(۴۳۱۵) سوال: حکم وکیل گرفتن برای رمی جمرات در حج چیست لذا بعضی از کسانی که سن بالایی دارند از مرد و زن ما جوانان را وکیل می‌گیرند که از جانب آنها رمی کنیم، آیا این برای ما جایز است؟

جواب:

می‌گوییم: رمی جمرات نسکی از مناسک حج است و برای خود حج کننده واجب است که آن را به جا آورد زیرا الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: {وَأَتِمُّوا۟ ٱلۡحَجَّ وَٱلۡعُمۡرَةَ لِلَّهِ} [سوره البقرة: ۱۹۶] : (و حج و عمره را برای الله به اتمام برسانید): همانطور که انسان برای شب ماندن در مزدلفه یا طواف یا سعی یا وقوف در عرفه کسی را وکیل نمی‌گیرد همچنین وکیل گرفتن در رمی از جانب خودش نیز جایز نیست ولی اگر حاجی‌ای به خاطر ضعیف بودن بدنش نمی‌تواند یا به خاطر بالا بودن سنش توانایی آن را ندارد یا این که کور است و برای او سخت است که رمی را به جا آورد یا زن حامله‌ای است که برای خودش و جنین‌ش می‌ترسد در این حالت‌ها به خاطر ضروری بودن آن جایز است کسی را برای رمی کردن وکیل بگیرد و اگر از صحابه آنچه  دلالت بر وکیل گرفتن دهد (به خاطر این که ایشان از جانب کودکانشان رمی می‌کردند)، روایت نشده بود می‌گفتیم: نر کسی که از رمی کردن عاجز است مانند دیگر واجبات این نیز از او ساقط است ولی با توجه به آنچه از صحابه وارد شده است که به خاطر عجز کودکان از رمی ا جانب ایشان رمی می‌کردند؛ می‌گوییم: و همچنین کسی که پیر شده است از رمی کردن عاجز است بنابراین جایز است که وکیل بگیرد؟

و در اینجا مسئله‌ای وجود دارد: بعضی از مردم به خاطر شلوغی نمی‌توانند رمی را به جا آوردند و اگر آنجا خلوت‌تر شود توانایی آن را دارند که رمی به جا آورند لذا برای همین می‌گوییم: در این حالت جایز نیست که کسی از جانب او رمی کند بلکه باید منتظر بماند تا این که شلوغی کمتر شود و رمی را به جا آورد و این را می‌تواند در آخر روز یا در شب انجام دهد زیرا قول راجح از اقوال اهل علم این است که رمی روز در شب مشکلی ندارد بنابراین انسان می‌تواند در روز یازدهم بعد از غروب خورشید یا بعد از نماز عشا رمی کند و در این وقت شلوعی کم شده و می‌تواند خودش رمی را به جا آورد.