شنبه 27 جمادی‌الاول 1448
۱۶ آبان ۱۴۰۵
7 نوامبر 2026

(۴۳۲۰) حكم تقصیر برای فرد بی‌مو پس از حج یا عمره

(۴۳۲۰) سوال: سرم دچار بیماری ای شده است که تمام سرم مانند کف دستم شده است و حج را به جا آورده‌ام و ان‌شاءالله به جا نیز می آورم ولی نمی توانم موهایم را کوتاه کنم (چون مو ندارد) پس از سبیلم و اطراف ریش مرا کوتاه می‌کنم آیا این صحیح است  اثابکم الله؟

جواب:

خیر این صحیح نیست لذا هنگامی که سرت مو ندارند این عبادت از شما ساقط می شود چون‌که محل آن وجود ندارد و این مانند کسی است که دست او از آرنج به بالا قطع شده باشد و در این صورت غسل آن قسمت بر آن واجب نیست مگر این که از مفصل آرنج قطع شده اشد که فقط سر بازو را می‌شوید ولی اگر از نصف بازویش قطع شده است تماما غسل از آن ساقط می‌شود لذا زمانی که عبادت به محلی معلق باشد که آن محل از بین برود عباذت آن نیز ساقط می‌شود بنابراین بر همین اساس واجب نیست که موی سرت را بتراشی چون عدم موی سر وجود ندارد.

و اما کوتاه کردن سبیل در این موضع و غیر آن سنت است زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به آن امر کرده است ولی نه به خاطر این سببی که سوال کننده حکم را به آن معلق کرد و اما گرفتن از ریش و کوتاه کردن آن خلاف سنت است و خلاف آن چیزی است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به آن امر کرده است، ایشان می‌فرماید: «أَحْفُوا الشَّوَارِبَ، وَأَعْفُوا اللِّحَى»[۱] : (سبيل ها را كوتاه كنيد، و ريش را انبوه سازيد): بنابراین ریش را نباید در موقع حج و غیره کوتاه کرد.


[۱] رواه البخاری (۵۸۹۲) و مسلم (۲۵۹).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إنني شخص أُصِبْتُ بآفة في رأسي، أنت علي جميع شعري، حتى كأنه أصبح كراحة اليد، وقد حججت، وسوف أحج إن شاء الله ولكن لأنه يتعذر أخذ شيء من رأسي فإني أعمد إلى شاربي وأطراف لحيتي وآخذ منها، هل هذا صحيح أثابكم الله؟

فأجاب رحمه الله تعالى: ليس هذا بصحيح، فإذا لم يكن لك شعر رأس سقطت عنك هذه العبادة، لزوال محلها، نظيره الرجل إذا كان مقطوع اليد من المرفق فما فوق، فإنه لا يجب عليه غسل يده حينئذ، إلا أنه يغسل إذا قُطِعَ من مِفْصَلِ الْمِرْفَقِ رأس الْعَضُدِ فقط، لكن لو قطع من نصف العَضُدِ مثلا سقط عنه الغسل نهائيًا، فالعبادة إذا فات محلها الذي علقت به سقطت، فعلى هذا لا يجب عليك حلق الرأس، لعدم وجود شعر الرأس.

وأما أخذ الشارب فهو سُنَّةٌ في هذا الموضع وغيره، لأن النبي صلى الله عليه وسلم أمر به، لكن لا لهذا السبب الذي علق الحكم به هذا السائل، وأما الأخذ من اللحية فإنه خلاف السُّنَّة، وخلاف ما أمر به النبي – عليه الصلاة والسلام- في قوله: «أَعْفُو اللَّحَى وحُقُوا الشَّوَارِبِ»، فلا يأخذ منها شيئًا لا في الْحَجِّ ولا في غيره.

مطالب مرتبط:

(۴۳۴۹) آیا تأخیر در رمی روز اول ایام تشریق تا از بین رفتن شلوغی جایز است؟

آنچه از سنت می‌دانیم این است که رمی جمره‌ی عقبه روز عید از آخر شب عید تا طلوع فجر شب یازدهم می‌باشد ولی برای کسانی کم می‌توانند افضل این است که رمی نکنند تا طلوع خورشید و رمی جمرات ایام تشریق از زوال خورشید است...

ادامه مطلب …

(۴۳۲۸) حکم ترک طواف افاضه در حج به‌ علت ازدحام و خروج از مکه بدون انجام آن

شما همچنان در حج می‌باشی و بر شما واجب است که الان به مکه بروی و رکنی که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در این قول برایت فرض کرده را به جا آوری.....

ادامه مطلب …

(۴۳۴۴) حکم رمی جمرات قبل از تحقق وقت زوال به سبب اشتباه در تشخیص زمان

کسی که واجبی را از واجبات حج ترک کند باید فدیه‌ای را در مکه ذبح کند و بین فقرا توزیع کند اگر که بر آن قادر می‌باشد لذا اگر بر آن توانا هستی انجام بده که به احتیاط و برائت ذمه نزدیک‌تر می‌باشد اما اگر بر آن توانا نمی‌باشی چیزی بر تو لازم نیست ولی باید توبه نموده و از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ طلب مغفرت نمایی ...

ادامه مطلب …

(۴۳۰۹) آیا برای زن جایز است که برای رمی جمرات کسی را وکیل بگیرد؟

برای زن و غیر زن جایز نیست که در رمی کسی را وکیل بگیرد زیرا رمی از افعال حج است....

ادامه مطلب …

(۴۳۴۵) کم تأخیر رمی روز دوم عید به روز سوم به‌ سبب ازدحام

حکمش این است که کاری که کرده است مشکلی ندارد لذا اگر نتوانستی در روز اول رمی کنی و در روز دوم رمی کردی مشکلی ندارد...

ادامه مطلب …

(۴۳۴۳) حکم رمی جمرات قبل از زوال در ایام تشریق

عل ایشان در حکم ترک است همانند این که رمی در این سه روز را انجام نداده‌اند و بر اساس آن‌چه اهل علم می‌گویند کسی که واجبی از واجبات حج را ترک کرد باید فدیه بدهد و آن نیز ذبح کردن گوسفندی در مکه می‌باشد....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه