(۴۲۹۱) سوال: در روز وقوف در عرفه چه فعلی مشروع است؟

جواب:

من نمی‌دانم مراد سوال کننده از فعل مشروع برای واقفین در عرفه است یا همه‌ی مردم؟ ولی به هر دو جواب می‌دهیم إن شاء الله تعالی.

اول: برای واقفین در عرفه مشروع است که از این روز با آنچه در سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آمده بهره ببرند و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در این روز بعد از طلوع خورشید از منا رفت سپس تا زوال خورشید در نَمِرَه (اسم مکانی در عرفات است) ماند سپس سوار بر سواره شده و در  ته دره پایین شدند و نماز ظهر و عصر را خواندند سپس برای مردم خطبه خواندند و به سمت جایی که می‌خواست در آن بماند رفتند و آن شرق عرفه، نزد جبل الرحمه بود و در آن جا تا غروب خورشید ماندند و دعا و ذکر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را می‌کردند لذا شایسته است که انسان در این روز وقتش را با چیزی که در آن مصلحتش وجود دارد پر کند مخصوصا در آخر روز که با دعا و ذکر و تضرع به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بهره‌ی کافی را ببرد و بهتر این است که با چیزی دعا کند که معنای آن را بداند و آنچه برخی مردم انجام می‌دهند که کتابی که در آن ادعیه وجود دارد و معنای آن را نیز نمی‌دانند حمل می‌کنند و در این فائده‌ی خیلی کمی است ولی شایسته است که قرائت یا دعایی را انجام دهد که معنای آن را بداند تا این که بفهمد چه از پروردگارش می‌خواهد.

اما به نسبت غیر واقفین در عرفه شایسته‌ است که روزه بگیرند زیرا از روزه‌ی عرفه از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سوال شد و ایشان فرمودند: «أَحْتَسِبُ عَلَى اللَّهِ أَنْ يُكَفِّرَ السَّنَةَ الَّتِي قَبْلَهُ، وَالسَّنَةَ الَّتِي بَعْدَهُ»[۱] : (امیدوارم که الله با روزه‌ی روز عرفه گناهان سال قبل و بعد را محو بگرداند): و همچنین با ذکر و تکبیر و قرائت قرآن بهره‌ی آن روز را ببرد زیرا روز عرفه یکی از روزهای ده‌ی ذی الحجه است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در مورد آن می‌فرماید: «مَا الْعَمَلُ فِي أَيَّامِ الْعَشْرِ أَفْضَلَ مِنَ الْعَمَلِ فِي هَذِهِ “. قَالُوا : وَلَا الْجِهَادُ ؟ قَالَ : ” وَلَا الْجِهَادُ، إِلَّا رَجُلٌ خَرَجَ يُخَاطِرُ بِنَفْسِهِ وَمَالِهِ فَلَمْ يَرْجِعْ بِشَيْءٍ»[۲] : (هیچ عملی برتر از عمل در این ده روز نیست. اصحاب گفتند: حتی جهاد؟ رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: حتی جهاد مگر مردی به جهاد برود و جان و مال خود را به خطر بیاندازد و با چیزی از آن سفر برنگردد (یعنی به شهادت رسد)).

[۱] رواه مسلم (۱۱۶۲).

[۲] رواه البخاری (۹۶۹).