ادامه مطلب …

(۴۳۶۹) آیا طواف وداع در عمره واجب است؟

ما آن را واجب می‌دانیم و این که برای شخص واجب است که بعد از عمره از مکه خارج نشود مگر این که طواف وداع را بعد از تمام کارهایش انجام دهد....

ادامه مطلب …

(۴۳۶۶) آیا طواف وداع در حال حیض صحیح است؟

اگر قبل از طواف وداع دچار حیض شده بود طواف وداع از او ساقط می‌شد اما هنگامی که طواف را شروع کرده است او پاک بوده و در اثنای طواف دچار حیض شده است که به دلیل وجود حیض ادامه‌ی طواف از او ساقط شده است لذا وجوب فدیه بر او آشکار نمی‌باشد....

ادامه مطلب …

(۴۳۵۹) حکم ترک طواف وداع با گمان عدم وجوب آن

بر امثال ایشان هر کدام ذبح فدیه‌ای در مکه و توزیع بین فقرا لازم می‌شود چون که واجبی را ترک کردند.....

ادامه مطلب …

(۴۳۰۴) رمی ناقص به‌ علت ازدحام و انحراف سنگ‌ریزه‌ها

زدن به جمره واجب نیست زیرا آن ستون‌های موجود در آن حوض‌ها جمار مجرد علامت‌هایی برای مکان رمی هستند و واجب این است که سنگ‌ریزه به آن حوض برسد ...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه